İDARE HUKUKU · İMAR · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Belediyenin Yıkım Kararına İtiraz ve İptal Davası
KISACA
Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar için belediye önce yapıyı mühürler ve aykırılığın giderilmesi için süre verir; giderilmezse yıkım kararı verilir (3194 sayılı İmar Kanunu m.32). Yıkım kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir ve yıkımın önlenmesi için yürütmenin durdurulması istenebilir.
Hukuki dayanak
Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılara ilişkin işlemler 3194 sayılı İmar Kanunu m.32'de, imar para cezaları ise m.42'de düzenlenmiştir. Yıkım kararı bir idari işlemdir; bu nedenle buna karşı yargı yolu 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) kapsamında idare mahkemesidir.
Yıkım süreci nasıl işler?
- Belediye, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıyı tespit eder ve yapı tatil tutanağı düzenleyerek inşaatı durdurur, yapıyı mühürler.
- Yapı sahibine, aykırılığı gidermesi veya ruhsat alması için kanunda öngörülen süre (kural olarak bir ay) verilir.
- Bu süre içinde aykırılık giderilmez veya ruhsat alınmazsa belediye encümeni tarafından yıkım kararı verilir.
- Yıkım kararı yapı sahibine tebliğ edilir; sahibi yıkmazsa yıkım belediye tarafından yapılır ve masraf yapı sahibinden alınır.
İptal davası
Yıkım kararına karşı, tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7). Davada; yapının gerçekten ruhsatsız veya ruhsata aykırı olup olmadığı, tespitin doğruluğu, yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği ve verilen sürenin kanuna uygunluğu incelenir. Yapı tatil tutanağı ile yıkım kararının birlikte dava konusu edilmesi önemlidir.
Yürütmenin durdurulması
Dava açmak yıkımı kendiliğinden durdurmaz. Yıkım geri dönüşü olmayan bir sonuç doğurduğundan, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilmelidir. Bunun için işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte bulunması gerekir (İYUK m.27). Ayrıntılar için iptal davası ve yürütmenin durdurulması içeriğine bakılabilir.
İmar para cezası
Yıkım kararıyla birlikte çoğu zaman İmar Kanunu m.42 kapsamında imar para cezası da verilir. Bu cezaya karşı da ayrıca idare mahkemesinde dava açılabilir. Yıkım kararı ile para cezasının ayrı işlemler olduğu ve her birinin süresinde dava konusu edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Ceza yargılaması
İmar kirliliğine neden olma, Türk Ceza Kanunu m.184 kapsamında ayrıca suç teşkil edebilir. Bu nedenle idari süreçle eş zamanlı olarak bir ceza soruşturması da başlayabilir.
Önemli noktalar
Yapının ruhsat, proje ve tapu durumu ile yapım tarihini gösteren belgeler dava için temel delillerdir. İdari yargının genel çerçevesi için idare hukuku ve taşınmazla ilgili konular için gayrimenkul hukuku sayfasına bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Yıkım kararına karşı dava açma süresi nedir?
Tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7).
Dava açınca yıkım durur mu?
Hayır. Yıkımın durması için yürütmenin durdurulması talep edilmeli ve mahkemece kabul edilmelidir.
Yıkım kararından önce ne yapılır?
Belediye yapı tatil tutanağı düzenleyip yapıyı mühürler ve aykırılığın giderilmesi için süre verir (İmar K. m.32).
İmar para cezasına ayrıca dava açılır mı?
Evet. İmar para cezası ayrı bir idari işlemdir ve ayrıca dava konusu edilebilir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 3194 sayılı İmar Kanunu, m.32 ve m.42.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m.7 ve m.27.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.184.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.