SİGORTA HUKUKU

Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru

Hukuki dayanak

Sigortacılıkta tahkim sisteminin temel düzenlemesi 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30'dur. Bu maddeye göre sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulur. Zorunlu trafik sigortası bakımından 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.97 de tahkim yoluna açıkça atıf yapar.

Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde, m.30/23 uyarınca usul kanunu hükümleri sigortacılıktaki tahkim hakkında da kıyasen uygulanır.

Kimler başvurabilir?

m.30/1'e göre sigorta tahkim sistemine üye olan kuruluşlarla uyuşmazlığa düşen kişi, uyuşmazlık konusu sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile tahkim usulünden faydalanabilir. İlgili mevzuatla zorunlu tutulan sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda ise ilgili kuruluş sistem üyesi olmasa dahi hak sahipleri tahkim usulünden faydalanabilir.

Komisyonun yapısı ve hakemlerin tarafsızlığı

m.30/2'ye göre Komisyon; bir Müsteşarlık temsilcisi, iki Birlik temsilcisi, bir tüketici derneği temsilcisi ve bir akademisyen hukukçu temsilcinin katılımıyla oluşur. Kanun metninde geçen "Müsteşarlık" ifadesi kaldırılan Hazine Müsteşarlığını ifade eder; sigortacılık alanındaki düzenleme ve denetim görevleri bugün Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından yürütülmektedir. m.30/7 uyarınca uyuşmazlıklar, hayat ve hayat dışı sigorta gruplarının yalnızca birinde görev yapacak sigorta hakemleri ve raportörler aracılığıyla çözülür.

m.30/19'a göre sigorta hakemleri ve raportörler tarafsız olmak zorundadır. Sigorta şirketlerinin ortakları, yönetim ve denetiminde bulunan kişiler, bu kuruluşlarda mesleki faaliyette bulunanlar ile sigorta eksperleri, acenteleri ve brokerler sigorta hakemliği yapamaz; bu sınırlamalar söz konusu kişilerin eş ve çocukları için de geçerlidir. m.30/20 uyarınca Komisyonda görev alanlar, hakemler ve raportörler işleri dolayısıyla öğrendikleri bilgi ve sırları ilgililerin izni olmaksızın açıklayamaz.

Başvuru şartları

m.30/13 uyarınca Komisyona gidilebilmesi için uyuşmazlığa düşen kişinin, olayla ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir. Sigortacılık yapan kuruluşun başvuru tarihinden itibaren onbeş iş günü içinde yazılı olarak cevap vermemesi de Komisyona başvuru için yeterlidir.

Zorunlu mali sorumluluk sigortasında KTK m.97 ayrıca sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermemesi veya cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde zarar görenin dava açabileceğini veya tahkime başvurabileceğini düzenler. Bu nedenle başvurunun dayandığı sigorta türüne göre ilgili hüküm birlikte okunmalıdır.

m.30/14'e göre mahkemeye ve tüketici mevzuatı uyarınca tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklarla ilgili olarak Komisyona başvuru yapılamaz.

Süreç nasıl işler?

Önce sigorta şirketine başvuru yapılır; başvuru tarihi ve verilen cevap kayıt altına alınır. Şartlar oluştuğunda Komisyona başvurulur. m.30/15 uyarınca başvuru öncelikle raportörler tarafından incelenir ve raportörler incelemelerini en geç onbeş gün içinde tamamlamak zorundadır. Raportörler tarafından çözümlenemeyen başvurular sigorta hakemine iletilir.

Uyuşmazlığa hangi sigorta hakeminin bakacağı Komisyon tarafından sigorta hakemi listesinden seçilir; seçilen hakem mücbir nedenler ve umulmayan hâller dışında görevi reddedemez.

Komisyon, işin niteliğine göre en az üç sigorta hakeminden oluşan bir heyet oluşturulmasına karar verebilir; uyuşmazlık konusu miktarın Kanunda belirtilen tutarın üzerinde olduğu durumlarda heyet oluşturulması zorunludur. Hakemler, yalnızca kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir. Bu nedenle iddiaları destekleyen tüm belgelerin başvuruya eklenmesi önem taşır.

Taraflar, usul kanununda yer alan hâkimi ret nedenlerine dayanarak hakemi reddedebilir; ret talebi durumun öğrenildiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde Komisyona dilekçeyle yapılır.

Süreler

m.30/16'ya göre hakemler, görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermeye mecburdur; aksi hâlde uyuşmazlık yetkili mahkemece çözülür. Bu süre tarafların açık ve yazılı muvafakatleriyle uzatılabilir. Karar, Komisyon müdürünce en geç üç iş günü içinde taraflara bildirilir.

Belirli bir tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda verilen hakem kararlarına karşı, kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz edilebilir. İtiraz talebi hakkında işin heyete intikalinden itibaren iki ay içinde karar verilir.

Kararlar ve itiraz

m.30/12, uyuşmazlık miktarına göre farklı bir kanun yolu düzeni öngörür:

• Kanunda belirtilen alt sınırın altındaki uyuşmazlıklarda verilen hakem kararları kesindir.
• Bu sınır ve üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz yolu açıktır; itiraz üzerine hakem kararının icrası durur ve itiraz için başvuru ücretinin yatırılması şarttır.
• Süresinde itiraz edilmezse karar kesinleşir.
• Kanunda belirtilen üst sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararlar için temyize gidilebilir.

Tahkim süresinin sona ermesinden sonra karar verilmiş olması, talep edilmemiş bir şey hakkında karar verilmesi, hakemlerin yetkileri dâhilinde olmayan konularda karar vermesi veya tarafların iddiaları hakkında karar verilmemesi durumlarında ise her hâlükârda temyiz yolu açıktır.

Kanunda yer alan maktu para miktarları m.30/22 uyarınca artırılabildiğinden, başvuru tarihindeki güncel sınırlar ayrıca kontrol edilmelidir.

Salihli'de mahkeme yolu: Sigorta tahkim komisyonuna başvurmak isteğe bağlıdır; uyuşmazlık mahkemede de çözülebilir. Trafik kazası Salihli'de olduysa dava, kazanın meydana geldiği yer olarak Salihli'de açılabilir. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre maddi hasarlı trafik kazasından doğan tazminat davaları 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ortalama 457, 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde 196 günde sonuçlanmıştır. Mahkeme yolunun ayrıntıları trafik kazasında tutanak, kusur ve sigorta yazısında anlatılmıştır.

Masraflar

m.30/12 uyarınca uyuşmazlık çözümü için Komisyona başvuranlardan başvuru ücreti alınır; m.30/18'e göre bu ücret Komisyonun görüşü alınarak belirlenir. m.30/17 uyarınca talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekâlet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde belirlenen vekâlet ücretinin beşte biridir.

Deliller ve belgeler

• Sigorta şirketine yapılan başvuru ve verilen cevap
• Poliçe ve hasar dosyası
• Kaza tespit tutanağı ve fotoğraflar
• Ekspertiz, onarım ve değer kaybı belgeleri
• Başvuru formu ve başvuru ücretinin ödendiğine ilişkin belge

Sık yapılan hatalar

• Sigorta şirketine başvurmadan veya cevap süresini beklemeden Komisyona gitmek.
• Aynı uyuşmazlığı mahkemeye taşıdıktan sonra Komisyona da başvurmak.
• Hakemlerin dosya üzerinden karar verdiğini dikkate almadan eksik belge sunmak.
• İtiraz süresini kaçırmak.

Sigorta Tahkim Komisyonunda süreler: özet tablo

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru şartları ve sürecin süreleri 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30'da düzenlenmiştir:

Önemli noktalar

Komisyona başvuru, ön başvuru şartının yerine getirilmesine ve uyuşmazlığın başka bir mercie intikal etmemiş olmasına bağlıdır; sonuç somut olaya göre değişebilir. Trafik kazalarına özgü konular için trafik kazasında tutanak, kusur ve sigorta yazısına, genel çerçeve için sigorta hukuku sayfasına bakılabilir.

İlgili içerikler