İCRA VE İFLAS HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

İhtiyati Haciz Nedir, Şartları Nelerdir?

Hukuki dayanak

İhtiyati haciz 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.257–268'de düzenlenmiştir. Amacı, alacaklının dava veya takip sürecinde borçlunun mallarını elden çıkarması nedeniyle alacağını tahsil edememe riskine karşı korunmasıdır. İhtiyati haciz geçici bir hukuki korumadır; alacağın varlığı ayrıca dava veya takip yoluyla kesinleştirilir.

Hangi şartlarla istenebilir?

İİK m.257 uyarınca ihtiyati haciz şu durumlarda istenebilir:

• Vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş bir para borcu bulunması.
• Vadesi gelmemiş borçlarda ise borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya ya da kendisinin kaçmaya hazırlanması gibi durumların varlığı.

Alacaklı, alacağı ve ihtiyati haciz sebebini mahkemeye yaklaşık ispat ölçüsünde, yani mahkemede kanaat uyandıracak delillerle göstermelidir. Fatura, sözleşme, çek, senet ve cari hesap ekstreleri bu bakımdan önem taşır.

Teminat

İİK m.259 uyarınca ihtiyati haciz isteyen alacaklı, ihtiyati haczin haksız çıkması halinde borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlara karşılık olmak üzere, kural olarak alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere teminat göstermekle yükümlüdür. Alacak bir mahkeme ilamına dayanıyorsa teminat aranmaz.

Hangi mahkemeden istenir?

İhtiyati haciz kararı, esas hakkında yetkili olan mahkemeden istenir. Dava açılmışsa talep davaya bakan mahkemeye yapılır. Mahkeme talebi genellikle dosya üzerinden, borçluyu dinlemeden inceler ve kararı hızlı şekilde verir.

Kararın uygulanması

İİK m.261 uyarınca alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren on gün içinde kararın uygulanmasını icra dairesinden istemek zorundadır; aksi halde karar kendiliğinden kalkar. İhtiyati haciz; borçlunun taşınmazları, araçları, banka hesapları ve üçüncü kişilerdeki alacakları gibi haczi caiz mal ve hakları üzerine uygulanabilir.

Alacaklının takip ve dava süresi

İhtiyati haciz kararı dava açılmadan alınmışsa, alacaklı haczin uygulanmasından itibaren yedi gün içinde icra takibine başlamak veya dava açmak zorundadır (İİK m.264). Takip başlatılmış ve borçlu itiraz etmişse, alacaklı itirazın tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazın iptali davası açmalı veya itirazın kaldırılmasını istemelidir. Bu sürelere uyulmazsa ihtiyati haciz kalkar.

Borçlunun itiraz hakkı

İİK m.265 uyarınca ihtiyati haciz kararına karşı borçlu; mahkemenin yetkisine, ihtiyati haczin sebeplerine ve teminata itiraz edebilir. İtiraz, ihtiyati haczin uygulanması sırasında hazır bulunan borçlu bakımından uygulama tarihinden, hazır bulunmayan borçlu bakımından ise haciz tutanağının tebliğinden itibaren yedi gün içinde kararı veren mahkemeye yapılır. Menfaati ihlal edilen üçüncü kişiler de ihtiyati haczin dayandığı sebeplere ve teminata itiraz edebilir.

Haksız ihtiyati haciz

İhtiyati haciz sonradan haksız çıkarsa alacaklı, borçlunun ve üçüncü kişilerin bu nedenle uğradığı zararlardan sorumludur. Teminatın amacı da bu zararların karşılanmasını güvence altına almaktır. Bu nedenle ihtiyati haciz talebi, alacağın varlığına ilişkin güçlü belgelere dayanmalıdır.

Hangi belgeler önemlidir?

• Alacağın dayanağı olan sözleşme, fatura, çek veya senet.
• Cari hesap ekstreleri, mutabakatlar ve yazışmalar.
• Vadenin geldiğini gösteren belgeler veya ihtarnameler.
• Vadesi gelmemiş alacaklarda borçlunun mal kaçırma hazırlığına ilişkin deliller.

Önemli noktalar

İhtiyati haciz, kesin hacizden farklı olarak geçicidir; alacaklı takibi kesinleştirdiğinde kesin hacze dönüşür. İcra sürecinin genel çerçevesi için icra ve iflas hukuku, takibe itiraz edilmesi halinde izlenecek yol için itirazın iptali davası içeriğine bakılabilir.

İlgili içerikler