ERÇAKIRHUKUK BÜROSU0553 321 85 93
← Hukuki içeriklere dön

AİLE VE BOŞANMA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Nafaka Artırım Davası: Şartlar, Süreç ve Sonuçları

Yazar ve içerik sorumlusu: · Erçakır Hukuk Bürosu, Salihli/Manisa
Yayın tarihi: 04.10.2026 · Son güncelleme: 11.11.2026 · 6 dk okuma

KISACA

Boşanma kararıyla belirlenen yoksulluk veya iştirak nafakası, tarafların mali durumlarının değişmesi ya da hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde dava yoluyla artırılabilir (yoksulluk nafakası için TMK m.176/4, iştirak nafakası için TMK m.182 ve m.331). Mahkeme; enflasyon, çocuğun yaşı ve ihtiyaçları ile nafaka yükümlüsünün gelirindeki değişimi birlikte değerlendirir. Artırılan nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren uygulanır.

Hukuki dayanak

Nafakanın sonradan değiştirilmesine ilişkin temel kural 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.176/4'tedir. Bu hükme göre irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafaka, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde, istem üzerine artırılabilir veya azaltılabilir. Çocuk için ödenen iştirak nafakası bakımından ayrıca TMK m.182 ve durumların değişmesi hâlinde hâkimin gerekli önlemleri almasını öngören TMK m.331 uygulanır.

Nafaka artırım davası, boşanma davası sırasında veya sonrasında ödenmesine karar verilmiş bir nafakanın miktarının yeniden belirlenmesini amaçlar. Dava aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Hangi nafakalar artırılabilir?

Artırım için hangi değişiklikler dikkate alınır?

Mahkeme, nafakanın son kez belirlendiği tarihten dava tarihine kadar geçen sürede tarafların durumlarında meydana gelen değişiklikleri inceler. Artırım için ileri sürülebilecek sebeplere örnekler şunlardır:

Nafaka miktarı belirlenirken tarafların ekonomik ve sosyal durumları birlikte değerlendirilir; nafaka yükümlüsünün ödeme gücü de dikkate alınır. Bu nedenle yalnızca enflasyon oranına bakılarak sonuca ulaşılamaz.

Kararda yıllık artış varsa yine dava gerekir mi?

Mahkeme nafakaya hükmederken nafakanın her yıl belirli bir endeks oranında, örneğin TÜİK tarafından açıklanan fiyat endeksindeki değişim oranında artırılmasına da karar verebilir. Böyle bir hüküm varsa nafaka her yıl ayrıca dava açılmadan bu oranda artar ve artış icra yoluyla da talep edilebilir.

Ancak endeks artışı, çocuğun yaşının ilerlemesi veya tarafların gelirlerindeki önemli değişiklikler karşısında yetersiz kalabilir. Bu durumda yıllık artış hükmü bulunsa bile artırım davası açılabilir.

Dava süreci nasıl işler?

Nafaka artırım davası dilekçeyle açılır; dilekçede artırımın gerekçesi ve talep edilen miktar belirtilir. Mahkeme, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını tespit etmek için kolluk aracılığıyla sosyal ve ekonomik durum araştırması yaptırabilir; ayrıca SGK, tapu, araç ve banka kayıtları gibi bilgileri ilgili kurumlardan isteyebilir.

Artırılan nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren uygulanır. Dava açılmadan önceki dönem için geriye dönük artış istenemez. Bu nedenle ihtiyacın arttığı fark edildiğinde davanın gecikmeden açılması yerinde olur.

Hangi belgeler sunulmalı?

Nafaka ödenmezse ne olur?

Nafaka kararı ilam niteliğindedir ve ödenmeyen nafaka için ilamlı icra takibi başlatılabilir. Ayrıca İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.344 uyarınca nafaka ödemeye ilişkin karara uymayan borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi ile cezalandırılabilir. Borçlunun birikmiş nafakayı ödemesi hâlinde tazyik hapsi sona erer.

Nafaka azaltılabilir veya kaldırılabilir mi?

TMK m.176/4 aynı şartlarla nafakanın azaltılmasına da imkân verir. Yoksulluk nafakası ise alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılabilir (TMK m.176/3).

Salihli'de nafaka artırım davaları: Salihli'de nafaka artırım davalarına adliyedeki iki aile mahkemesi bakar. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre nafakanın artırılması davaları 1. Aile Mahkemesi'nde ortalama 159 günde, 2. Aile Mahkemesi'nde ortalama 227 günde sonuçlanmıştır. Dava sürerken artırılmış nafakanın hangi tarihten itibaren istenebileceği bu nedenle ayrıca değerlendirilmelidir. Adliyedeki diğer mahkemeler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler, diğer dava türleri için Salihli'de dava süreleri yazısına bakılabilir.

Nafaka türleri ve dayanakları

Artırım davasında önce hangi nafakanın değiştirilmek istendiği belirlenmelidir; her türün dayanağı ve değiştirilme yolu farklıdır:

Nafaka türleri ve değiştirilme yolu
Nafaka türüKimin içinDeğiştirme yolu ve dayanak
Tedbir nafakasıDava süresince eş ve çocuklarGörülen boşanma davası içinde (TMK m.169)
Yoksulluk nafakasıBoşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşArtırım veya azaltma davası (TMK m.175, m.176)
İştirak nafakasıVelayet kendisinde olmayan ebeveynin çocuğa katkısıArtırım veya azaltma davası (TMK m.182, m.331)
Yardım nafakasıYoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşlerDurum değişirse yeni dava (TMK m.364, m.365)

Toptan ödenen nafaka artırılabilir mi?

TMK m.176'ya göre maddi tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir. Aynı maddedeki artırma ve azaltma imkânı irat biçiminde, yani aylık olarak ödenen nafaka için öngörülmüştür. Bu nedenle boşanma sırasında yoksulluk nafakası toptan ödenmiş ve iş kapanmışsa, sonradan artırım davası açılması bu hükme dayanamaz.

Çocuk ergin olunca nafaka ne olur?

TMK m.328'e göre ana ve babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür. Nafaka miktarı belirlenirken çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınır; çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur (TMK m.330).

Karşı taraf azaltma davası açarsa

Artırım davası açılan tarafın, aynı dönemde nafakanın azaltılması veya kaldırılması için dava açması mümkündür. İİK m.344'e göre borçlunun nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması hâlinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir. Bu durumda iki dava birleştirilerek birlikte görülebilir.

Önemli noktalar

Nafaka artırımı, tarafların durumlarındaki değişikliğin somut belgelerle ortaya konmasına dayanır. Boşanma ve nafaka türlerinin genel çerçevesi için aile ve boşanma hukuku sayfasına, velayete ilişkin konular için velayet davası ve velayetin değiştirilmesi içeriğine bakılabilir.

Çocuk için ödenen nafakanın nasıl belirlendiği ve kaç yaşına kadar sürdüğü iştirak nafakası yazısında anlatılmıştır.

Kararınızda yıllık artış hükmü varsa yeni nafaka tutarını ve biriken farkı nafaka artış hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.

SIK SORULAN SORULAR

Sık sorulan sorular

Nafaka artırım davası ne zaman açılabilir?

Tarafların mali durumları değiştiğinde veya hakkaniyet gerektirdiğinde açılabilir (TMK m.176/4). Kanunda belirli bir bekleme süresi öngörülmemiştir.

Artırılan nafaka hangi tarihten itibaren ödenir?

Kural olarak dava tarihinden itibaren uygulanır; dava öncesi dönem için geriye dönük artış istenemez.

Kararda yıllık artış varsa yine dava açılabilir mi?

Evet. Endeks artışı ihtiyacı karşılamıyorsa veya tarafların durumu önemli ölçüde değiştiyse artırım davası açılabilir.

Nafaka ödenmezse ne olur?

İlamlı icra takibi yapılabilir; ayrıca İİK m.344 uyarınca alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir.

Nafaka azaltılabilir mi?

Evet. Aynı şartlarla, yani tarafların mali durumunun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde nafakanın azaltılması da istenebilir.

Toptan ödenen yoksulluk nafakası sonradan artırılabilir mi?

TMK m.176'daki artırma ve azaltma imkânı irat biçiminde ödenen nafaka için öngörülmüştür; toptan ödenmiş nafaka bu hükme dayanılarak artırılamaz.

Çocuk 18 yaşını doldurunca iştirak nafakası biter mi?

Bakım borcu kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar sürer; çocuğun eğitimi devam ediyorsa ana ve baba eğitimi sona erinceye kadar kendilerinden beklenebilecek ölçüde bakmakla yükümlüdür (TMK m.328).

İlgili içerikler

KAYNAKLAR

Başlıca kaynaklar