MİRAS HUKUKU · GAYRİMENKUL · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Muris Muvazaası: Miras Bırakan Malını Mirasçıdan Kaçırdıysa Ne Olur?
KISACA
Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla taşınmazını gerçekte bağışladığı halde tapuda satış gibi göstermesine muris muvazaası denir. Yargıtay'ın 01.04.1974 tarihli içtihadı birleştirme kararına göre bu işlemler geçersizdir ve mirası kaçırılan mirasçılar, miras payları oranında tapu iptal ve tescil davası açabilir.
Hukuki dayanak
Muris muvazaası kanunda ayrıca tanımlanmamıştır; kural Yargıtay'ın 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile oluşmuştur. Karara göre miras bırakanın, mirasçılarını mirastan yoksun bırakmak amacıyla yaptığı ve gerçekte bağış olduğu halde satış gibi gösterilen tapu işlemleri, hem görünürdeki satış bakımından (tarafların gerçek iradesi bu olmadığı için) hem de gizli bağış bakımından (resmi şekilde yapılmadığı için) geçersizdir. Muvazaa genel olarak 6098 sayılı TBK m.19'da düzenlenmiştir.
Hangi işlemler muris muvazaası sayılır?
Tipik örnek, babanın taşınmazını oğullarından birine tapuda "satış" olarak devretmesi, ancak gerçekte hiçbir bedel alınmaması ve amacın diğer mirasçıları mirastan yoksun bırakmak olmasıdır. Gerçek bir satış veya miras bırakanın bilinçli olarak tapuda bağış şeklinde yaptığı devirler bu kapsamda değildir; bağış olarak açıkça yapılan devirlerde saklı payı ihlal edilen mirasçılar tenkis davası açabilir.
Davayı kimler açabilir?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davasını, mirastan yoksun bırakılan yasal mirasçılar açabilir. Davacının saklı paylı mirasçı olması gerekmez; her yasal mirasçı kendi miras payı oranında dava açabilir. Dava, miras bırakanın ölümünden sonra açılır.
Zamanaşımı var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası, geçersiz bir işleme dayandığından kural olarak zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Bu yönüyle bir yıl ve on yıllık sürelere tabi olan tenkis davasından ayrılır. Ayrıntılar için saklı pay ve tenkis davası içeriğine bakılabilir.
Mahkeme neye bakar?
Muvazaanın ispatında tanık dahil her türlü delil kullanılabilir. Mahkeme genellikle şu hususları birlikte değerlendirir:
- Miras bırakanın satışı yapmak için makul bir sebebi olup olmadığı.
- Alıcının ödeme gücü ve bedelin gerçekten ödenip ödenmediği.
- Satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fark.
- Miras bırakan ile alıcı arasındaki yakınlık ve diğer mirasçılarla ilişkiler.
- Miras bırakanın diğer mirasçılara karşı tutumu ve yerel örf.
Davanın sonucu
Muvazaa ispatlanırsa, taşınmazın tapusu davacının miras payı oranında iptal edilerek davacı adına tescil edilir. Taşınmaz üçüncü bir kişiye devredilmişse, bu kişinin iyiniyetli olup olmadığı ayrıca değerlendirilir; iyiniyetli üçüncü kişi tapu siciline güven ilkesi gereği korunabilir.
Önemli noktalar
Tapu kayıtlarının geçmişe dönük olarak çıkarılması, davanın ilk adımıdır. Tapu kaydına yönelik davalar için tapu iptal ve tescil davası, genel çerçeve için miras hukuku sayfasına bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Muris muvazaası nedir?
Miras bırakanın mirasçılardan mal kaçırmak için taşınmazını gerçekte bağışladığı halde tapuda satış gibi göstermesidir.
Muris muvazaası davasını kim açabilir?
Mirastan yoksun bırakılan her yasal mirasçı, miras payı oranında açabilir; saklı paylı olmak gerekmez.
Bu dava için süre var mı?
Kural olarak zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir.
Muvazaa nasıl ispatlanır?
Tanık dahil her türlü delille; bedelin ödenip ödenmediği, alıcının ödeme gücü ve satışın sebebi gibi hususlar değerlendirilir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.19 (muvazaa).
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.706 (taşınmaz devrinde resmi şekil).
- Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, 01.04.1974, 1/2.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.