İCRA VE İFLAS HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Maaşa Birden Fazla Haciz Gelirse Ne Olur?
KISACA
Maaşa birden fazla icra dosyasından haciz gelirse kesintiler aynı anda yapılmaz; hacizler geliş tarihine göre sıraya konur ve önceki dosyanın borcu bittikten sonra sonraki dosyaya geçilir. Uygulamada maaşın dörtte biri oranında kesinti yapılır (İİK m.83). Nafaka alacakları ise bu sıradan bağımsız olarak önceliklidir.
Hukuki dayanak
Maaş ve ücret haczi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.83'te düzenlenmiştir. Bu hükme göre aylık, ücret ve benzeri gelirler, borçlu ve ailesinin geçimi için icra müdürünce takdir edilecek miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir; haczedilecek miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Uygulamada maaş hacizlerinde dörtte bir oranı esas alınır. Haczedilemeyen mal ve haklar ise İİK m.82'de sayılmıştır.
Birden fazla haciz geldiğinde
Aynı maaşa farklı icra dosyalarından haciz müzekkeresi geldiğinde, işveren kesintileri sıraya göre yapar:
- İlk gelen haciz için kesinti başlar ve bu dosyanın borcu tamamen ödenene kadar devam eder.
- Sonraki hacizler bekleme sırasına alınır.
- İlk dosya kapandığında, sıradaki dosya için kesinti başlar.
Bu nedenle birden fazla haciz olsa bile toplam kesinti oranı kural olarak artmaz; maaştan aynı anda birkaç kez dörtte bir kesilmez.
Nafaka alacağının önceliği
Nafaka alacakları için yapılan haciz, diğer alacaklardan önce gelir. Ayrıca nafaka hacizlerinde dörtte bir oranı bağlayıcı değildir; icra müdürü, nafaka alacaklısının ihtiyacını ve borçlunun geçim durumunu dikkate alarak daha yüksek bir oran belirleyebilir. Bu nedenle nafaka haczi geldiğinde, bekleyen diğer hacizlerin sırası etkilenebilir.
Emekli maaşı haczedilebilir mi?
5510 sayılı Kanun m.93 uyarınca emekli aylıkları kural olarak haczedilemez; nafaka alacakları bu kuralın istisnasıdır. Yargıtay uygulamasında borçlunun emekli maaşının haczine rıza göstermesi halinde haciz mümkün olabilir; ancak bu rızanın haciz sırasında veya sonrasında açıkça verilmesi gerekir. Kredi sözleşmesi imzalanırken önceden verilen genel muvafakatler kural olarak geçerli sayılmamaktadır.
Bankaya yatan maaş
Maaşın bankaya yatmasıyla haczedilemezlik niteliğinin tamamen kaybolmadığı kabul edilir. Banka hesabındaki paranın maaş veya emekli aylığı olduğu anlaşılırsa, haczin bu niteliğe uygun yapılıp yapılmadığı icra mahkemesine şikâyet yoluyla denetlenebilir. Şikâyet süresi kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gündür (İİK m.16).
Borçlu ne yapabilir?
- Hacizlerin sıralamasını ve kesinti oranını işverenden ve icra dosyalarından kontrol etmek.
- Haczedilemeyen bir gelire haciz konulduysa icra mahkemesine şikâyette bulunmak.
- Alacaklılarla taksit veya yapılandırma görüşmesi yapmak.
- Borcun bulunmadığını düşünüyorsa menfi tespit yoluna başvurmak.
Önemli noktalar
Hacizlerin sırası ve oranı, işverenin icra dairesine verdiği cevaplarla takip edilir. İcra sürecinin genel çerçevesi için icra ve iflas hukuku, ödeme emrine karşı haklar için icra takibine itiraz içeriğine bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Maaşa iki haciz gelirse iki kat kesinti yapılır mı?
Hayır. Hacizler sıraya konur; önceki dosya bitince sıradaki dosya için kesinti başlar.
Maaşın ne kadarı haczedilir?
Uygulamada maaşın dörtte biri oranında kesinti yapılır (İİK m.83). Nafaka hacizlerinde bu oran farklı belirlenebilir.
Nafaka haczi diğer hacizlerden önce mi gelir?
Evet. Nafaka alacakları sıradan bağımsız olarak önceliklidir.
Emekli maaşına haciz konabilir mi?
Kural olarak hayır (5510 s.K. m.93); nafaka alacakları ve haciz sırasında açıkça verilen rıza istisnadır.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m.16, m.82 ve m.83.
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 5510 sayılı Kanun m.93.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.