İDARE HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

İdari Para Cezasına İtiraz: 15 Günlük Süre, Sulh Ceza Hâkimliği, Yüzde 25 İndirim ve Taksit

İdari para cezası nedir?

İdari para cezası, suç sayılmayan ancak kanunda yasaklanmış davranışlara, yani kabahatlere karşı idarenin verdiği yaptırımdır. Trafik kurallarının ihlali, belediye düzenlemelerine aykırılık, gürültü, çevre kirliliği, nüfus ve askerlik yükümlülüklerinin ihlali gibi pek çok konuda ceza karar tutanağıyla bu yaptırım uygulanır. Genel kurallar 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nda yer alır; özel kanunlar ise bazı konularda farklı süre ve başvuru yolları öngörebilir.

İtiraz süresi ve başvuru yeri

Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine göre idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Kanun metnindeki "sulh ceza mahkemesi" ifadesi, bugün sulh ceza hâkimliğini ifade eder. Bu süre içinde başvuru yapılmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir.

Süre kaçırıldıysa tek bir istisna vardır. Aynı maddeye göre mücbir sebebin varlığı dolayısıyla süre geçirilmişse, bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde başvurulabilir. Ağır hastalık veya doğal afet gibi kişinin elinde olmayan durumlar bu kapsamdadır ve belgelenmesi gerekir.

Başvuru dilekçesi nasıl hazırlanır?

Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine göre başvuru, kişinin bizzat kendisi, kanuni temsilcisi veya avukatı tarafından verilecek bir dilekçe ile yapılır ve dilekçe iki nüsha olarak verilir. Başvuru dilekçesinde idari yaptırım kararına ilişkin bilgiler ve bu karara karşı ileri sürülen deliller açık bir şekilde gösterilir. Süre kaçırılmışsa başvurunun süresinde yapılmasını engelleyen mücbir sebep de dayanaklarıyla belirtilir.

• Ceza karar tutanağının tarihi, numarası ve cezayı veren kurum yazılır.
• Tutanakta yazılı olayın neden hukuka aykırı olduğu açıklanır: olay hiç gerçekleşmemişse, yanlış kişiye kesilmişse, tutanakta yasal unsurlar eksikse.
• Fotoğraf, kamera kaydı, tanık bilgisi, fatura veya resmî belgeler gibi deliller eklenir.
• Tutanağın bir örneği dilekçeye eklenir.

Ödersem itiraz hakkım gider mi?

Hayır. Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesine göre kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş olan idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu süre içinde ödenmesi hâlinde cezadan yüzde 25 oranında indirim yapılır. Aynı fıkraya 2022'de eklenen cümleye göre ödeme yapılması, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. Yani indirimli ödeme yapıp aynı zamanda itiraz etmek mümkündür; itiraz kabul edilirse ödenen tutarın iadesi istenir.

Ekonomik durumu ödemeye elverişli olmayan kişi için taksit imkânı da vardır. Aynı maddeye göre kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması hâlinde idari para cezasının, ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla bir yıl içinde ve dört eşit taksit hâlinde ödenmesine karar verilebilir.

Mahkeme ne karar verir?

Kabahatler Kanunu'nun 28. maddesine göre başvuru üzerine önce ön inceleme yapılır. Mahkeme yetkili değilse dosyayı yetkili mahkemeye gönderir; başvuru süresinde yapılmamışsa veya başvuranın buna hakkı yoksa başvuruyu reddeder; bu engeller yoksa başvuruyu usulden kabul eder. Usulden kabul hâlinde dilekçe cezayı veren kuruma tebliğ edilir ve kurum en geç on beş gün içinde cevap verir. Mahkeme son karar olarak idari yaptırım kararının hukuka uygun olması nedeniyle başvurunun reddine veya hukuka aykırı olması nedeniyle idari yaptırım kararının kaldırılmasına karar verir. Alt ve üst sınırı kanunda gösterilen cezalarda mahkeme cezanın miktarında değişiklik de yapabilir.

Kanun'un 29. maddesine göre mahkemenin son kararına karşı Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre itiraz edilebilir ve bu itiraz kararın tebliğinden itibaren en geç iki hafta içinde yapılır.

Bir örnek

Bir kişiye 2.000 TL idari para cezası kesildiğini ve kararın 3 Mart'ta tebliğ edildiğini düşünelim. Kişi cezanın haksız olduğunu düşünüyorsa on beş günlük başvuru süresi içinde sulh ceza hâkimliğine dilekçe verir. Aynı zamanda cezayı bir aylık ödeme süresi içinde ödemeyi tercih ederse yüzde 25 indirimle 1.500 TL öder; ödeme itiraz hakkını etkilemez. Başvuru kabul edilip ceza kaldırılırsa ödenen tutarın iadesi istenir; başvuru reddedilirse indirimli ödeme geçerli kalır. Süreleri kendi tarihinize göre hesaplamak için süre hesaplama aracı kullanılabilir.

Zamanaşımı

İdari para cezası verilebilmesi için de süre sınırı vardır. Kabahatler Kanunu'nun 20. maddesine göre soruşturma zamanaşımının dolması hâlinde kabahatten dolayı kişi hakkında idari para cezasına karar verilemez. Kanun metnine göre bu süre, cezanın miktarına göre üç, dört veya beş yıldır. Bazı kanunlardaki kabahatler için ayrı kurallar bulunduğundan, zamanaşımı itirazında cezanın dayandığı kanun ve kabahatin işlendiği tarih birlikte değerlendirilir. Zamanaşımı dolduktan sonra kesilen bir ceza, başvuruda ileri sürülebilecek önemli bir hukuka aykırılık nedenidir.

Her ceza sulh ceza hâkimliğine götürülmez

Bazı idari para cezaları idari yargının görev alanına girer. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine göre idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi hakkında idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargıda görülür. Örneğin kaçak yapı nedeniyle hem yıkım kararı hem para cezası verilmişse, ikisi birlikte idare mahkemesinde dava konusu edilir. Ayrıca bazı özel kanunlar, cezaya karşı doğrudan idare mahkemesine gidilmesini öngörür. Bu nedenle cezanın hangi kanuna dayandığı karar tutanağından kontrol edilmelidir. Yıkım kararları için belediye yıkım kararına itiraz, idari yargı süreleri için idare hukuku sayfasına bakılabilir.

Salihli'de başvuru nereye yapılır?

Salihli'de verilen idari para cezalarına karşı başvurular, adliyenin Şehitler Mahallesi Çiçek Caddesi'ndeki ana binasında bulunan Salihli Sulh Ceza Hâkimliği'ne yapılır. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre bu hâkimliğe 2025 yılında 6.757 iş gelmiş ve 6.764 iş karara bağlanmıştır; bu sayılar soruşturma işleriyle birlikte idari yaptırım başvurularını da kapsar. Demirci, Kula ve Selendi'de ise her adliyenin kendi sulh ceza hâkimliği bulunur.

Trafik cezaları

Trafik cezaları en sık itiraz edilen idari para cezalarıdır. Bu cezalarda tebliğ tarihi, elektronik tebligat ve araç sahibine gönderilen bildirimler gibi konularda özel kurallar bulunur. Başvurunun yapılacağı yer ve süre, karar tutanağında da gösterilir; tutanaktaki bu bilgiler ilk iş olarak okunmalıdır. Ayrıntılar için trafik cezasına itiraz yazısına bakılabilir.

Önemli noktalar

• İtiraz süresi tebliğ veya tefhimden itibaren 15 gündür; süre geçerse ceza kesinleşir.
• Başvuru sulh ceza hâkimliğine dilekçeyle yapılır.
• Bir ay içinde ödenen cezada yüzde 25 indirim yapılır; ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.
• Ekonomik durumu elverişli olmayan kişi için dört eşit taksit mümkündür.
• İdari yargı kararıyla birlikte verilen cezalar idare mahkemesinde görülür.

İlgili içerikler