SİGORTA HUKUKU · TRAFİK KAZALARI

Trafik Kazasında Kusur, Tutanak ve Sigorta Süreci

Hukuki dayanak

Trafik kazalarından doğan hukuki sorumluluk ve zorunlu mali sorumluluk sigortası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) sekizinci kısmında düzenlenir. KTK m.90'a göre zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir; Kanunda düzenlenmeyen hususlarda ve manevi tazminatta Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Sigorta uyuşmazlıklarında tahkim yolu ise 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30'da yer alır.

Kaza yerinde yapılması gerekenler

KTK m.81'e göre trafik kazalarına karışanlar özellikle şu yükümlülükler altındadır:

• hareket hâlinde iseler trafik için ek bir tehlike yaratmayacak şekilde hemen durmak ve gereken güvenlik tedbirlerini almak,
• trafiği, can ve mal güvenliğini etkilemiyorsa, sorumluluğun saptanmasında yararlı olacak kanıt ve izler dâhil kaza yerindeki durumu değiştirmemek,
• istendiğinde kimlik, adres, sürücü ve tescil belgesi ile sigorta poliçe tarih ve numarasını bildirmek ve göstermek,
• kazayı yetkili ve görevli memurlara bildirmek ve bunlar gelinceye kadar veya izinleri olmadan kaza yerinden ayrılmamak.

Yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya karışan kişilerin tümü yetkili ve görevli kişinin gelmesine gerek görmezse, durumu aralarında yazılı olarak saptayarak kaza yerinden ayrılabilir. Taraflar arasında düzenlenen tutanağın yasal dayanağı bu hükümdür. Taraflar anlaşamıyorsa veya ölüm ya da yaralanma varsa yetkililere haber verilmelidir.

İşletenin sorumluluğu ve kusur

KTK m.85'e göre bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olur. İşleten, aracın sürücüsünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.

KTK m.86 uyarınca işleten; kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın mücbir sebepten veya zarar görenin ya da üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Sorumluluktan kurtulamayan işleten, zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse hâkim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilir.

KTK m.88'e göre birden fazla kişi tazminatla yükümlüyse bunlar zarar görene karşı müteselsil olarak sorumludur. Kendi aralarındaki ilişkide ise zarar, olayın bütün şartları değerlendirilerek paylaştırılır ve işletenler kural olarak kusurları oranında zarara katlanır.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası

KTK m.91'e göre işletenlerin, m.85'in birinci fıkrasındaki sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Ancak m.92 bazı talepleri bu sigortanın kapsamı dışında bırakır. Bunlar arasında şunlar yer alır:

• motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar,
• manevi tazminata ilişkin talepler,
• hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri,
• gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar,
• hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri.

Tedavi giderleri bakımından KTK m.98 özel bir düzenleme içerir: trafik kazaları sebebiyle resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır.

Sigorta kapsamı dışında kalan talepler, şartları varsa genel hükümlere göre sorumlu kişilere yöneltilebilir; bu değerlendirme somut olaya göre değişebilir.

Süreç nasıl işler?

Kaza yerinde güvenli biçimde taraf ve araç bilgileri, fotoğraflar ve mümkünse tutanak alınır. Tutanak yoksa olayın hemen sonrasındaki deliller korunur.

KTK m.97'ye göre zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmalıdır. Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olursa, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir. Tahkim süreci Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yazısında ayrıca anlatılmıştır.

KTK m.99 uyarınca sigortacılar, hak sahibinin genel şartlarla belirlenen belgeleri sigortacıya ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları ödemek zorundadır.

Süreler

KTK m.109'a göre motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörürse bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur.

Sigorta ihbarı ve itiraz süreleri, talebin türüne ve uygulanacak özel düzenlemeye göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Yetkili mahkeme

KTK m.110'a göre motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir.

Salihli'de trafik kazası tazminat davaları: KTK m.110'a göre dava kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabildiğinden, Salihli'de olan bir kaza için dava Salihli'de açılabilir. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre maddi hasarlı trafik kazasından doğan tazminat davaları Salihli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ortalama 457 günde, 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ortalama 196 günde sonuçlanmıştır. Araçtaki değer kaybı trafik kazasında araç değer kaybı yazısında, ölümlü kazalardaki tazminat ise destekten yoksun kalma tazminatı yazısında anlatılmıştır. Adliyedeki diğer mahkemeler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler ve Salihli'de dava süreleri yazılarına bakılabilir.

Deliller ve belgeler

• Kaza tespit tutanağı veya kolluk kayıtları
• Olay yeri ve araç fotoğrafları
• Kamera kayıtları ve tanıklar
• Çekici, servis ve ekspertiz kayıtları
• Poliçe, ruhsat ve sigorta başvuru belgeleri
• Sigorta kuruluşuna yapılan yazılı başvuru ve verilen cevap

Sık yapılan hatalar

• Ölümlü veya yaralanmalı kazada yetkililere haber vermeden taraflar arasında tutanak düzenleyip olay yerinden ayrılmak.
• Sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapmadan doğrudan dava açmak.
• Başvuru tarihini ve sigorta kuruluşunun cevabını belgelememek.
• Zorunlu sigorta kapsamı dışında kalan kalemleri sigortacıdan talep edilebilir sanmak.
• Zamanaşımı sürelerini kaza tarihinden itibaren takip etmemek.

Trafik kazasında sorumluluk ve sigorta: özet tablo

Trafik kazasından doğan sorumluluk, sigorta başvurusu, ödeme ve dava kuralları Karayolları Trafik Kanunu'nda yer alır:

Önemli noktalar

Tarafların sonradan düzenlediği belgenin tarihi, imzası ve gerçek sürücü bilgileri diğer delillerle uyumlu olmalıdır; gerçeğe aykırı bilgiler sigorta dosyasını zayıflatabilir. Sigorta sürecinde belirlenen kusur oranı, uyuşmazlık yargıya taşındığında delillerden biri olarak değerlendirilir; HMK m.282 uyarınca hâkim bilirkişi görüşünü de diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Konuyla ilgili diğer içerikler için sigorta hukuku sayfasına bakılabilir.

Karşı taraf veya sigorta şirketi zararı ödemezse izlenecek yollar ve sigortasız araçta Güvence Hesabı trafik kazasında karşı taraf ödemezse yazısında anlatılmıştır.

İlgili içerikler