BORÇLAR HUKUKU · İCRA · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Kefil Olduğum Borcu Ödemek Zorunda mıyım? Eşin Rızası Şartı
KISACA
Kefalet sözleşmesi yazılı yapılmalı ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefalet ise bu sıfat kefilin el yazısıyla belirtilmelidir (TBK m.583). Evli kişi, kural olarak eşinin yazılı rızası olmadan kefil olamaz (TBK m.584). Bu şartlar yoksa kefalet geçersizdir ve kefil sorumlu tutulamaz.
Hukuki dayanak
Kefalet sözleşmesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.581 ve devamında düzenlenmiştir. Kefil, borçlunun borcunu ödememesinin sonuçlarından alacaklıya karşı sorumlu olmayı üstlenir. Kanun, kefilin bu ağır sorumluluğu bilinçli olarak üstlenmesini sağlamak için sıkı şekil şartları öngörmüştür.
Geçerlilik için şekil şartları
TBK m.583 uyarınca kefalet sözleşmesi:
- Yazılı olarak yapılmalıdır.
- Kefilin sorumlu olacağı azami miktar belirtilmelidir.
- Kefalet tarihi belirtilmelidir.
- Kefil, müteselsil kefil olarak sorumluluk üstleniyorsa bunu, azami miktar ve tarihle birlikte kendi el yazısıyla belirtmelidir.
Bu şartlardan biri eksikse kefalet sözleşmesi geçersizdir ve kefil sorumlu tutulamaz.
Eşin rızası şartı
TBK m.584 uyarınca eşlerden biri, mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı bulunmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir. Rıza sözleşmenin kurulmasından önce veya en geç kurulması anında verilmelidir. Eşin rızası olmadan yapılan kefalet geçersizdir.
Kanun bu kurala bazı istisnalar getirmiştir: ticaret siciline kayıtlı işletmenin sahibi veya ortağı ya da yöneticisi tarafından o işletmeyle ilgili verilen kefaletler, esnaf ve sanatkârlar kredi kooperatifleri ve tarım kredi kooperatifleri gibi kurumlara yönelik bazı kefaletler, mesleki faaliyetle ilgili belirli kefaletler eşin rızasına tabi değildir.
Adi kefalet ile müteselsil kefalet
- Adi kefalet (TBK m.585): Alacaklı kural olarak önce asıl borçluya başvurmalıdır; kefil ancak borçlu hakkında yapılan takip sonuçsuz kalırsa veya kanundaki diğer haller gerçekleşirse ödemeye zorlanabilir.
- Müteselsil kefalet (TBK m.586): Alacaklı, borçlu temerrüde düştüğünde ve kanundaki şartlar gerçekleştiğinde doğrudan kefile başvurabilir. Uygulamadaki kefaletlerin büyük kısmı bu türdedir.
Kefalet ne zaman sona erer?
TBK m.598 uyarınca gerçek kişiler tarafından verilen her türlü kefalet, sözleşmenin kurulmasından itibaren on yıl geçmekle kendiliğinden sona erer. Kefaletin süresi, ancak bu süre içinde ve en çok on yıl için yazılı olarak uzatılabilir. Ayrıca asıl borcun sona ermesiyle kefilin sorumluluğu da sona erer.
Kefil ödeme yaparsa
Borcu ödeyen kefil, ödediği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur ve asıl borçluya rücu edebilir (TBK m.596). Ödeme belgelerinin saklanması bu bakımdan önemlidir.
Önemli noktalar
Hakkında icra takibi başlatılan kefil, kefaletin geçersizliğini ödeme emrine itiraz sırasında ileri sürmelidir. Ayrıntılar için icra takibine itiraz ve menfi tespit davası içeriklerine bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Eşimin rızası olmadan kefil olabilir miyim?
Kural olarak hayır. Eşin yazılı rızası yoksa kefalet geçersizdir; ticari ve mesleki bazı kefaletler istisnadır (TBK m.584).
Kefalet sözleşmesinde neler bulunmalı?
Yazılı şekil, azami miktar, tarih ve müteselsil kefalet ise kefilin el yazısıyla bu ifadeler bulunmalıdır (TBK m.583).
Kefalet ne kadar süre geçerlidir?
Gerçek kişilerin verdiği kefalet, kurulmasından itibaren on yıl geçmekle kendiliğinden sona erer (TBK m.598).
Borcu ödeyen kefil ne yapabilir?
Ödediği miktar için asıl borçluya rücu edebilir (TBK m.596).
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.581, m.583, m.584, m.585, m.586, m.596 ve m.598.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, kefile karşı yürütülecek icra takibine ilişkin genel hükümler.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.