AİLE VE BOŞANMA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Velayeti Alan Ebeveyn Çocukla Şehir veya Yurt Dışı Değiştirebilir mi?

Hukuki dayanak

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.182 uyarınca boşanmada velayet ebeveynlerden birine verilir ve velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında uygun kişisel ilişki kurulur. TMK m.323 uyarınca kişisel ilişki hakkı, çocuğun menfaatlerine aykırı düşmedikçe diğer ebeveyne tanınır. Velayetin kaldırılması ve değiştirilmesi TMK m.348 ve m.349'da, durumların değişmesi halinde alınacak önlemler ise TMK m.183'te düzenlenmiştir.

Başka şehre taşınmak

Velayet sahibi ebeveyn, çocuğun eğitimi, bakımı ve yaşamına ilişkin kararları alma yetkisine sahiptir. Bu yetki çocuğun yaşayacağı yeri belirlemeyi de kapsar. Bu nedenle iş, aile desteği veya eğitim gibi makul sebeplerle başka bir şehre taşınmak kural olarak hukuka aykırı değildir.

Ancak taşınmanın sonucunda diğer ebeveynin mahkemece belirlenen kişisel ilişki günlerini kullanması fiilen imkânsız hale gelebilir. Bu durumda diğer ebeveyn, kişisel ilişkinin yeni duruma göre düzenlenmesini isteyebilir. Mahkeme örneğin hafta sonu görüşmelerini daha uzun ama daha seyrek dönemlere, okul tatillerine kaydırabilir.

Kişisel ilişkinin engellenmesi

Velayet sahibi ebeveynin taşınmayı kişisel ilişkiyi engellemek amacıyla yapması veya mahkeme kararına rağmen çocuğu diğer ebeveynle görüştürmemesi, çocuğun üstün yararıyla bağdaşmayan bir tutum olarak değerlendirilebilir. Bu tür durumlarda kişisel ilişki kararının icra yoluyla yerine getirilmesi istenebilir; ısrarlı ihlaller TMK m.183 ve m.349 kapsamında velayetin değiştirilmesi sebebi olabilir. Ayrıntılar için velayet davası ve velayetin değiştirilmesi içeriğine bakılabilir.

Yurt dışına taşınmak veya çıkmak

Velayet sahibi ebeveyn çocuğun pasaport işlemlerini kural olarak tek başına yürütebilir. Ancak çocuğun yurt dışına yerleşmesi, diğer ebeveynle kişisel ilişkiyi çok daha ağır biçimde etkileyeceğinden daha dikkatli değerlendirilir. Çocuğun kaçırılacağı veya geri getirilmeyeceği yönünde ciddi bir endişe varsa diğer ebeveyn, aile mahkemesinden çocuk hakkında yurt dışına çıkış yasağı gibi bir tedbir istenmesini talep edebilir.

Çocuğun velayet hakkı ihlal edilerek yurt dışına götürülmesi veya orada alıkonulması halinde, Türkiye'nin taraf olduğu Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yönlerine Dair Lahey Sözleşmesi ve 5717 sayılı Kanun kapsamında çocuğun iadesi talep edilebilir.

Mahkeme neye bakar?

• Taşınmanın sebebi ve samimiyeti.
• Çocuğun yaşı, okul durumu ve sosyal çevresi.
• Çocuğun her iki ebeveynle bağının korunup korunamayacağı.
• İdrak çağındaki çocuğun görüşü.
• Sosyal inceleme raporu ve uzman değerlendirmeleri.

Önemli noktalar

Her karar çocuğun üstün yararına göre verilir. Boşanmanın çocuklar bakımından sonuçları için aile ve boşanma hukuku sayfasına bakılabilir.

İlgili içerikler