SİGORTA HUKUKU · TRAFİK KAZALARI · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Trafik Kazasında Araç Değer Kaybı Nasıl Talep Edilir?
KISACA
Kusuru bulunmayan veya kısmen kusurlu araç sahibi, kazadan sonra aracının ikinci el piyasa değerinde oluşan azalmayı, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından poliçe limiti içinde talep edebilir; ancak hasar sebebiyle trafikten çekilen veya hurdaya çıkarılan araçların değer kaybı zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92). Dava veya tahkimden önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur (KTK m.97). Talep, kendi kusur oranınız kadar indirilir.
Araç değer kaybı nedir?
Değer kaybı, kazada hasar gören bir aracın onarıldıktan sonra bile ikinci el piyasada kazasız bir emsaline göre daha düşük fiyatla alınıp satılmasından doğan zarardır. Onarım masrafından ayrı bir zarar kalemidir; aracın tamamen eski haline getirilmiş olması değer kaybının doğmasına engel değildir.
Hukuki dayanak
Motorlu aracın işletilmesi sırasında verilen zararlardan işleten sorumludur (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85). İşletenin bu sorumluluğu, zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası ile poliçe limitleri dahilinde teminat altına alınır (KTK m.91). Tazminatın kapsamı KTK m.90'da düzenlenmiş olup, KTK'da hüküm bulunmayan hâllerde Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiile ilişkin hükümleri uygulanır.
Değer kaybı kimden istenir?
- Karşı tarafın zorunlu trafik sigortası: Kazaya karışan ve kusurlu olan aracın trafik sigortacısı, poliçe limitleri içinde değer kaybını karşılamakla yükümlüdür.
- İşleten ve sürücü: Zararın sigorta limitini aşan kısmı için kusurlu aracın işleteni ve sürücüsü sorumlu olabilir.
- Kendi kaskonuz: Kasko sigortası kural olarak değer kaybını teminat dışında tutar; bu nedenle değer kaybı kaskodan değil, karşı tarafın trafik sigortasından istenir.
Kusur oranının etkisi
Değer kaybı talebi, karşı tarafın kusuru oranında karşılanır. Örneğin kazada yüzde yetmiş beş oranında karşı taraf, yüzde yirmi beş oranında siz kusurlu bulunduysanız, tespit edilen değer kaybının yüzde yetmiş beşi talep edilebilir. Tamamen kusurlu olan sürücü, kendi aracındaki değer kaybını karşı tarafın sigortasından isteyemez. Kusur oranının belirlenmesinde kaza tespit tutanağı, görgü tanıkları ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi kullanılır; ayrıntılar için trafik kazasında tutanak, kusur ve sigorta içeriğine bakılabilir.
Değer kaybı nasıl hesaplanır?
Değer kaybı, aracın kaza öncesindeki ikinci el piyasa değeri ile onarım sonrası piyasa değeri arasındaki fark esas alınarak belirlenir. KTK m.90 uyarınca Kanunda düzenlenmeyen hususlarda Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümleri uygulandığından, hesaplamada aracın gerçek piyasa değerindeki azalma esas alınır ve bu azalma bilirkişi incelemesiyle belirlenebilir. Hesaplamada şu unsurlar dikkate alınabilir:
- Aracın markası, modeli, yaşı ve kilometresi.
- Hasarın büyüklüğü, değişen ve onarılan parçalar.
- Aracın önceki hasar kayıtları (TRAMER).
- Onarımın orijinal parçayla ve usulüne uygun yapılıp yapılmadığı.
Daha önce ağır hasar kaydı bulunan veya çok yüksek kilometreli araçlarda değer kaybı düşük çıkabilir ya da hiç oluşmayabilir.
Sigortaya başvuru zorunluluğu
KTK m.97 uyarınca zarar gören, dava açmadan veya tahkime başvurmadan önce zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yazılı olarak başvurmak zorundadır. Sigortacı başvuruyu on beş gün içinde yanıtlamaz veya verdiği yanıt uyuşmazlık içerirse, zarar gören dava açabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir. Başvuruya kaza tespit tutanağı, ruhsat, ekspertiz raporu, onarım faturası, hasar fotoğrafları ve banka bilgisi eklenmesi sürecin hızlanmasını sağlar.
Sigorta Tahkim Komisyonu
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 ile kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu, değer kaybı uyuşmazlıklarında mahkemeye alternatif bir yoldur. Uyuşmazlık tutarına göre hakem kararları kesin olabilir veya itiraz yolu açık olabilir. Ayrıntılar için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru içeriğine bakılabilir.
Zamanaşımı
KTK m.109 uyarınca motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu süre uygulanır.
Hangi belgeler sunulmalı?
- Kaza tespit tutanağı veya kolluk tutanağı.
- Araç ruhsatı ve sürücü belgesi.
- Ekspertiz raporu, onarım faturası ve hasar fotoğrafları.
- Sigorta şirketine yapılan yazılı başvuru ve verilen cevap.
Salihli'de değer kaybı davaları: HMK m.16'ya göre haksız fiilden doğan davalarda fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir; kaza Salihli'de olduysa veya araç sahibi Salihli'de oturuyorsa dava Salihli'de açılabilir. Bu davalara asliye hukuk mahkemeleri bakar. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre maddi hasarlı trafik kazasından kaynaklanan tazminat davaları 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ortalama 457 günde, 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ortalama 196 günde sonuçlanmıştır. Ayrıntılar için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler ve Salihli'de dava süreleri yazılarına bakılabilir.
Başvurudan ödemeye süreler tablosu
Değer kaybı talebinde sigortaya başvuru, ödeme ve zamanaşımı süreleri Karayolları Trafik Kanunu'nda ayrı ayrı düzenlenmiştir:
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Sigorta şirketine yazılı başvuru | Dava veya tahkimden önce zorunlu | KTK m.97 |
| Sigortacının yazılı cevabı | Başvurudan itibaren en geç 15 gün | KTK m.97 |
| Sigortacının ödemesi | Belgelerin iletilmesinden itibaren 8 iş günü | KTK m.99 |
| Zamanaşımı | Zararı ve yükümlüyü öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde kazadan itibaren 10 yıl | KTK m.109 |
| Fiil suç oluşturuyorsa | Ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı | KTK m.109 |
Hangi talepler trafik sigortası kapsamı dışındadır?
KTK m.92, zorunlu trafik sigortasının karşılamadığı talepleri sayar. Değer kaybı bakımından en önemlileri şunlardır: hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri; gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar; hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri ve manevi tazminat talepleri. Dolaylı zararlar ve manevi tazminat gibi kalemler sigortadan istenemese de koşulları varsa kusurlu aracın işleteni ve sürücüsüne karşı genel hükümlere göre ileri sürülebilir; kendi kusurunuza denk gelen kısım ise tazminattan düşülür.
Zamanaşımının kesilmesi ve zararın artması
KTK m.109'a göre zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır. Uygulanacak diğer konularda Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiillere ilişkin hükümleri devreye girer (KTK m.90). Bu hükümlerden TBK m.52'ye göre zarar gören, zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Örneğin hasarlı aracı uzun süre onarıma götürmeyerek zararın büyümesine yol açan araç sahibi bakımından bu hüküm gündeme gelebilir.
Önemli noktalar
Değer kaybı talebi, onarım masrafı ve varsa araç mahrumiyeti gibi diğer zarar kalemlerinden ayrı değerlendirilir. Sigorta uyuşmazlıklarının genel çerçevesi için sigorta hukuku sayfasına bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Değer kaybı kimden istenir?
Kural olarak kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısından, poliçe limitleri içinde istenir. Limiti aşan kısım için işleten ve sürücü sorumlu olabilir.
Kendi kaskomdan değer kaybı alabilir miyim?
Kasko sigortası kural olarak değer kaybını teminat dışında tutar; bu nedenle değer kaybı karşı tarafın trafik sigortasından istenir.
Kısmen kusurluysam değer kaybı alabilir miyim?
Evet, ancak talep karşı tarafın kusuru oranında karşılanır. Tamamen kusurlu sürücü kendi aracındaki değer kaybını isteyemez.
Sigortaya başvurmadan dava açılabilir mi?
Hayır. KTK m.97 uyarınca önce sigortacıya yazılı başvuru yapılmalı; on beş gün içinde yanıt verilmez veya uyuşmazlık çıkarsa dava veya tahkim yoluna gidilebilir.
Değer kaybı talebinde zamanaşımı ne kadardır?
Zararın ve yükümlünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her halde kaza tarihinden itibaren on yıldır (KTK m.109).
Sigorta şirketi değer kaybını ne kadar sürede öder?
Sigortacılar, genel şartlarda belirtilen belgelerin iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde poliçe sınırları içinde kalan miktarı ödemek zorundadır (KTK m.99).
Pert kaydı alan aracın değer kaybı trafik sigortasından istenebilir mi?
Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92).
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m.85, m.90, m.91, m.97 ve m.109.
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, m.30.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, haksız fiile ilişkin m.49 vd.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, mahkemeler ve ortalama bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.