SİGORTA HUKUKU · TRAFİK KAZALARI · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Trafik Kazasında Kusur, Tutanak ve Sigorta Süreci
Trafik kazasından sonra tutulacak tutanak, çekilecek fotoğraflar ve taraf bilgileri sigorta sürecinin en önemli başlangıç belgeleridir. Ancak olay yerinde tutanak düzenlenmemiş olması, zararın hiçbir şekilde talep edilemeyeceği anlamına gelmez. Salihli ve Manisa'da meydana gelen kazalarda da temel mesele, kazanın oluş biçimi ile zarar arasındaki ilişkinin güvenilir delillerle ortaya konulabilmesidir.
Tutanak yokluğu çoğu zaman hakkın kendisinden çok ispatı etkiler. Bu nedenle kaza yeri görüntüleri, araç hasarları, kamera kayıtları, tanıklar, servis ve ekspertiz belgeleri ile tarafların sonradan düzenlediği belgelerin güvenilirliği birlikte değerlendirilmelidir.
Maddi hasarlı kaza tespit tutanağı ne zaman düzenlenebilir?
En az iki aracın karıştığı, yalnız maddi hasarla sonuçlanan ve sürücülerin kazanın oluş biçimi konusunda anlaşabildiği durumlarda taraflar kendi aralarında maddi hasarlı kaza tespit tutanağı düzenleyebilir. Tutanak kâğıt ortamında veya mevzuata uygun dijital sistemler üzerinden oluşturulabilir.
Kazaya karışan sürücülerin tamamının tutanağı imzalaması gerekir. Eksik imzalı tutanak sigorta sistemi bakımından işleme alınmayabilir.
Hangi durumlarda taraflar kendi aralarında tutanak düzenlememelidir?
Bazı kazalarda taraflarca düzenlenen standart maddi hasarlı kaza tespit tutanağı yeterli değildir ve trafik birimine haber verilmesi gerekir. Özellikle ölüm veya yaralanma bulunan kazalar, sürücü belgesi ya da geçerli zorunlu trafik sigortasıyla ilgili sorunlar, alkol veya benzeri bir durum şüphesi, kamu aracının kazaya karışması ya da kamu malına veya üçüncü kişiye ait mala zarar verilmesi gibi hâller bu kapsamdadır.
Tarafların kazanın oluş biçiminde anlaşamaması hâlinde de kendi aralarında tutanak düzenleme sistemine güvenmek yerine trafik birimine haber verilmesi gerekir.
Kaza yerinde hiç tutanak tutulmadıysa ne olur?
Kaza anında ne taraflarca ne de kolluk tarafından tutanak düzenlenmemiş olması, zararın hukuken hiç doğmadığı anlamına gelmez. Ancak sonradan yapılacak sigorta başvurusunda veya açılabilecek bir davada şu hususların ispatı daha zor hâle gelebilir:
- Kazanın gerçekten meydana gelip gelmediği ve tarihi
- Kazaya hangi araç ve kişilerin karıştığı
- Hasarın bu kazadan kaynaklanıp kaynaklanmadığı
- Kazanın oluş biçimi ve tarafların kusuru
- Talep edilen onarım ve değer kaybının olayla bağlantısı
Polis olay günü tutanak tutmadıysa sonradan tutanak düzenlenebilir mi?
Her olayda sonradan kolluk tutanağı düzenlenmesi mümkün veya zorunlu değildir. Trafik mevzuatı, tarafların kendi aralarında tutanak düzenleyebileceği bazı yalnız maddi hasarlı kazalarda genel kolluğun ayrıca hasar tespit tutanağı düzenlememesini öngörür. Bu nedenle olaydan günler sonra kolluğa başvurulması, otomatik olarak kaza anındaki trafik tespit tutanağının oluşturulacağı anlamına gelmez.
Bu durumda mevcut delillerin hızlı biçimde korunması ve sigorta şirketine yapılacak ihbarın geciktirilmemesi özellikle önemlidir.
Tutanak sonradan düzenlenebilir mi?
Tarafların daha sonra bir araya gelerek kazaya ilişkin yazılı beyan veya tutanak hazırlaması mümkündür; ancak böyle bir belgenin değeri kaza anında düzenlenen standart tutanakla her zaman aynı değildir. Belgenin tarihi, kim tarafından imzalandığı, içerdiği araç ve sürücü bilgileri ile diğer delillerle uyumu önem taşır.
Özellikle tutanakta sürücü olarak gösterilen kişinin gerçekte aracı kullanmadığı iddiası varsa belgenin güvenilirliği ciddi biçimde tartışmalı hâle gelebilir. Sigorta şirketi veya mahkeme gerçek sürücünün kim olduğu ve olayın nasıl meydana geldiği konusunda başka delilleri de inceleyebilir.
Kusur oranını kim belirler?
Taraflarca düzenlenen maddi hasarlı kaza tespit tutanakları sigorta şirketlerine iletilir ve şirketler SBM sistemi üzerinden sorumluluk oranı değerlendirmesi yapar. Şirketlerin kusur değerlendirmesinde mutabakata vardığı hâllerde sonuç ilgililere bildirilir.
Sigorta sistemi içindeki kusur oranı, uyuşmazlığın yargıya taşınması hâlinde mahkemeyi her durumda mutlak biçimde bağlayan nihai bir karar değildir. Mahkeme somut dosyadaki delilleri ve gerektiğinde bilirkişi incelemesini değerlendirerek farklı bir sonuca ulaşabilir.
Kusur oranına nasıl itiraz edilir?
Sigorta şirketlerinin mutabakatıyla belirlenen sorumluluk oranının bildirilmesinden sonra, ilgili genelgedeki usule göre sigortalı bir defaya mahsus olmak üzere beş iş günü içinde değerlendirmeyi etkileyebilecek ek bilgi ve belgeler sunarak yeniden değerlendirme talep edebilir.
İtirazın hangi kanaldan ve hangi belgelerle yapılacağı dosyanın SBM ve sigorta şirketi kayıtlarına göre değerlendirilmelidir.
Sigorta şirketine hangi belgelerle başvurulur?
Zorunlu trafik sigortası genel şartlarında araç hasarı başvurusu bakımından kaza tespit tutanağının resmi tasdikli sureti veya taraflar arasında düzenlenen kaza tespit tutanağı temel belgeler arasında sayılır. Varsa ifade veya görgü tespit tutanakları, ruhsat, kaza ve hasar fotoğrafları ile banka hesap bilgileri de başvuru dosyasında yer alabilir.
Tutanak bulunmadığı bir olayda sigorta şirketi kazanın meydana geldiğini ve zararla bağlantısını ortaya koyan başka bilgi ve belgeleri değerlendirmek isteyebilir. Başvurunun reddedilmesi hâlinde ret gerekçesi ve mevcut deliller birlikte incelenmelidir.
Araç değer kaybı da talep edilebilir mi?
Şartları oluşmuşsa araç onarım zararının yanında değer kaybı da gündeme gelebilir. Değer kaybı talebinde kazanın oluşu, kusur oranı, hasarın niteliği, araç bilgileri ve ilgili sigorta mevzuatı birlikte değerlendirilir.
Sigorta uyuşmazlığının çözülememesi hâlinde şartları varsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yolu da ayrıca değerlendirilebilir.
Kamera görüntüsü ve mesajlar delil olabilir mi?
Kaza yeri kamerası, araç kamerası, işyeri güvenlik kamerası veya olay sonrasında taraflar arasındaki yazışmalar kazanın oluş biçimini ve tarafların kabul veya beyanlarını aydınlatabilir. Bununla birlikte her delilin hukuka uygun elde edilmiş olması ve olayla bağlantısının kurulabilmesi gerekir.
Elektronik yazışmaların ispat değeri hakkında ayrıntılı bilgi için WhatsApp yazışmaları mahkemede delil olur mu? başlıklı içeriğimiz incelenebilir.
SIK SORULAN SORULAR
Trafik kazasında tutanak ve sigorta hakkında
Kaza tutanağı yoksa sigorta ödeme yapmaz mı?
Bu şekilde kesin bir kural yoktur. Ancak tutanak yokluğu kazanın oluşunu, kusuru ve hasarın kazayla bağlantısını ispat etmeyi güçleştirebilir. Sigorta şirketinin talep ettiği belgeler ve eldeki diğer deliller birlikte değerlendirilir.
Taraflardan biri tutanağı imzalamazsa ne olur?
Taraflarca düzenlenen maddi hasarlı kaza tespit tutanağında kazaya karışan sürücülerin imzaları gerekir. Anlaşma yoksa trafik birimine haber verilmesi gerekir.
Sonradan düzenlenen tutanak geçerli midir?
Sonradan hazırlanan belge tamamen değersiz değildir; ancak içeriği, tarihi, imzaları ve diğer delillerle uyumu ayrıca incelenir. Standart kaza anı tutanağıyla aynı ispat gücüne sahip olduğu varsayılmamalıdır.
Yanlış kusur oranına itiraz edilebilir mi?
Sigorta şirketlerinin mutabakatıyla belirlenen oran bildirildikten sonra ilgili usule göre beş iş günü içinde ek bilgi ve belgelerle yeniden değerlendirme istenebilir. Yargısal uyuşmazlıklarda kusur ayrıca incelenebilir.
Sonuç
Trafik kazasında kaza tespit tutanağı önemli bir başlangıç belgesidir ancak tek delil değildir. Tutanak düzenlenmemiş veya sonradan tartışmalı bir belge hazırlanmışsa kazanın oluşu, taraflar, gerçek sürücü, kusur ve hasarın olayla bağlantısı başka hukuka uygun delillerle ortaya konulabilir. Sigorta başvurusu yapılırken belge eksikliğinin nasıl giderileceği ve uyuşmazlığın hangi yolla çözüleceği somut dosyaya göre değerlendirilmelidir.