HESAPLAMA ARACI
Maaş Haczi Hesaplama
Maaş üzerine konulan icra haczinde aylık kesintiyi, maaştan kalan tutarı ve borcun yaklaşık kaç ayda kapanacağını hesaplar. Sırada öndeki hacizler varsa bekleme süresini de gösterir.
Maaştan ne kadar kesilir?
İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesine göre maaşlar ve her türlü ücret, borçlu ve ailesinin geçimi için icra müdürünce gerekli görülen miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir. Haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz. Dörtte bir bir üst sınır değil alt sınırdır; icra müdürü borçlunun durumuna göre daha yüksek bir oran belirleyebilir. Bu yüzden araçta oran %25 olarak gelir, isterseniz kararda yazan oranı girebilirsiniz.
Örneğin aylık maaşı 40.000 TL olan ve 85.000 TL borcu bulunan bir borçlunun maaşından her ay 10.000 TL kesilir ve elinde 30.000 TL kalır. Sekiz ayda 80.000 TL ödenir; dokuzuncu ay kalan 5.000 TL kesilerek dosya kapanır. Dosyada faiz işlemeye devam ettiği için gerçek süre birkaç ay uzayabilir.
Birden fazla haciz varsa
Aynı maaşa birden fazla icra dosyasından haciz gelirse hacizler sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez (İİK m.83). Bu nedenle aynı anda iki ayrı dörtte bir kesinti yapılmaz; yeni gelen dosya, öndeki dosyalar kapanana kadar bekler.
Yukarıdaki örnekte sırada önde kalan borcu 30.000 TL olan başka bir dosya varsa, ilk üç ayın kesintisi o dosyaya gider. Yeni dosya için kesinti dördüncü ayda başlar ve toplam süre yaklaşık on iki aya çıkar. Araçta “sırada öndeki hacizlerin kalan borcu” alanı bu bekleme süresini hesaplamak içindir. Konu maaşa birden fazla haciz yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.
Hangi gelirler bu kurala tabidir?
Kanun bu kısmi haczi maaşlar ve tahsisatlarla sınırlı tutmaz. Her türlü ücret, intifa hakları ve hasılatı, ilama dayanmayan nafakalar, emekli maaşları ile sigortalar veya emekli sandıklarınca bağlanan gelirler de geçim payı ayrıldıktan sonra aynı esasla haczedilebilir (İİK m.83). Bu mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılmış anlaşmalar ise geçerli değildir (İİK m.83/a).
Emekli aylığı ve işsizlik ödeneği
SGK'dan bağlanan gelir, aylık ve ödenekler, SGK'nın kendi alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez. Bu yasağa aykırı haciz talepleri, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü tarafından reddedilir (5510 s.K. m.93). Araçta emekli aylığını seçip haczin nedenini “diğer borç, muvafakat yok” olarak işaretlerseniz bu nedenle hesap yapılmaz. Konu emekli maaşına haciz yazısında anlatılmıştır.
İşsizlik ödeneği de nafaka borçları dışında haczedilemez (4447 s.K. m.50). Ödeneğin tutarını işsizlik maaşı hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Kesintiye itiraz
İcra dairesinin kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurulabilir (İİK m.16). Geçim payının yeterince ayrılmadığı veya haczedilemeyecek bir gelirin haczedildiği düşünülüyorsa bu yol kullanılır. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre Salihli'deki icra mahkemeleri adliyenin ek hizmet binasındadır. Salihli'de bir icra takibinin nasıl ilerlediği Salihli'de icra takibi nasıl başlatılır? yazısında anlatılmıştır.
Haciz işverene nasıl bildirilir?
Maaş, borçlunun işverenden olan bir alacağıdır. Bu nedenle icra dairesi işverene bir haciz ihbarnamesi gönderir ve bundan sonra maaşın haczedilen kısmını borçluya değil icra dairesine ödemesini bildirir (İİK m.89). İşveren, borçlunun yanında çalışmadığını veya ona borcu olmadığını ileri sürecekse bunu ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirmek zorundadır. Süresinde itiraz etmeyen işverene ikinci bir ihbarname gönderilir ve borç onun zimmetinde sayılır.
Kesinti işveren tarafından her ay maaş ödenirken yapılır ve icra dosyasına yatırılır. Borçlunun işyeri değişirse yeni işverene de ayrı bir haciz ihbarnamesi gönderilmesi gerekir.
Farklı maaşlarda aylık kesinti
Kanundaki %25'lik alt oranla bazı maaş tutarlarında aylık kesinti şöyledir:
- 33.030 TL maaş: 8.257,50 TL kesinti, 24.772,50 TL kalır
- 50.000 TL maaş: 12.500 TL kesinti, 37.500 TL kalır
- 75.000 TL maaş: 18.750 TL kesinti, 56.250 TL kalır
Örneğin 50.000 TL maaşlı bir borçlunun 150.000 TL'lik dosya borcu %25 oranla 12 ayda, %30 oranla 10 ayda kapanır. İcra müdürü daha yüksek bir oran belirlemişse araçtaki oran alanına o oranı yazarak yeni kesintiyi ve sürenin nasıl kısaldığını görebilirsiniz.
Maaş dışında haczedilemeyen varlıklar
İcra dairesi maaşın yanında borçlunun diğer mal ve haklarına da haciz koyabilir; alacağın faiz ve masraflar dahil tamamına yetecek miktar haczedilir (İİK m.85). Ancak Kanun bazı varlıkların haczini tamamen yasaklar (İİK m.82). Bunlardan bazıları şunlardır:
- Para, altın, kıymetli evrak ve süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullandığı ev eşyası
- Ekonomik faaliyeti sermayeden çok bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli eşya
- Borçlu çiftçiyse kendisinin ve ailesinin geçimi için zorunlu arazi, çift hayvanları, nakil araçları ve ziraat aletleri
- Bağ, bahçe, meyve veya sebze yetiştiren borçlunun ailesinin geçimi için zorunlu bağ ve bahçesi ile bu iş için gerekli aletler
Salihli ve çevresinde geçimini tarımdan sağlayan borçlular bu iki bent doğrudan ilgilendirir; konu çiftçinin traktörü haczedilebilir mi? yazısında anlatılmıştır.
Uyarı: Araç genel bir ön hesaptır. Kesinti oranını icra müdürü belirler; faiz, masraf ve vekâlet ücreti dosya borcunu artırabilir.
Sık Sorulan Sorular
Maaşın ne kadarına haciz konulabilir?
Borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra maaş haczedilebilir; haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz (İİK m.83).
Birden fazla haciz gelirse kesinti artar mı?
Hayır. Hacizler sıraya konur ve öndeki haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilmez (İİK m.83).
Emekli maaşına haciz konulabilir mi?
SGK'dan bağlanan aylıklar, SGK alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez; borçlunun muvafakati yoksa haciz talebi reddedilir (5510 s.K. m.93).
Maaş haczine itiraz süresi ne kadardır?
İcra dairesinin işlemine karşı, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir (İİK m.16).
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu – m.16, m.83 ve m.83/a
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu – m.93
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu – m.50
İlgili içerik: Maaşa Birden Fazla Haciz · Emekli Maaşına Haciz · İcra Takibine İtiraz · İcra ve İflas Hukuku