HESAPLAMA ARACI
Miras Payı Hesaplama
Vefat eden bir yakının mirasının eş, çocuklar, torunlar, anne-baba ve kardeşler arasında Türk Medeni Kanunu'na göre nasıl paylaşılacağını hesaplar. Her mirasçının yasal payını ve vasiyetle bile dokunulamayan saklı payını gösterir.
Miras nasıl paylaşılır?
Türk Medeni Kanunu, kan hısımlarını "zümre" adı verilen gruplara ayırır. Önce gelen zümrede bir mirasçı varsa, sonraki zümre mirasçı olamaz. Sağ kalan eş ise her durumda mirasçıdır; payı, hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir.
1. Zümre: çocuklar ve torunlar
TMK m.495'e göre mirasbırakanın birinci derece mirasçıları onun altsoyudur ve çocuklar eşit olarak mirasçıdır. Mirasbırakandan önce ölmüş olan çocukların yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır. Yani önce ölen bir çocuğun payı, onun çocukları arasında eşit bölünür.
2. Zümre: anne, baba ve kardeşler
Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları anne ve babasıdır; bunlar eşit olarak mirasçıdır (TMK m.496). Anne veya babadan biri önce ölmüşse, onun yerini kendi altsoyu, yani mirasbırakanın kardeşleri alır. Bir tarafta hiç mirasçı yoksa bütün pay diğer taraftaki mirasçılara kalır.
3. Zümre: büyükanne, büyükbaba ve onların altsoyu
İlk iki zümrede kimse yoksa mirasçılar büyükanne ve büyükbabalardır (TMK m.497). Bu zümrenin kendi içindeki dağılım ayrıntılı olduğu için araç bu durumda yalnızca toplam payı gösterir.
Sağ kalan eşin payı
| Eş kiminle birlikte mirasçı? | Eşin payı | Eşin saklı payı |
|---|---|---|
| Çocuklar veya torunlar | 1/4 | Yasal payın tamamı (1/4) |
| Anne, baba veya kardeşler | 1/2 | Yasal payın tamamı (1/2) |
| Büyükanne-büyükbaba ve onların çocukları | 3/4 | Yasal payın dörtte üçü |
| Hiçbiri yoksa | Tamamı | Yasal payın dörtte üçü |
Kaynak: TMK m.499 ve m.506.
Saklı pay neden önemli?
Saklı pay, mirasbırakanın vasiyet veya bağışla dokunamayacağı kısımdır. TMK m.506'ya göre saklı pay altsoy için yasal miras payının yarısı, anne ve babadan her biri için dörtte biridir. Eş için ise altsoy veya anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür. Kardeşlerin saklı payı yoktur. Saklı payı zedelenen mirasçının başvurabileceği yol için saklı pay ve tenkis davası yazısına bakılabilir.
Örnek hesap
Mirasbırakanın geride eşi ve iki çocuğu kalmış, terekenin değeri 2.000.000 ₺ olsun:
- Eş: 1/4 → 500.000 ₺ (saklı payı: 1/4)
- Her bir çocuk: kalan 3/4'ün yarısı, yani 3/8 → 750.000 ₺ (saklı payı: 3/16)
Çocuklardan biri mirasbırakandan önce ölmüş ve geride iki çocuk bırakmışsa, o çocuğun 3/8'lik payı iki torun arasında bölünür; her bir torun 3/16 alır.
Aracın hesaba katmadığı durumlar
- Vasiyetname, miras sözleşmesi ve mirasçılıktan çıkarma; bunlar için mirasçılıktan çıkarma yazısına bakılabilir.
- Mirasın reddi ve borca batık tereke; bunlar için ölen kişinin borçları yazısına bakılabilir.
- Kardeşlerden birinin mirasbırakandan önce ölmesi hâlinde onun çocuklarının payı.
- Tarım arazilerinde bölünme sınırları; bunlar için miras kalan tarla bölünebilir mi yazısına bakılabilir.
Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur (TMK m.500); evlilik dışında doğmuş ve soybağı kurulmuş çocuklar da diğer çocuklarla eşit pay alır (TMK m.498). Bu nedenle bu çocuklar sağ olan çocuk sayısına dahil edilmelidir.
Uyarı: Bu araç yalnızca yasal miras paylarını gösteren genel bir ön hesaptır. Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), terekedeki borçlar ve ölüme bağlı tasarruflar sonucu değiştirebilir.
Sık Sorulan Sorular
Eş ve çocuklar varken eşin miras payı ne kadardır?
Sağ kalan eş, mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birini alır; kalan dörtte üç çocuklar arasında eşit paylaşılır (TMK m.499 ve m.495).
Çocuk yoksa eşin payı ne olur?
Eş, anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa mirasın yarısını, büyükanne-büyükbaba ve onların çocuklarıyla birlikte ise dörtte üçünü alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
Önce ölen çocuğun payı kime geçer?
Mirasbırakandan önce ölmüş olan çocuğun yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır; yani torunlar, ölen ebeveynlerinin payını aralarında eşit paylaşır (TMK m.495).
Kardeşler mirasçı olur mu?
Mirasbırakanın altsoyu yoksa ve anne veya babası ondan önce ölmüşse, ölen ebeveynin payını kendi altsoyu, yani kardeşler alır (TMK m.496). Kardeşlerin saklı payı yoktur.
Saklı pay nedir?
Mirasbırakanın vasiyet veya bağışla dokunamayacağı paydır. Altsoy için yasal payın yarısı, anne ve babanın her biri için dörtte biri, eş için ise kiminle mirasçı olduğuna göre yasal payın tamamı veya dörtte üçüdür (TMK m.506).
Bu araç vasiyetnameyi dikkate alır mı?
Hayır. Araç yalnızca yasal mirasçılık kurallarına göre hesap yapar. Vasiyetname, mirasçılıktan çıkarma veya mirasın reddi gibi durumlarda paylar değişebilir.
İlgili içerik: Miras Hukuku · Ortaklığın Giderilmesi Davası · Muris Muvazaası · Hukuki İçerikler