ERÇAKIRHUKUK BÜROSU0553 321 85 93
← Hukuki içeriklere dön

GAYRİMENKUL HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Hisseli Tarla Satışı ve Diğer Paydaşların Önalım Hakkı

Yazar ve içerik sorumlusu: · Erçakır Hukuk Bürosu, Salihli/Manisa
Yayın tarihi: 04.10.2026 · Son güncelleme: 11.11.2026 · 7 dk okuma

KISACA

Hisseli tarla veya arsada, yani paylı mülkiyette, paydaşlardan biri payını üçüncü bir kişiye satarsa, diğer paydaşlar yasal önalım (şufa) hakkını kullanarak, hâkimin belirleyeceği rayiç bedel ve alıcıya düşen tapu giderleri karşılığında payı alabilir (TMK m.732, m.734). Bu hak, satışın bildirilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde dava açılarak kullanılmalıdır (TMK m.733). 25.12.2025 tarihinden önce yapılan satışlarda bu üst süre iki yıl olarak uygulanmaya devam eder.

Hukuki dayanak

Yasal önalım hakkı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.732–734'te düzenlenmiştir. TMK m.732 uyarınca bir taşınmazda paydaşlardan biri payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satarsa, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilir. Hakkın amacı, paylı mülkiyette yabancıların paydaş olarak girmesini sınırlamak ve mülkiyetin paydaşlar elinde toplanmasını kolaylaştırmaktır.

Hisseli tarla satışında önalım hakkının şartları

Süreler

TMK m.733/4 uyarınca önalım hakkı, satışın hak sahibine noter aracılığıyla bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer. Satış bildirilmemişse, bir yıllık süre tapudaki satış tarihinden itibaren işler. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Bir yıllık üst süre 7571 sayılı Kanunla getirilmiştir ve 25.12.2025 tarihinden önce yapılmış satışlara uygulanmaz; bu satışlar bakımından önceki düzenlemedeki iki yıllık süre geçerlidir (TMK geçici m.1/1).

Önalım davası ve bedel

Önalım hakkı, alıcıya karşı açılacak dava ile kullanılır. Dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir. Önalım hakkı sahibi, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini, hâkimin belirlediği yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmakla yükümlüdür; bu yükümlülük süresinde yerine getirilmezse önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez (TMK m.734/2). 7571 sayılı Kanunla getirilen bu düzenleme, değişiklikten önce açılmış davalara da uygulanır (TMK geçici m.1/2).

Salihli'de önalım davası: HMK m.12'ye göre ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; önalım davası da payın davacıya geçmesine yöneldiğinden taşınmazın bulunduğu yerde açılır. Bu nedenle Salihli ve köylerindeki hisseli tarlalar için dava Salihli'de, adliye ana binasındaki asliye hukuk mahkemelerinden birinde açılır. Yukarıda anlatılan üç aylık ve bir yıllık süreler kısa olduğundan, satış tarihini ve bedelini gösteren tapu kaydının erkenden edinilmesi yararlı olur. Adliyedeki mahkemeler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler yazısına bakılabilir.

Önalım hakkından feragat

Önalım hakkından önceden feragatin resmi şekilde yapılması ve tapu kütüğüne şerh verilmesi gerekir. Belirli bir satış için feragat ise yazılı olarak yapılabilir. Cebri artırmayla yapılan satışlarda ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlarda önalım hakkı kullanılamaz (TMK m.733).

Tarım arazilerine ilişkin özel durum

Tarım arazileri bakımından 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, arazinin asgari büyüklüğün altına bölünmesini ve hisselendirilmesini sınırlayan özel kurallar içerir. Ayrıca 5403 sayılı Kanun m.8/B uyarınca tarım arazilerinde pay temliki, hisselendirme ve taksim işlemleri Bakanlığın iznine tabidir. Bu nedenle tarım arazisinde pay satışı ve devri yapılmadan önce bu izin ve asgari büyüklük kurallarının da kontrol edilmesi gerekir.

Tarihlerle örnek

Miras yoluyla hisselenmiş bir tarlada paydaşlardan biri, örneğin Salihli çevresindeki bir bağda, payını 1 Mart 2026'da tapuda üçüncü bir kişiye satmış olsun:

Kanuna göre satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Bu bildirim yapılmadığında üç aylık süre hiç başlamaz, ancak bir yıllık üst süre satışla birlikte işlemeye başlar. Süre hesabının genel kuralları için hukuki süreler tablosuna bakılabilir.

Bedelin yatırılması ve nemaları

7571 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten sonra önalım davasının en kritik aşaması bedelin yatırılmasıdır. TMK m.734'e göre dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir; önalım hakkı sahibi, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini, nemalandırılmak üzere hâkimin belirlediği yere, verilen kesin süre içinde nakden yatırmak zorundadır. Bu yükümlülük kesin süre içinde yerine getirilmezse önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez.

Yatırılan para boşa beklemez: hükmün kesinleşmesi üzerine nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir. Bu nedenle önalım davası açmayı düşünen paydaşın, tapudaki satış bedeline değil rayiç değere göre bir bütçe hazırlaması ve paranın kısa sürede hazır edilebileceğinden emin olması gerekir. Bedeli zamanında yatıramayan paydaş, haklı olduğu hâlde davayı kaybedebilir.

Sözleşmeden doğan önalım hakkı

Yasal önalım hakkı yalnızca paydaşlara tanınır. Bunun dışında taraflar, örneğin bir komşu parsel sahibine, sözleşmeyle de önalım hakkı tanıyabilir. TMK m.735'e göre tapu kütüğüne şerh verilen sözleşmeden doğan önalım hakkı, şerhte belirtilen sürede ve belirtilen koşullara göre her malike karşı kullanılabilir; kütükte koşullar belirtilmemişse taşınmazın üçüncü kişiye satışındaki koşullar esas alınır. Şerhin etkisi her durumda, şerhin verildiği tarihten itibaren on yıl geçmekle sona erer. Yasal önalım hakkının kullanılmasına ve vazgeçmeye ilişkin hükümler bu hak için de uygulanır.

İcra yoluyla yapılan satışlarda ise durum farklıdır. TMK m.733'e göre 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlar ile cebri artırmayla yapılan satışlarda önalım hakkı kullanılamaz. Bir paydaşın borcu nedeniyle payı icrada satılıyorsa diğer paydaşların seçeneği önalım davası değil, artırmaya katılmaktır.

Önalım hakkında süreler ve şartlar: özet tablo

Yasal önalım hakkı 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Güncel metne göre temel kurallar şöyledir:

Önalım hakkında temel kurallar
KonuKuralDayanak
Hak doğuran hâlPaydaşın taşınmazdaki payını üçüncü kişiye satmasıTMK m.732
Kullanılamayan satışlarDevlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlar ve cebri artırmaTMK m.733
BildirimSatış diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilirTMK m.733
Hak düşürücü süreBildirimden itibaren 3 ay, her hâlde satıştan itibaren 1 yılTMK m.733
FeragatGenel feragat resmî şekil ve şerh; belirli satışta vazgeçme yazılıTMK m.733
Kullanılma şekliAlıcıya karşı dava açılarakTMK m.734
BedelHâkimin belirlediği rayiç bedel ve tapu giderleri kesin süre içinde yatırılırTMK m.734
Sözleşmeden doğan önalımŞerhin etkisi şerh tarihinden itibaren 10 yılTMK m.735

Önemli noktalar

Önalım davasında sürelerin ve depo edilecek bedelin doğru hesaplanması belirleyicidir. Paylı mülkiyetin sona erdirilmesi için ortaklığın giderilmesi davası, genel çerçeve için gayrimenkul hukuku sayfasına bakılabilir.

SIK SORULAN SORULAR

Sık sorulan sorular

Hisseli tarlada paydaş payını yabancıya satabilir mi?

Satabilir; ancak diğer paydaşlar önalım hakkını kullanarak, hâkimin belirlediği rayiç bedel ve alıcıya düşen tapu giderleri karşılığında payı alabilir (TMK m.732, m.734).

Önalım hakkı ne kadar sürede kullanılır?

Satışın bildiriminden itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde dava açılmalıdır; 25.12.2025 tarihinden önceki satışlarda bu üst süre iki yıldır (TMK m.733, geçici m.1).

Önalım davasında ne kadar para yatırılır?

Hâkimin belirlediği rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderleri, verilen kesin süre içinde nakden yatırılır (TMK m.734).

Miras kalan paylaşılmamış tarlada önalım hakkı var mı?

Elbirliği mülkiyetinde yasal önalım hakkı kural olarak uygulanmaz.

Önalım davasında bedeli ne zaman ve nereye yatırırım?

TMK m.734'e göre hâkim payın rayiç bedelini belirler ve kesin süre verir. Bu bedel ile alıcıya düşen tapu giderleri, nemalandırılmak üzere hâkimin belirlediği yere bu süre içinde nakden yatırılır; aksi hâlde tescile karar verilemez.

Satış bana hiç bildirilmediyse ne kadar sürem var?

Noter bildirimi yapılmadıysa üç aylık süre işlemez; ancak TMK m.733'e göre önalım hakkı her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer.

Sözleşmeyle önalım hakkı tanınabilir mi?

Evet. TMK m.735'e göre tapu kütüğüne şerh verilen sözleşmeden doğan önalım hakkı şerhte belirtilen koşullarla her malike karşı kullanılabilir; şerhin etkisi on yıl sonra sona erer.

Paydaşın payı icrada satılırsa önalım hakkı kullanılabilir mi?

Hayır. TMK m.733'e göre cebri artırmayla yapılan satışlarda ve 2886 sayılı Kanun kapsamındaki satışlarda önalım hakkı kullanılamaz; diğer paydaşlar artırmaya katılabilir.

İlgili içerikler

KAYNAKLAR

Başlıca kaynaklar