MİRAS HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Mirasçılıktan Çıkarma (Mirastan Iskat)

Günlük dilde “mirastan men etme” veya “mirastan ıskat” olarak da ifade edilen mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakanın saklı paylı bir mirasçısını kanunda öngörülen sebeplerden birine dayanarak saklı payından da yoksun bırakabilmesine imkân veren bir miras hukuku kurumudur. Salihli ve Manisa'daki miras uyuşmazlıklarında da aynı Türk Medeni Kanunu hükümleri uygulanır; belirleyici olan ölüme bağlı tasarrufun içeriği, gösterilen sebep ve ispat durumudur.

Mirasçılıktan çıkarma nedir?

Türk Medeni Kanunu m.510, mirasbırakana saklı paylı mirasçısını belirli şartlarla mirasçılıktan çıkarma imkânı tanır. Bu nedenle mirasçılıktan çıkarma, herhangi bir gerekçe göstermeden kullanılabilecek sınırsız bir yetki değildir.

Hangi sebeplerle mirasçılıktan çıkarma yapılabilir?

TMK m.510 iki temel sebep öngörür: mirasçının mirasbırakana veya onun yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi ya da mirasçının mirasbırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi.

Her olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. “Ağır suç” kavramını yalnızca suçun adı veya yaptırım miktarı üzerinden; aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ihlalini de sıradan aile içi kırgınlıklar üzerinden otomatik biçimde değerlendirmek doğru değildir.

Küs olmak veya görüşmemek yeterli midir?

Tek başına küs olmak, az görüşmek veya kişisel anlaşmazlık yaşamak TMK m.510'daki şartların gerçekleştiği anlamına gelmez. Somut olayda aile hukukundan kaynaklanan bir yükümlülüğün bulunup bulunmadığı ve ihlalin kanunun aradığı ağırlıkta olup olmadığı ayrıca incelenir.

Çıkarma sebebinin vasiyetnamede belirtilmesi gerekir mi?

Evet. TMK m.512 uyarınca mirasçılıktan çıkarma, çıkarma sebebinin ölüme bağlı tasarrufta belirtilmesi hâlinde geçerlidir. Çıkarma iradesinin ve dayandığı olayın mümkün olduğunca açık biçimde ortaya konulması önemlidir.

Mirastan çıkarma sebebini kim ispatlar?

Çıkarılan kişi tasarrufa itiraz ederse, TMK m.512 gereğince belirtilen sebebin varlığını çıkarmadan yararlanan mirasçı veya vasiyet alacaklısı ispatlar. Sebebin yalnızca vasiyetnamede yazması, uyuşmazlık çıktığında gerçekleştiğinin kendiliğinden kabul edileceği anlamına gelmez.

Çıkarılan kişi saklı pay veya tenkis isteyebilir mi?

Geçerli bir mirasçılıktan çıkarma hâlinde TMK m.511'e göre çıkarılan kişi mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz. Ancak çıkarma işleminin kanuni şartlarının bulunmadığı ileri sürülüyorsa tasarrufun niteliği ve somut talep ayrıca değerlendirilmelidir.

Çıkarılan mirasçının çocukları da mirastan çıkarılmış olur mu?

Kural olarak hayır. Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmamışsa, çıkarılan kişinin miras payı o kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi değerlendirilir; varsa altsoyuna geçer. Çıkarılanın altsoyunun saklı pay durumu da bu esas üzerinden değerlendirilir.

Borç nedeniyle mirasçılıktan çıkarma farklı mıdır?

TMK m.513, borç ödemeden aciz sebebiyle koruyucu nitelikte mirasçılıktan çıkarma için özel koşullar düzenler. Bu kurum, TMK m.510'daki cezai nitelikte çıkarma sebeplerinden farklıdır ve yalnızca kanundaki şartlar oluştuğunda uygulanabilir.

Hangi deliller önem taşır?

Ölüme bağlı tasarrufun aslı, noter ve vasiyetname kayıtları, ceza dosyaları, aile ilişkisini ve yükümlülük ihlalini ortaya koyabilecek belgeler, yazışmalar ve tanık anlatımları somut olaya göre önem taşıyabilir.

Saklı payın korunması ve tenkis bakımından ayrıca Saklı Pay ve Tenkis Davası içeriği incelenebilir.

Sonuç

Mirasçılıktan çıkarma, saklı paylı mirasçının kanuni korumasını etkileyen istisnai bir kurumdur. Çıkarma sebebinin kanunda yer alması, ölüme bağlı tasarrufta belirtilmesi ve uyuşmazlık hâlinde ispatlanabilmesi temel önem taşır.