İŞ HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
İşe İade Davası: Şartlar, Süreler ve Sonuçları
KISACA
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan (yer altı işlerinde kıdem şartı aranmaz) ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, geçerli bir sebep gösterilmeden işten çıkarıldığında işe iade talep edebilir. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorunludur; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır.
Hukuki dayanak
İş güvencesi 4857 sayılı İş Kanunu m.18–21'de düzenlenmiştir. Bu hükümler, işverenin belirsiz süreli iş sözleşmesini feshederken geçerli bir sebebe dayanmasını ve belirli usullere uymasını zorunlu kılar. Dava öncesi arabuluculuk ise 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3'te düzenlenmiştir.
Kimler işe iade davası açabilir?
İş Kanunu m.18 uyarınca iş güvencesinden yararlanabilmek için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa, bu işyerlerindeki toplam işçi sayısı dikkate alınır.
- İşçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması. Yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz.
- Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılması.
- İşçinin, işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili veya yardımcısı ya da işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili olmaması.
Geçerli sebep nedir?
İşveren, belirsiz süreli iş sözleşmesini feshederken işçinin yeterliliğinden, davranışlarından veya işletmenin, işyerinin ya da işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır (İş K. m.18). Kanun ayrıca bazı durumların geçerli sebep oluşturmadığını açıkça sayar; örneğin sendika üyeliği, işverene karşı hak arama amacıyla başvuruda bulunmak, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, gebelik, din veya siyasi görüş fesih için geçerli sebep sayılamaz.
Fesih usulü ve savunma
İş Kanunu m.19 uyarınca fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve fesih sebebi açık ve kesin bir şekilde belirtilmelidir. İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle yapılan fesihlerde, işçinin bu iddialara karşı savunması alınmadan fesih yapılamaz. Bu usule uyulmaması, feshin geçersiz sayılmasına yol açabilir.
Süreler ve arabuluculuk
- İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır (İş K. m.20; 7036 s.K. m.3).
- Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.
- Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık aynı süre içinde özel hakeme de götürülebilir.
Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması hâlinde işe iade talebi incelenmez. Bu nedenle fesih bildiriminin tebliğ tarihi dikkatle not edilmelidir.
İspat yükü
İş Kanunu m.20/2 uyarınca feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Bu nedenle işverenin fesih bildiriminde gösterdiği sebep, davanın merkezini oluşturur.
Davanın sonuçları
Mahkeme feshin geçersiz olduğuna karar verirse, İş Kanunu m.21 uyarınca:
- İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Başvurmazsa fesih geçerli sayılır.
- İşveren, başvuru üzerine işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa, işçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ödemekle yükümlüdür.
- Karar kesinleşinceye kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir.
İşçi işe başlatılırsa, daha önce ödenmiş bildirim süresine ait ücret ve kıdem tazminatı gibi ödemeler bu alacaklardan mahsup edilir. İşe başlatılmazsa kıdem ve ihbar tazminatı gibi haklar ayrıca değerlendirilir; ayrıntılar için kıdem ve ihbar tazminatı içeriğine bakılabilir.
Hangi belgeler önemlidir?
- Yazılı fesih bildirimi ve tebliğ tarihi.
- İş sözleşmesi, bordrolar ve SGK hizmet dökümü.
- Varsa savunma istem yazısı ve verilen savunma.
- Performans değerlendirmeleri, uyarılar ve işyeri yazışmaları.
- Arabuluculuk son tutanağı.
Salihli'de işe iade davaları: 7036 sayılı Kanun m.6'ya göre iş mahkemesinde açılacak davalarda davalının yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir; işveren Salihli'deyse veya iş Salihli'de yapılıyorsa dava Salihli İş Mahkemesi'nde açılabilir. Dava şartı olan arabuluculuk başvurusu için Salihli Adliyesi'nde bir arabuluculuk bürosu bulunur. İş mahkemesi, adliyenin ana binasında değil ek hizmet binasındadır. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre işe iade davaları Salihli İş Mahkemesi'nde ortalama 338 günde sonuçlanmıştır. Ayrıntılar için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler ve Salihli'de dava süreleri yazılarına bakılabilir.
İşe iade sürecinde süreler ve tutarlar
İşe iade yolunda süreler kısadır ve her aşama bir öncekine bağlıdır. Kanundaki süre ve tutarlar şöyledir:
| Aşama | Süre veya tutar | Dayanak |
|---|---|---|
| Kapsam | 30 veya daha fazla işçi çalışan işyeri, en az 6 aylık kıdem, belirsiz süreli sözleşme | İş Kanunu m.18 |
| Arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay | İş Kanunu m.20 |
| Dava | Arabuluculukta son tutanaktan itibaren 2 hafta | İş Kanunu m.20 |
| İşçinin işe başlamak için başvurusu | Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 işgünü | İş Kanunu m.21 |
| İşverenin işe başlatması | Başvurudan itibaren 1 ay | İş Kanunu m.21 |
| İşe başlatmama tazminatı | En az 4, en çok 8 aylık ücret | İş Kanunu m.21 |
| Boşta geçen süre ücreti | En çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklar | İş Kanunu m.21 |
Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılırsa dava usulden reddedilir; kesinleşen ret kararının resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir (İş Kanunu m.20). Mahkeme, işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretini dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler (İş Kanunu m.21).
Önemli noktalar
İşe iade davası, işçinin işine geri dönmesini amaçlar; işçilik alacakları ise ayrıca değerlendirilir. İş uyuşmazlıklarının genel çerçevesi için iş hukuku sayfasına bakılabilir.
En az altı aylık kıdemi olmayan işçi iş güvencesinden yararlanamadığından, deneme süresi içindeki fesihlerde işe iade yolu kural olarak açık değildir; bu dönemdeki haklar deneme süresinde işten çıkarılma yazısında anlatılmıştır.
Hamilelik, doğum ve doğum izni süresince işe gelmemek de İş Kanunu m.18'e göre fesih için geçerli bir sebep değildir; doğum izniyle ilgili haklar doğum izni ve süt izni yazısında anlatılmıştır.
İşten çıkarılan işçinin işe iade dışındaki hakları, yani kıdem, ihbar, yıllık izin ücreti ve işsizlik ödeneği işten çıkarılan işçinin hakları yazısında birlikte anlatılmıştır.
Salihli İş Mahkemesi'nin yeri, iş yükü ve işe iade davalarının 2025 yılındaki ortalama süresi Salihli İş Mahkemesi sayfasında anlatılmıştır.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Kimler işe iade davası açabilir?
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan ve üst düzey işveren vekili olmayan işçiler açabilir; yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz (İş K. m.18).
İşe iade için başvuru süresi ne kadardır?
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.
Feshin geçerli olduğunu kim ispatlar?
İspat yükü işverendedir (İş K. m.20/2). İşçi feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse bunu kendisi ispatlar.
İşveren işe başlatmazsa ne olur?
İşçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ve dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ödenir (İş K. m.21).
Kararın ardından işçi ne yapmalı?
Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır; başvurmazsa fesih geçerli sayılır.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu, m.18, m.19, m.20 ve m.21.
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m.3.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, mahkemeler ve ortalama bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.