İŞ HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

İşçinin Doğum İzni 24 Haftaya Çıktı: Süt İzni, Yarım Çalışma, Babalık İzni ve İş Güvencesi

2026'da ne değişti?

İşçilerin doğum izni, 1 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 22 Nisan 2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanun'la uzatılmıştır. Değişiklikten önce İş Kanunu m.74'te doğum izni doğumdan önce ve sonra sekizer hafta olmak üzere toplam on altı haftaydı. Yeni metinde doğum sonrası süre on altı haftaya çıkarılmış ve toplam süre yirmi dört hafta olmuştur. Aynı Kanun'la doktor onayıyla doğuma kadar çalışılabilecek süre de "üç haftaya kadar" yerine "iki haftaya kadar" olarak değiştirilmiş, eşi doğum yapan işçiye verilen ücretli izin beş günden on güne çıkarılmıştır. Kanun'un 27. maddesine göre bu hükümler yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Değişiklik, sosyal güvenlik mevzuatına da yansımıştır: 5510 sayılı Kanun m.18'e göre analık hâlinde geçici iş göremezlik ödeneği de doğumdan önceki sekiz ve sonraki on altı haftalık süre için ödenir.

Doğum izninin kullanılması

İş Kanunu m.74'e göre kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik hâlinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta eklenir. Sağlık durumu uygunsa, doktorun onayıyla kadın işçi isterse doğumdan önceki iki haftaya kadar işyerinde çalışabilir; bu durumda çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir. Erken doğum hâlinde de doğumdan önce kullanılamayan süreler doğum sonrasına eklenir.

Örnek: Beklenen doğum tarihi 1 Aralık 2026 olan bir işçi, doğum öncesi iznine sekiz hafta önce, yani 6 Ekim 2026'da başlar. Doğum sonrası on altı haftalık izin 23 Mart 2027'de sona erer. İşçi doktor onayıyla 17 Kasım 2026'ya kadar çalışırsa, çalıştığı altı hafta doğum sonrası izne eklenir ve izin altı hafta daha uzar.

Kanun, bu sürelerin işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerektiğinde artırılabileceğini de öngörür; bu süreler hekim raporuyla belirtilir. Ayrıca doğumda veya doğum sonrasında annenin ölümü hâlinde, doğum sonrası kullanılamayan süreler babaya kullandırılır. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya evlat edinene, çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık hâli izni verilir.

Hamilelik sırasında işçinin hakları

Doğum izninden önce de kanun işçiyi korur. m.74'e göre hamilelik süresince kadın işçiye periyodik kontroller için ücretli izin verilir. Hekim raporuyla gerekli görülürse hamile kadın işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır ve bu durumda ücretinde indirim yapılmaz.

İş güvencesi kapsamındaki işçiler için hamilelik ve doğum, fesih sebebi olamaz. İş Kanunu m.18'e göre hamilelik ve doğum ile kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek, fesih için geçerli bir sebep oluşturmaz. Bu sebeplerle işten çıkarılan işçi, şartları varsa işe iade davası açabilir.

Doğum izninden sonra: yarım çalışma ve ücretsiz izin

Yirmi dört haftalık izin bittikten sonra işçinin iki seçeneği daha vardır. Birincisi yarım çalışmadır. m.74'e göre doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren, çocuğun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla, işçiye isteği hâlinde birinci doğumda altmış gün, ikinci doğumda yüz yirmi gün, sonraki doğumlarda yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. Çoğul doğumda bu sürelere otuzar gün eklenir; çocuğun engelli doğması hâlinde süre üç yüz altmış gündür. Bu süre içinde süt izni hükümleri uygulanmaz. İşçinin çalışmadığı yarım gün için 4447 sayılı Kanun ek m.5 kapsamında, şartları varsa doğum sonrası yarım çalışma ödeneği ödenir.

İkinci seçenek ücretsiz izindir. İsteği hâlinde kadın işçiye, yirmi dört haftalık sürenin (çoğul gebelikte yirmi altı haftalık sürenin) tamamlanmasından sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.

Süt izni

İşe dönen anne için en pratik hak süt iznidir. m.74'e göre kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler ve bu süre günlük çalışma süresinden sayılır. Örneğin işçi süt iznini her gün mesai bitiminden önce bir buçuk saat erken çıkarak kullanabilir; işveren bu nedenle ücretten kesinti yapamaz.

Babalık izni ve analık ödeneği

İş Kanunu ek m.2'ye göre işçiye eşinin doğum yapması hâlinde on gün ücretli izin verilir. Bu süre 7578 sayılı Kanun'la beş günden on güne çıkarılmıştır.

Doğum izni süresince işveren ücret ödemez; işçinin geliri SGK'dan karşılanır. 5510 sayılı Kanun m.18'e göre sigortalı kadının analığı hâlinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla, doğumdan önceki sekiz ve sonraki on altı haftalık sürede çalışmadığı her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir. İş Kanunu m.74'ün son fıkrasına göre bu maddedeki izin hükümleri, iş sözleşmesiyle çalışan ve İş Kanunu kapsamında olan veya olmayan her türlü işçi için uygulanır; yani küçük bir işyerinde veya tarımda iş sözleşmesiyle çalışan işçi de bu izinlerden yararlanır.

Salihli'de SGK ile uyuşmazlık: Analık ödeneği gibi Sosyal Güvenlik Kurumu'nun taraf olduğu uyuşmazlıklar da 7036 sayılı Kanun m.5 uyarınca iş mahkemesinde görülür. Salihli'de bu mahkeme adliyenin ek hizmet binasındadır. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre mahkemede sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan alacak davaları ortalama 580 günde, kurum işleminin iptali istemli davalar ise ortalama 472 günde sonuçlanmıştır. İşverenle yaşanan izin ve ücret uyuşmazlıklarında ise önce arabuluculuğa başvurulur.

Önemli noktalar

Yarım çalışma veya ücretsiz izin talebinin yazılı olarak yapılması ve bir örneğinin saklanması, ileride doğacak uyuşmazlıklarda ispatı kolaylaştırır. Memurların doğum izni 657 sayılı Kanun'da ayrıca düzenlenmiştir. Evlilik nedeniyle işten ayrılmak isteyen kadın işçinin hakları için evlenen kadın işçinin kıdem tazminatı, genel çerçeve için iş hukuku sayfasına bakılabilir.

İlgili içerikler