SİGORTA · TAZMİNAT · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Kimler İsteyebilir, Nasıl Hesaplanır?

Destekten yoksun kalma nedir?

Bir kişi trafik kazası, iş kazası veya başka bir haksız fiil sonucunda hayatını kaybettiğinde, onun gelirinden veya emeğinden düzenli olarak yararlanan yakınları ekonomik bir kayba uğrar. Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.53'e göre ölüm hâlinde uğranılan zararlar arasında cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışma gücünün kaybından doğan zararlar ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar sayılmıştır. Son kalem, destekten yoksun kalma tazminatı olarak adlandırılır.

Kimler isteyebilir?

Destek, ölenin hayattayken düzenli ve sürekli olarak bakımını üstlendiği veya üstleneceği kişilerdir. Bu tanıma girebilecek başlıca destek ilişkileri şunlardır:

• Eşin, ölen eşin desteğinden yoksun kalması,
• Çocukların, ana veya babalarının desteğinden yoksun kalması,
• Ana ve babanın, ileride kendilerine destek olacak çocuklarını kaybetmesi,
• Ölenin fiilen bakımını üstlendiği kardeş veya başka yakınlar.

Belirleyici olan mirasçılık değil, fiilî destek ilişkisidir. Bu nedenle mirası reddetmiş olmak destekten yoksun kalma tazminatı istemeye engel değildir; buna karşılık mirasçı olan her yakın da destek tazminatı alamaz.

Tazminat nasıl hesaplanır?

TBK m.55'e göre destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Hesaplamada ölenin geliri, yaşı, bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısı, desteklerin yaşı ve destek süresi gibi veriler kullanılır; bu hesap için aktüerya alanında bilirkişi incelemesi yaptırılır.

Aynı maddeye göre kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler bu zararların belirlenmesinde gözetilemez ve tazminattan indirilemez. Hesaplanan tazminat ise hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz.

2026 değişikliği: faizin başlangıcı ve ödemelerin mahsubu

16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla TBK m.55'e iki önemli fıkra eklenmiştir:

• Destekte bulunan kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden; kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir.
• Bu tazminatlar için ifa amacıyla, tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir.

Bu değişiklik özellikle sigorta şirketlerinin dava öncesinde yaptığı ödemelerin hesaba nasıl yansıyacağını etkiler.

Trafik kazalarında: işletenin sorumluluğu ve sigorta

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m.85'e göre bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına sebep olursa, aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müteselsilen sorumludur. KTK m.91 uyarınca işletenlerin bu sorumluluğu karşılayacak zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) yaptırması zorunludur.

KTK m.97'ye göre zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde, dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmak zorundadır. Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya verilen cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir. Tahkim süreci için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yazısına bakılabilir.

Ölenin kusuru tazminatı etkiler mi?

Kazada ölen kişinin de kusuru varsa, bu durum yakınlarının alacağı tazminatı etkileyebilir. TBK m.52'ye göre zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Örneğin emniyet kemeri takmayan veya alkollü sürücünün aracına bilerek binen kişinin ölümünde, bu davranışların zarara etkisi tazminat hesabında dikkate alınabilir. Bu nedenle kaza tespit tutanağındaki kusur oranları ve bilirkişi raporu, destek tazminatının miktarını doğrudan etkiler.

Aynı maddeye göre zarara hafif kusuruyla sebep olan tazminat yükümlüsü, tazminatı ödediğinde yoksulluğa düşecek olur ve hakkaniyet de gerektirirse hâkim tazminatı indirebilir. Trafik kazalarında sorumluluk büyük ölçüde zorunlu sigortayla karşılandığından, bu indirim çoğunlukla sigorta limitini aşan kısım bakımından gündeme gelir.

Manevi tazminat

Destekten yoksun kalma tazminatı yalnızca ekonomik kaybı karşılar. TBK m.56'ya göre ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir. Manevi tazminat talebi, destek ilişkisi bulunmayan yakınlar tarafından da ileri sürülebilir.

Zamanaşımı

KTK m.109'a göre motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Ancak dava cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Ölümlü bir kaza taksirle öldürme suçunu da oluşturuyorsa, ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresi maddi tazminat talepleri için de geçerli olur (KTK m.109).

Salihli'de destekten yoksun kalma davaları: HMK m.16'ya göre haksız fiilden doğan davalar, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Ölümle sonuçlanan olay Salihli'de gerçekleşmişse veya zarar gören Salihli'de oturuyorsa dava Salihli asliye hukuk mahkemelerinde açılabilir. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporunda “ölüm ve cismani zarar nedeniyle tazminat” başlığında gösterilen davalar 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ortalama 557, 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde 763, 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde 208 günde sonuçlanmıştır. Adliyedeki diğer mahkemeler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler ve Salihli'de dava süreleri yazılarına bakılabilir.

Hangi belgeler gerekir?

Sigorta şirketine yapılacak başvuruya aşağıdaki belgelerin eklenmesi, on beş günlük cevap süresinin eksik belge gerekçesiyle uzamaması ve sonraki dava veya tahkim sürecinin hızlı ilerlemesi için önemlidir:

• Kaza tespit tutanağı ve varsa ceza soruşturması dosyası,
• Ölüm belgesi, veraset ilamı ve nüfus kayıt örneği,
• Ölenin gelirini gösteren belgeler (bordro, vergi kaydı, SGK dökümü),
• Destek ilişkisini gösteren belgeler,
• Sigorta şirketine yapılan yazılı başvuru ve cevabı.

Kazanın ardından tutanak ve kusur süreci için trafik kazasında tutanak, kusur ve sigorta ve kusur raporuna itiraz yazılarına, iş kazası hâlinde iş kazasında işverenin sorumluluğu yazısına bakılabilir.

Destekten yoksun kalmada temel kurallar: özet tablo

Destekten yoksun kalma tazminatının kapsamı, hesaplanması ve zamanaşımı Türk Borçlar Kanunu'nda, trafik kazalarına özgü kurallar ise Karayolları Trafik Kanunu'nda yer alır:

İlgili içerikler