İŞ HUKUKU · İŞ KAZASI · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

İş Kazasında İşverenin Sorumluluğu

Bir iş kazasının ardından sosyal güvenlik hukuku, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ve tazminat sorumluluğu aynı dosyada gündeme gelebilir. Ancak bir olayın SGK bakımından iş kazası sayılması ile işverenin tazminattan sorumlu olması aynı hukuki mesele değildir. Salihli ve Manisa'daki iş kazası dosyalarında da aynı ulusal mevzuat uygulanır; işkolu, ekipman, çalışma düzeni ve kazanın oluş biçimi somut incelemeyi belirler.

Olayın nerede ve nasıl meydana geldiği, iş ile bağlantısı, alınan iş güvenliği tedbirleri, tarafların kusuru, ortaya çıkan zarar ve illiyet bağı ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Hangi olaylar iş kazası sayılabilir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi iş kazası sayılan hâlleri düzenler. İşyerinde meydana gelen olayların yanında, sigortalının işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle bulunduğu sırada veya görevle başka bir yere gönderildiği bazı durumlarda meydana gelen olaylar da kanundaki şartlar çerçevesinde iş kazası sayılabilir.

Bu nedenle yalnızca “kaza işyerinde mi oldu?” sorusu yeterli değildir. Sigortalılık statüsü, olayın gerçekleştiği yer, yapılan iş ve olayın işle bağlantısı birlikte incelenir.

İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca işveren çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi, gerekli organizasyonun kurulması, araç ve gereçlerin sağlanması ve tedbirlerin uygulanmasının izlenmesi bu yükümlülüğün parçalarıdır.

• Risklerin önlenmesi ve risk değerlendirmesi
• İş sağlığı ve güvenliği eğitimi
• Uygun kişisel koruyucu donanım ve güvenli çalışma araçları
• Alınan tedbirlerin uygulanmasının izlenmesi ve denetlenmesi
• Çalışanın işe ve çalışma ortamına uygunluğunun gözetilmesi

İş kazası SGK'ya kaç gün içinde bildirilir?

5510 sayılı Kanun m.13 kapsamında 4/1-a sigortalıları bakımından işveren, iş kazasını kolluk kuvvetlerine derhâl; Sosyal Güvenlik Kurumuna ise kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmelidir. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmişse sürenin başlangıcı kanundaki özel kurala göre değerlendirilir.

İşveren her iş kazasında tazminat öder mi?

Hayır. İş kazasının sosyal güvenlik hukuku bakımından tespiti ile işverenin özel hukuk bakımından tazminat sorumluluğu ayrı değerlendirmelerdir. İşverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, tarafların kusuru, zararın kapsamı ve uygun illiyet bağı somut olayın bütünü içinde incelenir.

İş kazasında hangi tazminatlar gündeme gelebilir?

Şartları oluştuğunda bedensel zarar nedeniyle çalışma gücü kaybı, geçici veya sürekli iş göremezlikten kaynaklanan zararlar, tedaviyle bağlantılı giderler ve ekonomik geleceğin etkilenmesine bağlı zararlar talep konusu olabilir. Somut olayın özelliklerine göre manevi tazminat da gündeme gelebilir. Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma ve ölüm nedeniyle doğan diğer zararlar ayrıca değerlendirilir.

Sigortasız çalışan iş kazası geçirirse ne olur?

Çalışanın işe giriş bildirgesinin verilmemiş olması veya sigortasız çalıştırılması, olayın iş kazası niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Fiili çalışma ilişkisi, kazanın gerçekleşme biçimi ve iş ile bağlantısı delillerle ortaya konulabilir. Sigortalılığın tespiti ve SGK işlemleri ayrıca gündeme gelebilir.

İş kazasında hangi deliller önemlidir?

Kazanın nasıl gerçekleştiğini ve alınan tedbirleri ortaya koyabilecek kayıtların mümkün olduğunca erken korunması önemlidir.

• İş kazası ve olay tutanakları
• Kolluk ve sağlık kayıtları
• İşyeri ve çevre kamera görüntüleri
• Tanık anlatımları
• Risk değerlendirmesi ve iş güvenliği eğitim kayıtları
• Kişisel koruyucu donanım kayıtları
• Vardiya, puantaj ve çalışma kayıtları
• SGK kayıtları ve iş kazası bildirimi

Dosyanın değerlendirilmesinde hangi çalışma koşulları önemlidir?

İşkolunun risk yapısı, kullanılan ekipman, çalışma düzeni, verilen eğitim, koruyucu donanım ve kazanın oluş biçimi her dosyada ayrı değerlendirilir. Yerel bağlam hukuki kuralları değiştirmez; somut olayın delilleri ve çalışma koşulları belirleyicidir.

Sonuç

İş kazası uyuşmazlıklarında SGK yönünden iş kazasının tespiti, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ve özel hukuk tazminat sorumluluğu birbirinden ayrılarak ele alınmalıdır. Kusur, zarar, illiyet bağı ve deliller her olayın kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.