AİLE HUKUKU · GAYRİMENKUL · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Aile Konutu Şerhi Nedir? Eşin Rızası Olmadan Ev Satılabilir mi?
KISACA
Eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadıkça aile konutunu devredemez, üzerindeki hakları sınırlayamaz ve aile konutu olarak kullanılan evin kira sözleşmesini feshedemez (TMK m.194). Malik olmayan eş, tapu kütüğüne aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir; şerh, bu korumayı üçüncü kişilere karşı da görünür kılar.
Hukuki dayanak
Aile konutu 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.194'te düzenlenmiştir. Bu hükme göre eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Hüküm, mal rejiminden bağımsız olarak tüm evli çiftler için uygulanır.
Aile konutu nedir?
Aile konutu, eşlerin ortak hayatlarını sürdürdükleri, yaşamlarının merkezi haline getirdikleri konuttur. Bir ailenin aynı anda tek bir aile konutu olabilir. Yazlık veya ara sıra kullanılan evler kural olarak aile konutu sayılmaz. Konutun kime ait olduğu önemli değildir; eşlerden birine, ikisine veya kiraya verene ait olabilir.
Hangi işlemler rızaya bağlıdır?
- Aile konutunun satılması veya bağışlanması.
- Aile konutu üzerinde ipotek veya intifa hakkı kurulması.
- Kira ile oturulan aile konutunun kira sözleşmesinin kiracı eş tarafından feshedilmesi.
Rıza, işlem yapılmadan önce veya işlem sırasında açıkça verilmelidir. Tapuda yapılan işlemlerde rıza genellikle tapu memuru önünde alınır.
Aile konutu şerhi nasıl konur?
TMK m.194/3 uyarınca konutun maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutun aile konutu olduğuna dair şerh verilmesini isteyebilir. Başvuru, tapu müdürlüğüne evlilik ve yerleşim yerini gösteren belgelerle yapılabilir. Malik eş itiraz ederse veya tapu müdürlüğü başvuruyu kabul etmezse, şerh aile mahkemesinden de istenebilir.
Rıza olmadan yapılan satış
Eşin açık rızası olmadan yapılan devir işlemine karşı, rızası alınmayan eş tapu iptal ve tescil davası açabilir. Tapuda şerh varsa alıcı, konutun aile konutu olduğunu bilmediğini ileri süremez. Şerh yoksa alıcının iyiniyetli olup olmadığı, yani konutun aile konutu olduğunu bilip bilmediği veya bilmesi gerekip gerekmediği değerlendirilir. Bu nedenle şerh, rızası alınmayan eşin korunması bakımından önemli bir güvencedir. Tapu kaydına yönelik davaların genel çerçevesi için tapu iptal ve tescil davası içeriğine bakılabilir.
Boşanma ve aile konutu
Aile konutu niteliği evlilik birliği devam ettiği sürece korunur; boşanma kararının kesinleşmesiyle bu nitelik sona erer. Boşanma davası sırasında ise hâkim TMK m.169 kapsamında konutun hangi eş tarafından kullanılacağına ilişkin geçici önlem alabilir. Mal rejiminin tasfiyesinde ise TMK m.240 uyarınca eşin ölümü halinde sağ kalan eşin aile konutu üzerinde özel talep hakları bulunur.
Önemli noktalar
Aile konutu şerhi, taşınmazın satılmasını tamamen yasaklamaz; yalnızca eşin rızasını zorunlu kılar. Taşınmaz uyuşmazlıklarının genel çerçevesi için gayrimenkul hukuku ve aile ve boşanma hukuku sayfalarına bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Eşimin rızası olmadan evimi satabilir miyim?
Ev aile konutu ise hayır. TMK m.194 uyarınca diğer eşin açık rızası gerekir; konutun kime ait olduğu önemli değildir.
Aile konutu şerhi nasıl konur?
Malik olmayan eş tapu müdürlüğüne başvurarak şerh konulmasını isteyebilir; gerekirse aile mahkemesinden de talep edilebilir.
Şerh yoksa satış geçerli olur mu?
Rıza alınmadan yapılan satışa karşı tapu iptal davası açılabilir; şerh yoksa alıcının iyiniyetli olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.
Boşanınca aile konutu şerhi ne olur?
Aile konutu niteliği boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.169, m.194 ve m.240.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.349 (aile konutu kira sözleşmesinin feshinde eşin rızası).
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.