MİRAS HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Saklı Pay ve Tenkis Davası

Saklı pay, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü belirli mirasçılar lehine sınırlayan kanuni korumadır. Mirasbırakan malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunabilir; ancak saklı payın ihlali hâlinde şartları varsa tenkis talebi gündeme gelir. Salihli ve Manisa'daki miras uyuşmazlıklarında da aynı Türk Medeni Kanunu hükümleri uygulanır.

Saklı pay nedir?

TMK m.505 ve devamında mirasbırakanın saklı paylar dışında kalan kısım üzerinde tasarruf edebileceği düzenlenmiştir. Saklı pay, yasal miras payının tamamı değil kanunun koruduğu belirli bölümüdür.

Kimler saklı paylı mirasçıdır?

Altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş saklı paylı mirasçılar arasındadır. Kardeşlerin saklı payına ilişkin eski düzenleme yürürlükten kaldırılmıştır.

Saklı pay oranları nelerdir?

TMK m.506 uyarınca altsoy için saklı pay yasal miras payının yarısıdır. Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biridir. Sağ kalan eşin saklı payı, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı; diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçüdür.

Tenkis davası ne zaman gündeme gelir?

TMK m.560 uyarınca saklı payının karşılığını alamayan mirasçı, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarrufların tenkisini isteyebilir. Amaç işlemi her durumda tamamen geçersiz kılmak değil, saklı pay ihlalini kanunun öngördüğü ölçüde gidermektir.

Hangi kazandırmalar tenkis hesabında incelenir?

Ölüme bağlı tasarruflar ile kanunun tenkise tabi tuttuğu bazı sağlararası kazandırmalar hesapta dikkate alınabilir. Terekenin aktif ve pasifi, kazandırmanın niteliği ve kanuni tenkis sırası birlikte değerlendirilir.

Tenkis ile muris muvazaası aynı şey midir?

Hayır. Tenkis saklı payın korunmasına; muris muvazaası ise görünürdeki işlem ile gerçek irade arasındaki uyuşmazlığa dayanır. Hukuki sebep ve ispat düzeni farklıdır.

Tenkis davasında süre nedir?

TMK m.571 uyarınca tenkis davası açma hakkı, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde kullanılmalıdır. Ayrıca vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıllık üst süre vardır.

Hangi belgeler önemlidir?

Veraset ilamı, tapu ve banka kayıtları, vasiyetname veya miras sözleşmesi, devir belgeleri, borç ve alacak kayıtları ile gerektiğinde değerleme raporları tenkis hesabında önem taşıyabilir.

Sonuç

Saklı pay ve tenkis değerlendirmesinde mirasçıların yasal payları, tasarruf edilebilir kısım, kazandırmalar ve hak düşürücü süreler birlikte ele alınmalıdır.