İCRA VE İFLAS HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

İcra Takibine İtiraz

Hukuki dayanak

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte itirazın temel hükümleri 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.62-72 arasında düzenlenir. İtirazın takibi durdurması m.66, itirazın iptali m.67, itirazın kaldırılması m.68 ve m.68/a, gecikmiş itiraz m.65, menfi tespit ve istirdat davaları ise m.72'de yer alır. Kambiyo senetlerine dayalı takipte m.167 ve devamı, ilamlı takipte m.33, kira alacağına ilişkin tahliye talepli takipte ise m.269 ve devamı uygulanır.

Takip türüne göre itiraz yolu

İtiraz süresi ve yöntemi, ödeme emrinin türüne göre değişir. Bu nedenle ilk iş, tebliğ edilen belgenin hangi takip yoluna ait olduğunu belirlemektir:

• Genel haciz yoluyla ilamsız takip: Tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilir; itiraz takibi durdurur.
• Kambiyo senetlerine dayalı takip (çek, bono, poliçe): Borca, imzaya ve yetkiye itiraz ile senedin kambiyo senedi niteliğini taşımadığına ilişkin şikâyet, tebliğden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine yapılır (İİK m.168). Diğer şikâyet sebepleri İİK m.16'daki genel kurala tabidir: şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması nedeniyle ise her zaman şikâyet olunabilir. İtiraz takibi kendiliğinden durdurmaz; icra mahkemesi takibin durdurulmasına karar verebilir.
• İlamlı takip (icra emri): Borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borcun itfa edildiği, mehil verildiği veya zamanaşımına uğradığı gibi sebeplerle icra mahkemesine başvurabilir (İİK m.33).
• Kira alacağına ilişkin tahliye talepli takip: Ödeme emri, kira bedelinin kanuni süre içinde (konut ve çatılı işyerlerinde TBK m.315 uyarınca en az otuz gün) ödenmemesi hâlinde tahliye istenebileceği ihtarını içerir; itiraz süresi yedi gündür ve itiraz takibi durdurur (İİK m.269). Kira ilişkisine ilişkin genel çerçeve için kira hukuku sayfasına bakılabilir.

Süreç nasıl işler?

Önce ödeme emrinin türü ve tebliğ tarihi belirlenir. Elektronik tebligatta tebliğ tarihinin belirlenmesine ilişkin özel kurallar bulunduğundan (7201 sayılı Tebligat Kanunu), sürenin başlangıcı ayrıca kontrol edilmelidir.

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte itiraz, icra dairesine dilekçe ile ya da sözlü olarak bildirilir. İtiraz, takibi yapan icra dairesinden başka bir icra dairesine de yapılabilir; bu durumda o daire masrafı alarak itirazı derhâl yetkili icra dairesine gönderir (İİK m.62/1). Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borca itirazın geçerli olması için itiraz sebeplerinin ayrıntılı olarak yazılması şart değildir; borçlunun borca itiraz ettiğini bildirmesi de takibi durdurur. Ancak itiraz eden borçlu, itirazın kaldırılması duruşmasında, alacaklının dayandığı senet metninden anlaşılanlar dışında itiraz sebeplerini değiştiremez ve genişletemez (İİK m.63). Bu nedenle itiraz sebeplerinin baştan doğru belirlenmesi önemlidir. İtirazın türleri şunlardır:

• Borca itiraz: Borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya miktarının farklı olduğu ileri sürülür.
• İmzaya itiraz: Takip bir senede dayanıyorsa ve borçlu senet altındaki imzayı reddediyorsa, bunu itirazında ayrıca ve açıkça belirtmelidir; aksi hâlde o icra takibi yönünden senetteki imzayı kabul etmiş sayılır (İİK m.62).
• Yetkiye itiraz: İİK m.50 uyarınca yetki itirazı, esasa ilişkin itirazla birlikte yapılır ve icra mahkemesi önce yetki meselesini inceler. Aynı madde HMK'nın yetki hükümlerini kıyasen uygulanır kıldığından, HMK m.19/2 gereği yetki itirazında yetkili icra dairesinin de gösterilmesi gerekir; aksi hâlde itiraz dikkate alınmayabilir.
• Kısmi itiraz: Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa, itiraz edilen kısım miktar olarak açıkça gösterilmelidir; aksi takdirde itiraz edilmemiş sayılır (İİK m.62).

Süresinde yapılan geçerli itiraz, itiraz edilen kısım yönünden takibi durdurur (İİK m.66). Bu aşamadan sonra alacaklının takibe devam edebilmesi için itirazın iptali veya itirazın kaldırılması yollarından birine başvurması gerekir.

İtirazdan sonra alacaklının başvurabileceği yollar

Borçlunun itirazından sonra alacaklının önünde iki temel yol vardır ve bu yollar birbirinden farklıdır:

• İtirazın iptali davası (İİK m.67): Genel mahkemelerde açılır ve her türlü delil kullanılabilir. Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde dava açabilir. Ayrıntılar için itirazın iptali davası yazısına bakılabilir.
• İtirazın kaldırılması (İİK m.68 ve m.68/a): İcra mahkemesinden istenir; ancak alacaklının kanunda sayılan nitelikte belgelere (örneğin imzası ikrar edilmiş veya noterlikçe onaylanmış belgeler) dayanması gerekir. Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68/1).

İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse, diğer tarafın talebi üzerine borçlu, hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir (İİK m.67/2). Alacaklı aleyhine tazminata hükmedilebilmesi için ise davanın reddedilmesi tek başına yeterli değildir; takibin haksız ve kötü niyetli olduğunun da anlaşılması gerekir.

Deliller ve belgeler

• Takip talebi ve ödeme emri
• Tebliğ mazbatası veya elektronik tebligat kaydı
• Sözleşme, senet, fatura ve ödeme belgeleri
• Banka kayıtları, ihtarnameler ve yazışmalar; ödeme kayıtlarının ispat gücü için banka dekontu borcun varlığını ispatlar mı? yazısına bakılabilir
• Varsa önceki ödemeleri veya mahsupları gösteren hesap dökümleri

Süreler

İİK m.62 uyarınca genel haciz yoluyla ilamsız takipte itiraz süresi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gündür. Kambiyo senetlerine dayalı takipte borca ve imzaya itiraz süresi beş gündür. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; süre geçtikten sonra yapılan itiraz kural olarak takibi durdurmaz.

Borçlu, kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresi içinde itiraz edememişse, paraya çevirme işlemi bitinceye kadar, engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde mazeretini gösteren delillerle birlikte gecikmiş itirazda bulunabilir (İİK m.65). İcra mahkemesi, gecikme sebebinin niteliğine göre takibin durdurulmasına karar verebilir; mazeret kabul edilirse takip durur.

Süre kaçırıldıysa ne yapılabilir?

İtiraz süresi geçmiş ve takip kesinleşmiş olsa bile borçlunun tüm hakları sona ermiş değildir. Borçlu, borçlu olmadığını ileri sürüyorsa menfi tespit davası açabilir; borcu ödemek zorunda kalmışsa ödediği paranın iadesi için istirdat davası açabilir (İİK m.72). Menfi tespit davasının takibi durdurup durdurmadığı ve ihtiyati tedbir koşulları menfi tespit davasında icra takibi durur mu? yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Ödeme emri geldiğinde ilk yapılması gerekenler

1. Tebliğ tarihini not edin; elektronik tebligatta sürenin başlangıcını ayrıca kontrol edin.
2. Ödeme emrinin türünü belirleyin: genel haciz yoluyla ilamsız takip, kambiyo senedi, ilamlı takip veya kira alacağı.
3. Takibe dayanak gösterilen belge veya alacağı inceleyin; borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edeceğinizi belirleyin.
4. İmza size ait değilse bunu ayrıca ve açıkça bildirin; icra dairesinin yetkisine itirazınız varsa bunu esasa ilişkin itirazla birlikte ve yetkili icra dairesini göstererek ileri sürün.
5. İtirazınızı süresi içinde doğru mercie sunun ve verildiğine ilişkin belgeyi saklayın.

Borcun bir kısmını kabul ediyorsanız, kabul ettiğiniz kısım için ödeme veya uzlaşma seçeneklerini ayrıca değerlendirmek, takibin masraflarının artmasını önleyebilir.

Salihli'de ödeme emrine itiraz

Ödeme emri başka bir şehirdeki icra dairesinden gönderilmiş olsa bile, Salihli'de yaşayan borçlu itirazını Salihli'deki icra dairesine de yapabilir; bu durumda itiraz, masrafı alınarak takibi yapan icra dairesine gönderilir (İİK m.62/1). Kambiyo senetlerine dayalı takiplerde ise borca ve imzaya itiraz icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılır ve süre beş gündür (İİK m.168). İcra takibine itiraz için avukatla temsil zorunlu değildir; ancak sürelerin kısa olduğu ve usulün takip türüne göre değiştiği gözden kaçırılmamalıdır.

Takip türüne göre itiraz süreleri tablosu

Ödeme emrine itiraz süresi ve itirazın yapılacağı yer, takibin türüne göre değişir. En sık karşılaşılan takipler için kurallar şöyledir:

Genel haciz yoluyla takipte itiraz takibi durdurur ve alacaklının itirazın iptali veya kaldırılması yoluna gitmesi gerekir. Kambiyo takibinde ise borçlu, icra mahkemesinden itirazın kabulüne dair bir karar getirmedikçe cebri icraya devam olunur (İİK m.168). Bu fark nedeniyle önce elinize geçen ödeme emrinin hangi takip türüne ait olduğunu kontrol etmek gerekir.

Önemli noktalar

Kısmi itirazda itiraz edilen kısmın ve miktarın açıkça gösterilmesi; senetteki imzaya itiraz ediliyorsa bunun ayrıca ve açıkça bildirilmesi; yetki itirazının esasa ilişkin itirazla birlikte ve yetkili icra dairesi gösterilerek yapılması önemlidir. İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali farklı hukuki yollardır; mercileri, delil sistemleri ve süreleri birbirinden ayrıdır.

Gerekçesiz bir itiraz da genel haciz yoluyla ilamsız takibi durdurur; ancak itirazın kaldırılması aşamasında itiraz sebeplerinin sonradan değiştirilmesi veya genişletilmesi İİK m.63 ile sınırlandığından, itirazın takip türüne uygun ve dikkatle hazırlanması yararlıdır.

Takip bono, çek veya poliçeye dayanıyorsa itiraz süresi beş gündür ve itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır; bu takip yolu bonoya dayalı icra takibine itiraz yazısında anlatılmıştır.

Salihli'de icra dairesi ile icra mahkemesinin bulunduğu bina ve icra mahkemesindeki işlerin 2025 yılındaki ortalama süreleri Salihli icra mahkemesi ve icra dairesi sayfasında gösterilmiştir.

İlgili içerikler