İŞ HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

İşten Çıkarılan İşçinin Hakları Nelerdir? Kıdem, İhbar, Yıllık İzin, İşsizlik Maaşı ve İşe İade

İşten çıkarılan işçi hangi hakları isteyebilir?

İşten çıkarılma, çoğu zaman bir anda ve hazırlıksız yakalanılan bir durumdur. İşverenin "tazminatını alamazsın" demesi ya da işçiye hazır bir ibraname imzalatmak istemesi sık görülür. Oysa işçinin hakları işverenin beyanına göre değil, fesih sebebine ve kanundaki şartlara göre belirlenir. Aşağıdaki tablo, işten çıkarılan bir işçinin gündeme gelebilecek haklarını özetler.

Kıdem ve ihbar tazminatı

1475 s. K. m.14'e göre iş sözleşmesi işveren tarafından, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı gibi haklı sebepler dışında feshedilirse, işçinin işe başladığı tarihten itibaren her geçen tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Performans düşüklüğü, işyerinin küçülmesi, "artık sana ihtiyacımız yok" gibi gerekçelerle yapılan çıkışlarda kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. Hesaplama için kıdem tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.

İhbar tazminatı ise işçiye işten çıkarılmadan önce yeni iş araması için tanınması gereken sürenin karşılığıdır. 4857 s. K. m.17'ye göre belirsiz süreli iş sözleşmeleri, işi altı aydan az sürmüş işçi için iki hafta, altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş işçi için dört hafta, bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş işçi için altı hafta, üç yıldan fazla sürmüş işçi için sekiz hafta sonra feshedilmiş sayılır; bildirim şartına uymayan taraf bu süreye ilişkin ücret tutarında tazminat öder. Ayrıntılar kıdem ve ihbar tazminatı yazısındadır.

Kullanılmayan yıllık izin ücreti

İşten çıkarılan işçilerin en çok unuttuğu alacak, kullanmadıkları yıllık izinlerdir. 4857 s. K. m.59'a göre iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine ödenir. Bu hak, fesih sebebinden bağımsızdır; işçi haklı bir sebeple çıkarılmış olsa bile kullanılmayan izin ücreti ödenir. Hesaplama için yıllık izin ücreti hesaplama aracına bakılabilir.

İşsizlik maaşı alınabilir mi?

4447 s. K. m.51'e göre işsizlik ödeneği, hizmet akdi kanunda sayılan hâllerden birine dayalı olarak sona eren ve prim ödeme koşullarını sağlayan sigortalılara ödenir. İşçinin kendi kusuru olmadan işten çıkarılması bu hâllerin başında gelir. 4447 s. K. m.50'ye göre hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olanlardan son üç yıl içinde 600 gün prim ödeyenlere 180 gün, 900 gün ödeyenlere 240 gün, 1080 gün ödeyenlere 300 gün süreyle ödenek verilir.

Başvuru süresi kısadır: m.48'e göre sigortalı işsiz, işten ayrılma bildirgesi ile birlikte hizmet akdinin feshedildiği tarihi izleyen günden itibaren otuz gün içinde Kuruma doğrudan veya elektronik ortamda başvurmalıdır. Tutarlar için işsizlik maaşı 2026 yazısına bakılabilir.

İşe iade davası: bir aylık süre

4857 s. K. m.18'e göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. m.19'a göre işveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.

Bu şartlar varsa işçi işe iade isteyebilir. m.20'ye göre işçi, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. m.21'e göre feshin geçersizliğine karar verilir ve işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat öder; ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları ödenir. Ayrıntılar işe iade davası yazısındadır.

Arabuluculuk ve zamanaşımı

7036 s. K. m.3'e göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Süreç iş uyuşmazlığında arabuluculuk yazısında anlatılmıştır. 4857 s. K. ek m.3'e göre de yıllık izin ücreti, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve kötüniyet tazminatının zamanaşımı süresi beş yıldır.

Salihli'de iş davaları

Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre Salihli İş Mahkemesi'nde işçi ile işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davaları ortalama 480 günde, tazminat davaları ortalama 419 günde, işe iade davaları ise ortalama 338 günde sonuçlanmıştır. Bunlar ortalama sürelerdir; her dosyanın süresi kendi özelliklerine göre değişebilir. Ayrıntılar için Salihli'de dava süreleri yazısına bakılabilir.

Önemli noktalar

İşten çıkarılan işçinin ilk dikkat etmesi gereken şey, işe iade için tanınan bir aylık arabuluculuk süresidir. Fesih bildirimi, bordrolar, banka ödeme kayıtları, SGK hizmet dökümü ve işyerindeki yazışmalar saklanmalı; içeriği tam anlaşılmayan ibraname veya "kendi isteğimle ayrılıyorum" yazılı belgeler imzalanmamalıdır. Kendi isteğiyle ayrılmanın sonuçları için istifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi? yazısına bakılabilir.

İlgili içerikler