Salihli'de idare hukuku

Salihli'de idare hukuku ve idari uyuşmazlıklar

İdari uyuşmazlıklarda işlem metni, tebliğ veya öğrenme tarihi, dayanak mevzuat ve varsa zorunlu ön başvuru süreci dosyanın hukuki yolunu belirler. İdari yargılama usulü 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda (İYUK) düzenlenmiştir. Salihli ve Manisa'daki idari işlemlere karşı açılacak davalarda görevli ve yetkili mahkeme, işlemin türü ve işlemi yapan idareye göre belirlenir; Salihli'deki pek çok idari işlem bakımından davalar Manisa'daki idare ve vergi mahkemelerinde görülür.

İdari işlemin iptali davası

İptal davası, idari işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla menfaati ihlal edilen kişi tarafından açılır (İYUK m.2). Mahkeme idari işlemi şu unsurlar yönünden denetler:

• Yetki
• Şekil
• Sebep
• Konu
• Maksat

Bu unsurlardan birinde hukuka aykırılık bulunması işlemin iptaline yol açabilir. Mahkeme yerindelik denetimi yapamaz; yani idarenin takdir yetkisini kendi takdiriyle değiştiremez.

Dava açma süreleri

İYUK m.7 uyarınca dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Süre kural olarak yazılı bildirimin (tebliğin) yapıldığı tarihi izleyen günden başlar; ilanı gereken işlemlerde ise ilan tarihi esas alınabilir. Özel mevzuatta daha kısa süreler bulunabildiğinden, işlemin tebliğ tarihinin ve dayanağı olan kanunun erken aşamada tespit edilmesi hak kaybını önlemek bakımından önem taşır.

Üst makama veya işlemi yapan makama başvurmak da süreyi etkiler. İYUK m.11 uyarınca ilgililer dava açmadan önce, idari dava açma süresi içinde, işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem yapılmasını isteyebilir ve bu başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur. Süreler kısa olduğu için tebliğ tarihinin belgelenmesi ve ilk iş olarak takvimin çıkarılması gerekir.

Yürütmenin durdurulması

Dava açılması idari işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İYUK m.27 uyarınca yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Ayrıntılar için iptal davası ve yürütmenin durdurulması rehberini inceleyebilirsiniz.

İdareye başvuru ve cevap verilmemesi

İYUK m.10 uyarınca ilgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idareye başvurabilir. Kanunda öngörülen süre içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve bu zımni ret üzerine dava açma süresi işlemeye başlar. İdarenin geç verdiği cevap da süre hesabını etkileyebileceğinden başvuru tarihi ve tebliğ tarihlerinin kayıt altına alınması önem taşır.

İptal davası ile tam yargı davası arasındaki fark

İYUK m.2 iptal davasını, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan dava; tam yargı davasını ise idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından açılan dava olarak tanımlar. İYUK m.12'ye göre ilgililer doğrudan tam yargı davası açabilecekleri gibi iptal ve tam yargı davalarını birlikte de açabilir ya da önce iptal davası açıp kararın tebliğinden sonra dava süresi içinde tam yargı davasına gidebilir. Hangi yolun seçileceği, zararın doğup doğmadığına ve işlemin hâlâ uygulanıp uygulanmadığına bağlıdır.

Tam yargı davaları

İdari işlem veya eylem nedeniyle zarara uğrandığı iddiasında koşulları varsa tam yargı davası gündeme gelebilir. İdari eylemlerden doğan zararlarda İYUK m.13 uyarınca dava açmadan önce eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurulması gerekir. Taşınmaza fiilen el atılması halinde kamulaştırmasız el atma davası içeriği de incelenebilir.

Hangi işleme karşı nereye başvurulur?

Kabahatler Kanunu m.27'ye göre idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karara karşı tebliğ veya tefhimden itibaren en geç on beş gün içinde başvurulabilir; bu süre içinde başvuru yapılmazsa karar kesinleşir. Bazı özel kanunlar ise idari para cezalarına karşı idari yargı yolunu öngörür; bu nedenle cezanın hangi kanuna dayandığı karar metninden kontrol edilmelidir. Konuya göre trafik cezasına itiraz, belediye yıkım kararına itiraz ve memur disiplin cezasına itiraz yazılarına bakılabilir.

Dava hangi idare mahkemesinde açılır?

İYUK m.32'ye göre kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesi gösterilmemişse yetkili mahkeme, dava konusu işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir ve idari yargıda yetki kamu düzenindendir. Salihli Belediyesi veya Salihli'deki bir kamu kurumunun işlemine karşı dava, bu nedenle Salihli adliyesinde değil, yargı çevresine bağlı olunan idare mahkemesinde açılır. Kamu görevlilerinde ise İYUK m.33 ayrı kurallar koyar: atama ve nakillerde yeni veya eski görev yeri, görevden uzaklaştırma ve görevin sona ermesinde son görev yeri, disiplin cezaları ve özlük haklarında ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir.

İdari işleme karşı izlenen adımlar

1. İşlemin tebliğ veya öğrenilme tarihi belgelenir ve işlemi yapan idare belirlenir.
2. İşlemin dayandığı kanun bulunur; özel kanunda daha kısa bir dava veya itiraz süresi olup olmadığı kontrol edilir.
3. Gerekirse dava süresi içinde üst makama veya işlemi yapan makama başvurulur; bu başvuru süreyi durdurur (İYUK m.11).
4. İşlemin uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenir (İYUK m.27).
5. Zarar doğmuşsa iptal davasıyla birlikte tam yargı davası açılıp açılmayacağı değerlendirilir (İYUK m.12).

Kamu görevlileri ve disiplin işlemleri

Atama, nakil, özlük hakkı, görevlendirme ve disiplin işlemlerinde özel mevzuat, işlem gerekçesi ve savunma süreci önem taşır. Disiplin cezalarında savunma hakkının tanınıp tanınmadığı, soruşturma usulü ve cezanın eyleme uygunluğu yargısal denetimde değerlendirilen başlıca konulardır.

İmar, ruhsat ve taşınmazla bağlantılı işlemler

İmar planları, parselasyon, yapı ruhsatı, yıkım ve idari para cezası kararları teknik ve hukuki inceleme gerektirebilir. Mülkiyet boyutuyla bağlantılı konular için gayrimenkul hukuku bölümüne bakılabilir.

Kamulaştırma ve bedel uyuşmazlıkları

Yol, sulama kanalı veya enerji hattı gibi yatırımlar için özel mülkiyetteki taşınmazlar kamulaştırılabilir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.8'e göre idare, tapuda kayıtlı taşınmazlarda önce satın alma usulünü uygular ve malike pazarlık için yazı gönderir. Pazarlıkta anlaşılamazsa idare, m.10 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine başvurarak kamulaştırma bedelinin tespitini ve tescili ister. Kamulaştırma işleminin kendisine karşı ise m.14'e göre mahkemenin tebligatından itibaren otuz gün içinde idari yargıda iptal davası açılabilir. Bu süreç kamulaştırma bedeli düşükse ne yapılır yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Mera, yaylak ve kışlaklar

Köylerin ortak kullanımındaki meralar da idare hukukunun konusudur. 4342 sayılı Mera Kanunu m.4'e göre mera, yaylak ve kışlakların kullanma hakkı köy veya belediyeye aittir ve bu yerler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Meralar özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz ve zamanaşımı uygulanamaz. Mera tespit ve tahsis kararlarına karşı m.13'teki askı ilanı ve otuz günlük dava süreleri önemlidir. Ayrıntılar için mera arazisi yazısına bakılabilir; kamuya ait taşınmazların izinsiz kullanımında Hazine arazisinde ecrimisil konusu da gündeme gelebilir.

Sık Sorulan Sorular

İdari işleme karşı dava açma süresi ne kadardır?

Özel kanunda ayrı bir süre yoksa İYUK m.7 uyarınca idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Süre kural olarak tebliği izleyen günden başlar.

Dava açınca idari işlem durur mu?

Hayır, dava açılması işlemi kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilir ve İYUK m.27'deki şartlar birlikte aranır.

İdare başvuruma cevap vermezse ne olur?

İYUK m.10 uyarınca kanundaki süre içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve bu tarihten itibaren dava açma süresi işlemeye başlar.

Salihli'deki idari işlemler için dava hangi mahkemede açılır?

Yetkili mahkeme işlemin türüne ve işlemi yapan idareye göre belirlenir. Salihli'deki pek çok idari işlem bakımından davalar Manisa'daki idare ve vergi mahkemelerinde görülür.

Salihli'deki bir idari işleme karşı dava nerede açılır?

Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler adli yargı mahkemeleridir; idari işlemlere karşı iptal davaları idare mahkemesinde görülür. İYUK m.32'ye göre yetkili idare mahkemesi, kural olarak işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. İYUK m.4 uyarınca idare veya vergi mahkemesi bulunmayan yerlerde dava dilekçesi asliye hukuk hâkimliklerine de verilebilir.

İdareye yaptığım başvuruya cevap gelmezse ne kadar beklerim?

İYUK m.10 uyarınca otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açılabilir. İdarenin verdiği cevap kesin değilse kesin cevap beklenebilir; ancak bekleme süresi başvurudan itibaren dört ayı geçemez.

Trafik cezasına idare mahkemesinde mi itiraz edilir?

Kural olarak hayır. Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca idari para cezasına karşı tebliğ veya tefhimden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Süre geçerse karar kesinleşir.

İptal davası ile birlikte tazminat da istenebilir mi?

Evet. İYUK m.12 uyarınca iptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir; önce iptal davası açılıp kararın tebliğinden sonra dava süresi içinde tam yargı davası da açılabilir.

İdare mahkemesi kararına karşı nereye başvurulur?

İYUK m.45 uyarınca idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir. Kanunda belirtilen parasal sınırın altındaki bazı kararlar ise kesindir.

İlgili içerikler: iptal davası ve yürütmenin durdurulması · gayrimenkul hukuku · hukuki içerikler · Trafik Cezasına İtiraz: 15 Gün İçinde Sulh Ceza Hâkimliği · Belediyenin Yıkım Kararına İtiraz ve İptal Davası · Memur Disiplin Cezasına İtiraz ve Dava Süresi

İlgili hukuki içerikler: Kamulaştırmasız el atma davası · Kamulaştırma Bedeli Düşükse Ne Yapılır? Pazarlık, Bedel Tespiti Davası ve Süreler · Mera Arazisi Kimin? Meraya Ev Yapılır mı, Mera Sürülüp Ekilirse Ne Olur? · Tarlaya Kuyu Açmak İzne Tabi mi? DSİ Belgesi, Kullanma Hakkı ve İzinsiz Kuyunun Cezası · İdari Para Cezasına İtiraz: 15 Günlük Süre, Sulh Ceza Hâkimliği, Yüzde 25 İndirim ve Taksit