MİRAS HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Miras Nasıl Paylaşılır? Yasal Mirasçılar, Eşin ve Çocukların Payı, Paylaşma Yolları

Mirasçılar kimlerdir? Zümre sistemi

Türk Medeni Kanunu yasal mirasçıları kan bağına göre "zümre" denilen gruplara ayırır ve bir zümrede mirasçı varsa sonraki zümreye miras geçmez. TMK m.495'e göre mirasbırakanın birinci derece mirasçıları onun altsoyudur; çocuklar eşit olarak mirasçıdır ve mirasbırakandan önce ölmüş çocukların yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır. Yani babasından önce ölen bir oğulun payı, kendi çocuklarına geçer.

TMK m.496'ya göre altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları ana ve babasıdır ve bunlar eşit olarak mirasçı olur. Anne veya babadan biri önce ölmüşse onun payını kendi altsoyu, yani mirasbırakanın kardeşleri alır. TMK m.497'ye göre altsoyu, ana ve babası ve onların altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları büyük ana ve büyük babalarıdır. Bu üç zümreden sonra mirasçılık sona erer; TMK m.501'e göre mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası Devlete geçer.

Bazı özel durumlar da kanunda açıkça düzenlenmiştir. TMK m.498'e göre evlilik dışında doğmuş ve soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur. TMK m.500'e göre evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. TMK m.181'e göre ise boşanan eşler birbirlerinin yasal mirasçısı olamaz.

Eşin miras payı ne kadar?

Sağ kalan eş zümre sisteminin dışında, ancak her zümreyle birlikte mirasçı olur. TMK m.499'a göre sağ kalan eş, mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birini; ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa mirasın yarısını; büyük ana ve büyük babalar ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte üçünü alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Eşin payı ayrıldıktan sonra kalan kısım, ilgili zümredeki mirasçılar arasında eşit olarak bölünür.

Tablodaki örnekler, vasiyetname bulunmayan ve mirasçılardan hiçbirinin mirası reddetmediği durumlar içindir. Kendi durumunuza göre payları görmek için miras payı hesaplama aracı kullanılabilir.

Paylaşmadan önce: eşin mal rejimi alacağı

Ölen kişi evliyse, mirasın ne olduğunu belirlemeden önce mal rejiminin tasfiyesi gerekir. TMK m.225'e göre mal rejimi eşlerden birinin ölümüyle sona erer; TMK m.236'ya göre her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur. Bu nedenle sağ kalan eş önce, evlilik içinde edinilen mallardaki katılma alacağını alır; kalan kısım miras olarak paylaşılır ve eş bu kısımdan da miras payını alır.

Kanun eşin yaşadığı evi de ayrıca korur. TMK m.240'a göre sağ kalan eş, eski yaşantısını devam ettirebilmesi için, ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde kendisine katılma alacağına mahsup edilmek, yetmez ise bedel eklenmek suretiyle intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir.

Mirasçılık belgesi ve mirası reddetme

Mirasın paylaşılması için önce kimin mirasçı olduğunun resmen belirlenmesi gerekir. TMK m.598'e göre yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Belgenin nasıl alınacağı mirasçılık belgesi yazısında anlatılmıştır.

TMK m.599'a göre mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak kazanır ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur. Borçlu bir mirası istemeyen mirasçı için TMK m.606'ya göre miras üç ay içinde reddolunabilir; bu süre yasal mirasçılar için kural olarak mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten başlar. Ayrıntılar için ölen kişinin borçları mirasçılara geçer mi? ve mirası reddedince pay kime geçer? yazılarına bakılabilir.

Miras nasıl paylaşılır: anlaşma veya dava

TMK m.640'a göre birden çok mirasçı bulunması hâlinde, paylaşmaya kadar mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık meydana gelir ve mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur. Bu dönemde bir mirasçı tek başına tapudaki ortak taşınmazı satamaz veya üzerinde tasarruf edemez; kararlar birlikte alınır.

Ortaklığın sona ermesi için iki yol vardır. Birincisi anlaşmadır: TMK m.676'ya göre mirasçılar arasında yapılan paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar ve geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Mirasçılar bu sözleşmeyle tereke mallarını aralarında bölüştürebilir veya elbirliği mülkiyetini miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürebilir. İkincisi davadır: TMK m.642'ye göre mirasçılardan her biri, ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir ve terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasına karar verilmesini sulh mahkemesinden isteyebilir. Uygulamada bu dava ortaklığın giderilmesi davası olarak bilinir; tarım arazileri için ayrıca miras kalan tarla bölünebilir mi? yazısına bakılabilir.

Vasiyetname varsa ne değişir? Saklı pay

Mirasbırakan, vasiyetnameyle mirasının bir kısmını yasal sıradan farklı şekilde bırakabilir; ancak bu serbestlik sınırsız değildir. TMK m.505'e göre mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. TMK m.506'ya göre saklı pay, altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, sağ kalan eş için ise altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir; ayrıntılar saklı pay ve tenkis davası yazısındadır.

Salihli'de miras işleri

Salihli'de mirasçılık belgesi, mirasın reddi ve miras nedeniyle ortaklığın giderilmesi işlerine adliyedeki sulh hukuk mahkemeleri bakar. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre mirasçılık belgesi istemleri her iki sulh hukuk mahkemesinde ortalama 7 günde sonuçlanmıştır; miras nedenli ortaklığın giderilmesi davaları 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde ortalama 311 günde, 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde ortaklığın giderilmesi davaları ortalama 329 günde bitirilmiştir. Bunlar ortalama sürelerdir; her dosyanın süresi kendi özelliklerine göre değişebilir. Ayrıntılar için Salihli'de dava süreleri yazısına bakılabilir.

Önemli noktalar

Mirasın paylaşılmasında ilk adım mirasçılık belgesini almak, ikinci adım terekedeki malları ve borçları çıkarmaktır. Ölen kişinin borçları fazlaysa üç aylık ret süresi kaçırılmamalıdır. Mirasçılar anlaşabiliyorsa paylaşma sözleşmesi mutlaka yazılı yapılmalı, taşınmazların devri için tapu müdürlüğünde gerekli işlemler tamamlanmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde paylaşma davası açılabilir.

Miras paylarına düşen veraset ve intikal vergisinin nasıl hesaplandığı veraset ve intikal vergisi 2026 yazısında örneklerle gösterilmiştir.

İlgili içerikler