KİRA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
10 Yıllık Uzama Süresi Sonunda Kiracı Çıkarılabilir mi?
KISACA
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren, sözleşme süresinin bitiminden itibaren on yıllık uzama süresi dolduktan sonra, izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, hiçbir sebep göstermeden sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK m.347). Kiracı buna rağmen çıkmazsa tahliye davası açılır.
Hukuki dayanak
Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.347'de düzenlenmiştir. Bu kirada kiracı güçlü biçimde korunur: kiraya veren, sözleşme süresinin bitmesine dayanarak sözleşmeyi kural olarak sona erdiremez. Ancak kanun, on yıllık uzama süresinin sonunda kiraya verene sebep göstermeksizin fesih imkânı tanımıştır.
On yıllık uzama süresi nasıl hesaplanır?
- Belirli süreli sözleşmelerde: Örneğin bir yıllık sözleşmede, ilk bir yıllık sürenin bitiminden itibaren on yıllık uzama süresi işlemeye başlar ve on birinci kira yılının sonunda dolar. Kiraya veren, bu süreyi izleyen uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sözleşmeyi o uzama yılının sonunda sona erdirebilir. Örneğin 01.01.2015 başlangıçlı bir yıllık sözleşmede ilk süre 01.01.2016'da, on yıllık uzama süresi 01.01.2026'da dolar; bildirim en geç 01.10.2026'ya kadar kiracıya ulaşırsa sözleşme 01.01.2027 tarihinde sona erer.
- Belirsiz süreli sözleşmelerde: Kiranın başlangıcından itibaren on yıl geçtikten sonra kiraya veren, genel hükümlere göre fesih bildirim süresine uyarak sözleşmeyi sona erdirebilir.
Bildirim nasıl yapılır?
On yıllık uzama süresi dolduktan sonra kiraya veren, izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce kiracıya yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeyi sona erdirebilir. Bildirimin noter aracılığıyla yapılması ispat bakımından önerilir. Bildirimde ayrıca bir sebep gösterilmesine gerek yoktur.
Üç aylık süreye uyulmazsa fesih o kira yılı için sonuç doğurmaz ve bir sonraki kira yılının bitimi beklenir.
Kiracı çıkmazsa
Bildirime rağmen kiracı kira yılının sonunda taşınmazı boşaltmazsa kiraya veren tahliye davası açar. 1 Eylül 2023'ten itibaren kira uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B). Tahliye davası sulh hukuk mahkemesinde görülür.
Kiracının fesih hakkı
Kiracı ise belirli süreli sözleşmelerde, sürenin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça sözleşmenin aynı koşullarla bir yıl uzamış sayılacağı kuralına tabidir; yani kiracı süre sonunda on beş gün önceden bildirerek ayrılabilir (TBK m.347/1). Belirsiz süreli sözleşmelerde kiracı genel fesih dönemlerine uyarak sözleşmeyi her zaman sona erdirebilir.
Diğer tahliye sebepleri
On yıllık uzama süresi dolmadan da ihtiyaç, yeniden inşa, tahliye taahhüdü veya iki haklı ihtar gibi kanuni sebeplerle tahliye istenebilir. Ayrıntılar için tahliye davası ve tahliye taahhütnamesinin geçerlilik şartları içeriklerine bakılabilir.
Bildirimin şekli: yazılı olmak zorunda
On yıllık uzama süresine dayanan fesih, bildirimin şekline sıkı biçimde bağlıdır. TBK m.348'e göre konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Telefonla veya yüz yüze söylenen "evi boşaltın" sözü, ne kadar açık olursa olsun kanuni bildirim yerine geçmez. Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname, hem yazılı şekli sağlar hem de tebliğ tarihini kesin olarak gösterir.
Kiracı ailesiyle birlikte oturuyorsa ve eşi kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı hâline gelmişse, TBK m.349'a göre kiraya veren fesih bildirimini kiracıya ve eşine ayrı ayrı yapmak zorundadır. Yalnızca kiracıya gönderilen bildirim bu durumda eksik kalır; aile konutuna ilişkin koruma aile konutu yazısında anlatılmıştır.
Dava açma süresi ve bir yıllık uzama
Bildirime rağmen taşınmaz boşaltılmazsa, tahliye davasının da zamanında açılması gerekir. Kiraya veren, dava açma süresi içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse, TBK m.353'e göre dava açma süresi bir kira yılı için uzamış sayılır. Bu imkân, arabuluculuk sürecinin uzadığı veya tarafların uzlaşma görüşmelerine devam ettiği durumlarda kiraya veren için önemli bir güvencedir.
Salihli Adliyesi'nin 2025 faaliyet raporuna göre Salihli'deki sulh hukuk mahkemelerinde Borçlar Kanunu'ndan kaynaklanan tahliye davaları ortalama 277-300 günde sonuçlanmıştır (Salihli'de dava süreleri). Bu nedenle bildirim takviminin, dava ve arabuluculuk süreleri de hesaba katılarak planlanması gerekir.
On yıl dolmadan kira bedeli: beş yılda bir tespit
Pek çok ev sahibi, on yıllık süre dolmadan kira bedelini piyasa seviyesine getirmenin tek yolunun tahliye olduğunu düşünür. Oysa TBK m.344'e göre beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedeli hâkim tarafından TÜFE'deki on iki aylık ortalama değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenebilir. Yani kira ilişkisi beşinci yılı doldurduğunda, tahliyeye gerek kalmadan kira tespit davasıyla bedel güncellenebilir; ayrıntılar kira tespit davası yazısındadır.
Belirsiz süreli sözleşmeler için not: TBK m.347'ye göre belirsiz süreli kira sözleşmelerinde kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir. Yazılı bir kira sözleşmesi bulunmayan, yıllardır sözlü anlaşmayla süren kira ilişkileri çoğu zaman bu kapsamda değerlendirilir; bu durumda on yıllık sürenin kiracının taşınmaza girdiği tarihten hesaplanması ve bu tarihin belgelenmesi önem taşır.
On yıllık uzama ve fesih bildirimi: özet tablo
On yıllık uzama süresine dayalı tahliyede bildirimin zamanı ve şekli kanunda açıkça düzenlenmiştir:
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kiracının bildirimi | Süre bitiminden en az 15 gün önce bildirmezse sözleşme 1 yıl uzar | TBK m.347 |
| Süre bitimine dayanma | Kiraya veren yalnızca sürenin bitmesine dayanarak sona erdiremez | TBK m.347 |
| On yıllık uzama sonunda | Her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirimle sebep göstermeden fesih | TBK m.347 |
| Belirsiz süreli sözleşmede | Kiraya veren kiranın başlangıcından 10 yıl geçtikten sonra fesih bildirebilir | TBK m.347 |
| Şekil | Fesih bildirimi yazılı yapılmalıdır | TBK m.348 |
| Aile konutu | Bildirim kiracıya ve eşine ayrı ayrı yapılır | TBK m.349 |
Önemli noktalar
Sürelerin doğru hesaplanması için kira sözleşmesinin başlangıç tarihi ve süresi esas alınır. Kira ilişkisinin genel çerçevesi için kira hukuku sayfasına bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Ev sahibi kiracıyı sebepsiz çıkarabilir mi?
On yıllık uzama süresi dolduktan sonra, kira yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sebep göstermeden çıkarabilir (TBK m.347).
Bir yıllık sözleşmede bu süre ne zaman dolar?
İlk bir yıllık süreden sonra on yıllık uzama süresi işler ve on birinci kira yılının sonunda dolar. Kiraya veren, bunu izleyen uzama yılının, yani on ikinci kira yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sözleşmeyi o yılın sonunda sona erdirebilir.
Bildirim nasıl yapılmalı?
Yazılı olarak ve ispat bakımından tercihen noter aracılığıyla, kira yılının bitiminden en az üç ay önce.
Tahliye davasından önce arabuluculuk gerekir mi?
Evet. Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
On yıllık uzama sonunda fesih bildirimini sözlü yapabilir miyim?
Hayır. TBK m.348'e göre konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır; ispat bakımından noter ihtarnamesi tercih edilir.
Kiracının eşi sözleşmenin tarafıysa bildirim kime yapılır?
TBK m.349'a göre eşin bildirimle sözleşmenin tarafı olduğu aile konutlarında kiraya veren, fesih bildirimini kiracıya ve eşine ayrı ayrı yapmak zorundadır.
On yıl dolmadan kirayı piyasa değerine getirebilir miyim?
TBK m.344'e göre beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde, her beş yılın sonunda kira bedeli hâkim tarafından emsal kiralar da dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenebilir.
Yazılı kira sözleşmesi yoksa on yıl nasıl hesaplanır?
Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde kiraya veren, TBK m.347'ye göre kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir. Kira başlangıç tarihinin banka dekontu gibi belgelerle ispatı önemlidir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.347.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m.18/B.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.344, m.348, m.349 ve m.353.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, sulh hukuk mahkemelerinde ortalama bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.