İCRA VE İFLAS HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Maaşa Birden Fazla Haciz Gelirse Ne Olur?
KISACA
Maaşa birden fazla icra dosyasından haciz gelirse kesintiler aynı anda yapılmaz; hacizler geliş tarihine göre sıraya konur ve önceki dosyanın borcu bittikten sonra sonraki dosyaya geçilir. İİK m.83'e göre haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz. Paraların paylaştırılmasında ise son bir yıl içinde tahakkuk etmiş aile hukukundan doğan nafaka alacakları birinci sırada yer alır (İİK m.140, m.206).
Hukuki dayanak
Maaş ve ücret haczi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.83'te düzenlenmiştir. Bu hükme göre aylık, ücret ve benzeri gelirler, borçlu ve ailesinin geçimi için icra müdürünce takdir edilecek miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir; haczedilecek miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Haczedilemeyen mal ve haklar ise İİK m.82'de sayılmıştır.
Birden fazla haciz geldiğinde
Aynı maaşa farklı icra dosyalarından haciz müzekkeresi geldiğinde, işveren kesintileri sıraya göre yapar:
- İlk gelen haciz için kesinti başlar ve bu dosyanın borcu tamamen ödenene kadar devam eder.
- Sonraki hacizler bekleme sırasına alınır.
- İlk dosya kapandığında, sıradaki dosya için kesinti başlar.
Bu nedenle birden fazla haciz olsa bile toplam kesinti oranı kural olarak artmaz; maaştan aynı anda birkaç kez dörtte bir kesilmez.
Nafaka alacağının önceliği
Kanun dörtte biri bir üst sınır olarak değil, alt sınır olarak belirler; icra müdürü, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktarı ayırdıktan sonra daha yüksek bir kesinti oranı belirleyebilir. Paraların paylaştırılmasında ise son bir yıl içinde tahakkuk etmiş aile hukukundan doğan nafaka alacakları birinci sırada yer alır (İİK m.140, m.206). İİK m.83'teki sıra kuralı ise maaştan yapılacak kesintilerin sırasını düzenler.
Emekli maaşı haczedilebilir mi?
5510 sayılı Kanun m.93 uyarınca emekli aylıkları kural olarak haczedilemez; nafaka alacakları bu kuralın istisnasıdır. Aynı maddeye göre haczi yasaklanan aylıkların haczine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması hâlinde icra müdürü tarafından reddedilir. Sözleşmelerdeki önceden verilmiş izinlerin durumu aşağıda ayrıca ele alınmıştır.
Bankaya yatan maaş
Kanun, maaşın bankaya yatmasıyla İİK m.83'teki koruma sınırının ortadan kalkacağına dair bir hüküm içermez. Banka hesabındaki paranın maaş veya emekli aylığı olduğu anlaşılırsa, haczin bu niteliğe uygun yapılıp yapılmadığı icra mahkemesine şikâyet yoluyla denetlenebilir. Şikâyet süresi kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gündür (İİK m.16).
Borçlu ne yapabilir?
- Hacizlerin sıralamasını ve kesinti oranını işverenden ve icra dosyalarından kontrol etmek.
- Haczedilemeyen bir gelire haciz konulduysa icra mahkemesine şikâyette bulunmak.
- Alacaklılarla taksit veya yapılandırma görüşmesi yapmak.
- Borcun bulunmadığını düşünüyorsa menfi tespit yoluna başvurmak.
Salihli'de maaş haczi uyuşmazlıkları: Maaş hacizleri, takibi yürüten icra dairesinin işverene gönderdiği yazıyla uygulanır. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre Salihli icra ve iflas dairelerinde 24 personel görev yapmaktadır. Haciz sırasının veya kesinti oranının yanlış uygulandığı düşünülüyorsa, adliyenin ek hizmet binasındaki Salihli İcra Hukuk Mahkemesi'ne şikâyet yoluyla başvurulabilir. Emekli aylığına ilişkin özel durum emekli maaşına haciz yazısında anlatılmıştır.
Kanun metni ne diyor?
Maaş hacizlerindeki sıra kuralı uygulamadan değil, doğrudan kanundan gelir. İİK m.83'e göre haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz; birden fazla haciz varsa sıraya konur ve sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez. İşverenin aynı ay içinde iki ayrı dosya için ayrı ayrı dörtte bir kesmesi bu nedenle kanuna aykırıdır ve icra dairesine bildirilerek düzeltilmesi istenebilir.
Örnek: Aylık maaşı 40.000 TL olan bir çalışanın maaşına önce 60.000 TL'lik A dosyasından, ardından 30.000 TL'lik B dosyasından haciz geldiğini düşünelim. Dörtte bir oranında aylık 10.000 TL kesinti yapılırsa A dosyası yaklaşık altı ayda kapanır. B dosyası için kesinti ancak bundan sonra başlar ve yaklaşık üç ay sürer. Faiz ve masraflar bu süreleri bir miktar uzatabilir; kesin tutar icra dosyasından öğrenilmelidir.
Sözleşmedeki "maaşımın haczine izin veriyorum" maddeleri
Kredi ve kart sözleşmelerinde, borçlunun maaşının veya haczedilemeyen başka gelirlerinin haczine önceden izin verdiğine dair maddelere sık rastlanır. İİK m.83/a'ya göre 82 ve 83. maddelerde yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir. Bu nedenle sözleşme imzalanırken verilen genel bir izin, örneğin ev eşyasının veya kanuni sınırın üzerindeki bir maaş kesintisinin dayanağı olamaz. Hangi malların haczedilemeyeceği haczedilemeyen mallar yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Emekli maaşında muvafakat şartı
Emekli aylığı için kural daha da sıkıdır. 5510 sayılı Kanun m.93'e göre gelir, aylık ve ödenekler, Kurum alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez ve bu şekilde haczi yasaklanan aylıkların haczine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması hâlinde icra müdürü tarafından reddedilir. Emekli aylığına haciz konulduysa ve borçlu muvafakat vermediyse, icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır. Konunun ayrıntıları emekli maaşına haciz yazısındadır.
İş değişikliği ve haciz
Maaş haczi, borçlunun çalıştığı işverene gönderilen haciz müzekkeresiyle uygulanır. Borçlu işten ayrılırsa işveren bunu icra dairesine bildirir; yeni işyerine haczin uygulanması için alacaklının yeni bir müzekkere gönderilmesini istemesi gerekir. Sıradaki hacizlerin durumu da yeni işverene gönderilen müzekkerelere göre yeniden belirlenir. Bu nedenle iş değiştiren borçlunun, hangi dosyaların hangi sırayla kesildiğini icra dosyalarından takip etmesi faydalıdır (e-Devlet'ten icra dosyası sorgulama).
Hangi gelirler bu kapsamdadır?
İİK m.83'teki sıra ve dörtte bir kuralı yalnızca aylık maaş için geçerli değildir. Hüküm; maaşlar, tahsisat ve her türlü ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama dayanmayan nafakalar, emekli maaşları ile sigortalar veya emekli sandıkları tarafından bağlanan gelirleri kapsar. Bu gelirler, borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra memurunca gerekli görülen miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir. Örneğin ikramiye ve prim gibi düzenli ücret ödemeleri de bu kurallara tabidir; sıra ve oran bakımından maaştan farklı bir uygulama yapılmaz.
Kanuna aykırı bir kesinti yapıldığını düşünen borçlu, icra dairesinin işlemine karşı icra mahkemesine şikâyet yoluna gidebilir. İİK m.16'ya göre şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır.
Maaş haczinde kurallar: özet tablo
Maaş haczine ilişkin kurallar İİK m.83 ve m.83/a ile emekli aylıkları bakımından 5510 sayılı Kanun m.93'te yer alır:
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Haczin yapılması | Borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra | İİK m.83 |
| Asgari oran | Haczedilecek miktar dörtte birden az olamaz | İİK m.83 |
| Birden fazla haciz | Sıraya konur; öndeki bitmeden sonrakine geçilmez | İİK m.83 |
| Önceden verilen izin | Geçersiz | İİK m.83/a |
| Emekli aylığı | Kurum alacakları ve nafaka dışında haczedilemez; muvafakat yoksa talep reddedilir | 5510 s. K. m.93 |
| Nafaka alacağının sırası | Son bir yılda tahakkuk eden nafaka paylaştırmada birinci sırada | İİK m.140, m.206 |
| Kanuna aykırı kesinti | Öğrenmeden itibaren 7 gün içinde şikâyet | İİK m.16 |
Önemli noktalar
Hacizlerin sırası ve oranı, işverenin icra dairesine verdiği cevaplarla takip edilir. İcra sürecinin genel çerçevesi için icra ve iflas hukuku, ödeme emrine karşı haklar için icra takibine itiraz içeriğine bakılabilir.
Maaşınızdan yapılacak aylık kesintiyi ve sırada öndeki hacizlerle birlikte borcun yaklaşık kaç ayda kapanacağını maaş haczi hesaplama aracıyla hesaplayabilirsiniz.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Maaşa iki haciz gelirse iki kat kesinti yapılır mı?
Hayır. Hacizler sıraya konur; önceki dosya bitince sıradaki dosya için kesinti başlar.
Maaşın ne kadarı haczedilir?
İİK m.83'e göre borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra haciz yapılır ve haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz.
Nafaka haczi diğer hacizlerden önce mi gelir?
Paraların paylaştırılmasında son bir yıl içinde tahakkuk etmiş aile hukukundan doğan nafaka alacakları birinci sırada yer alır (İİK m.140, m.206); maaştan yapılacak kesintilerin sırası ise İİK m.83'e göre belirlenir.
Emekli maaşına haciz konabilir mi?
Kural olarak hayır (5510 s.K. m.93); Kurum alacakları ve nafaka borçları istisnadır, diğer haciz talepleri borçlunun muvafakati yoksa reddedilir.
Kredi sözleşmesinde maaşımın haczine izin vermiştim, bu geçerli mi?
İİK m.83/a'ya göre haczedilemeyen veya sınırlı haczedilebilen mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir.
Emekli maaşıma muvafakatim olmadan haciz konabilir mi?
Hayır. 5510 sayılı Kanun m.93'e göre Kurum alacakları ve nafaka borçları dışında emekli aylığına ilişkin haciz talepleri, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü tarafından reddedilir.
İşveren iki dosya için aynı anda kesinti yapabilir mi?
Hayır. İİK m.83'e göre birden fazla haciz sıraya konur ve önceki haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.
Maaşıma kanuna aykırı kesinti yapılırsa ne kadar sürede şikâyet etmeliyim?
İİK m.16'ya göre icra dairesinin işlemine karşı şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. Kesintiye ilişkin yazının veya maaş bordrosunun tarihi bu süre bakımından önemlidir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m.16, m.82 ve m.83.
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 5510 sayılı Kanun m.93.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m.83 ve m.83/a.
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (UYAP Mevzuat), m.93.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, mahkemeler ve ortalama bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.