İDARE HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Memur Disiplin Cezasına İtiraz ve Dava Süresi
KISACA
Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir (657 sayılı Kanun m.135); devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı ise doğrudan idari yargı yoluna başvurulur. Uyarma ve kınama dahil tüm disiplin cezalarına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
Hukuki dayanak
Devlet memurlarının disiplin cezaları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.124–135'te düzenlenmiştir. Kanun m.125'te disiplin cezalarını; uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma olarak sayar. Anayasa m.129 uyarınca disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.
Savunma hakkı
657 sayılı Kanun m.130 uyarınca memur hakkında, savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapan amir veya kurul tarafından savunma için verilecek süre yedi günden az olamaz. Süresi içinde savunma vermeyen memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Savunmada, isnat edilen eylemin gerçekleşmediği, delillerin yetersizliği veya eylemin disiplin suçu oluşturmadığı ayrıntılı olarak açıklanmalıdır.
Zamanaşımı
657 sayılı Kanun m.127 uyarınca disiplin cezasını gerektiren eylemin öğrenilmesinden itibaren; uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay, devlet memurluğundan çıkarma cezasında altı ay içinde soruşturmaya başlanmazsa disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde disiplin cezası verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar; cezanın yargı kararıyla iptali hâlinde ise kanunda gösterilen süre içinde yeniden disiplin cezası verilebilir (657 sayılı Kanun m.127).
Disiplin kuruluna itiraz
657 sayılı Kanun m.135 uyarınca disiplin amirlerince verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme gibi cezalara karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz merciinin kararı ilgiliye tebliğ edilir. Süresinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir.
İptal davası
Disiplin cezasına karşı, itiraz yolu tüketildikten sonra veya doğrudan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Mahkeme; savunma hakkına uyulup uyulmadığını, eylemin sabit olup olmadığını, eylem ile ceza arasındaki orantıyı ve zamanaşımı sürelerini inceler. İptal davası ve yürütmenin durdurulması talebinin genel şartları ayrı bir içerikte ele alınmıştır.
Salihli'de görev yapan memurlar için: İYUK m.33'e göre görevle ilişkiyi kesmeyen disiplin cezalarına karşı açılan davalarda yetkili mahkeme, ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir. Salihli'de görev yapan bir memur, uyarma, kınama veya aylıktan kesme gibi cezalara karşı davayı Salihli'yi yargı çevresine alan idare mahkemesinde açar. Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler adli yargı mahkemesi olduğundan, bu davalar Salihli Adliyesi'nde görülmez.
Disiplin cezalarının sicilden silinmesi
657 sayılı Kanun m.133 uyarınca devlet memurluğundan çıkarma dışındaki disiplin cezaları, kanunda öngörülen süreler geçtikten sonra memurun başvurusu üzerine ve o süre içindeki davranışları göz önünde tutularak sicilden silinebilir.
2026 değişikliği: iptal edilen cezanın yeniden verilmesi
657 sayılı Kanun m.127'nin ikinci fıkrası, 23 Ocak 2026 tarihli 7573 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenmiştir. Yeni metne göre disiplin cezasını gerektiren fiil ve hâllerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilirse, kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan zamanaşımı süresi içinde; zamanaşımı süresinin dolması veya altı aydan daha az süre kalması hâlinde ise en geç altı ay içinde, karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden disiplin cezası verilebilir.
Bu değişiklik, iptal davasını kazanan memur bakımından önemlidir: mahkeme cezayı örneğin savunma hakkına uyulmadığı için iptal etmişse, idare usule uygun şekilde yeniden soruşturma yaparak aynı fiil için yeni bir ceza verebilir. Bu nedenle iptal kararından sonra idareden gelecek yazışmalar da süreler bakımından dikkatle takip edilmelidir. Kararın idareye tebliğ edildiği tarih, dava dosyasındaki tebligat kayıtlarından izlenebilir; altı aylık veya kalan sürenin hesabı bu tarihe göre yapılır. Süre geçtikten sonra verilen yeni bir ceza, zamanaşımı yönünden yeniden dava konusu yapılabilir.
Ceza ne zaman verilmeli? Karar süreleri
Kanun, soruşturma tamamlandıktan sonra cezanın verilmesini de süreye bağlamıştır. 657 sayılı Kanun m.128'e göre disiplin amirleri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde vermek zorundadır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren hâllerde ise soruşturma dosyası yetkili disiplin kuruluna 15 gün içinde gönderilir.
İtiraz aşamasında da benzer bir süre vardır. m.135'e göre itiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine ulaşmasından itibaren otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır. İtiraz kabul edilirse disiplin amirleri kararı gözden geçirerek cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı itiraz mercii disiplin kurulu değil, yüksek disiplin kuruludur.
Ceza davası disiplin soruşturmasını durdurur mu?
Hayır. 657 sayılı Kanun m.131'e göre aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması da ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz. Yani ceza davasında beraat etmek disiplin cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; disiplin cezası ayrı bir dava ile denetlenmelidir. Ceza soruşturmasındaki haklar ifadeye çağrılan şüphelinin hakları yazısında anlatılmıştır.
Cezanın uygulanması ve silinme süreleri
m.132'ye göre disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır; aylıktan kesme cezası ise cezanın verildiği tarihi izleyen ay başında uygulanır. Yukarıda değinilen silinme bakımından kanundaki süreler de bellidir: m.133'e göre devlet memurluğundan çıkarma dışındaki bir disiplin cezası alan memur, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 yıl, diğer cezaların uygulanmasından 10 yıl sonra atamaya yetkili amire başvurarak cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Bu sürelerdeki davranışları isteği haklı kılacak nitelikteyse talep kabul edilir.
Memur disiplin cezalarında süreler: özet tablo
657 sayılı Kanun'da disiplin soruşturmasına başlama, itiraz ve sicilden silme süreleri ayrı ayrı düzenlenmiştir:
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Soruşturmaya başlama (uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe durdurma) | Öğrenmeden itibaren 1 ay | 657 s. K. m.127 |
| Kovuşturmaya başlama (memurluktan çıkarma) | Öğrenmeden itibaren 6 ay | 657 s. K. m.127 |
| İtiraz | Tebliğden itibaren 7 gün; itiraz edilmezse kesinleşir | 657 s. K. m.135 |
| İtiraz merciinin kararı | 30 gün içinde | 657 s. K. m.135 |
| Sicilden silme (uyarma, kınama) | Uygulamadan itibaren 5 yıl sonra başvuru | 657 s. K. m.133 |
| Sicilden silme (diğer cezalar) | Uygulamadan itibaren 10 yıl sonra başvuru | 657 s. K. m.133 |
| İptal davası | Tebliğden itibaren 60 gün | İYUK m.7 |
Önemli noktalar
Savunma ve itiraz süreleri kısadır; tebligat tarihleri dikkatle takip edilmelidir. İdari yargının genel çerçevesi için idare hukuku sayfasına bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Disiplin cezasına itiraz süresi nedir?
Cezanın tebliğinden itibaren yedi gündür (657 s.K. m.135).
Uyarma ve kınama cezalarına dava açılabilir mi?
Evet. Anayasa m.129 uyarınca tüm disiplin kararları yargı denetimine açıktır.
Savunma için ne kadar süre verilir?
Savunma için verilecek süre yedi günden az olamaz (657 s.K. m.130).
İptal davası ne zaman açılmalı?
Tebliğden veya itiraz sonucunun tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde (İYUK m.7).
Mahkeme disiplin cezamı iptal etti, yeniden ceza verilebilir mi?
Evet. 657 sayılı Kanun m.127'nin 2026'da değişen hâline göre, iptal kararının idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan zamanaşımı süresi içinde; süre dolmuşsa veya altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden disiplin cezası verilebilir.
Ceza davasında beraat edersem disiplin cezası kalkar mı?
Kendiliğinden kalkmaz. 657 sayılı Kanun m.131'e göre memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz; disiplin cezasına karşı ayrıca dava açılmalıdır.
Disiplin cezası sicilden ne zaman silinebilir?
657 sayılı Kanun m.133'e göre uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 yıl, diğer cezaların uygulanmasından 10 yıl sonra atamaya yetkili amire başvurularak silinmesi istenebilir; memurluktan çıkarma cezası silinemez.
İtiraz mercii ne kadar sürede karar verir?
657 sayılı Kanun m.135'e göre itiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren otuz gün içinde karar vermek zorundadır.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m.129/3 (disiplin kararlarının yargı denetimi).
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, m.125, m.127, m.130, m.133 ve m.135.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m.7.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (UYAP Mevzuat, 7573 sayılı Kanun değişikliği işlenmiş), m.127, m.128, m.131, m.132, m.133 ve m.135.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, mahkemeler ve ortalama bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.