SİGORTA HUKUKU · TRAFİK KAZALARI · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Trafik Kazasında Araç Değer Kaybı Nasıl Talep Edilir?

Araç değer kaybı nedir?

Değer kaybı, kazada hasar gören bir aracın onarıldıktan sonra bile ikinci el piyasada kazasız bir emsaline göre daha düşük fiyatla alınıp satılmasından doğan zarardır. Onarım masrafından ayrı bir zarar kalemidir; aracın tamamen eski haline getirilmiş olması değer kaybının doğmasına engel değildir.

Hukuki dayanak

Motorlu aracın işletilmesi sırasında verilen zararlardan işleten sorumludur (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85). İşletenin bu sorumluluğu, zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası ile poliçe limitleri dahilinde teminat altına alınır (KTK m.91). Tazminatın kapsamı KTK m.90'da düzenlenmiş olup, KTK'da hüküm bulunmayan hallerde Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiile ilişkin hükümleri uygulanır.

Değer kaybı kimden istenir?

• Karşı tarafın zorunlu trafik sigortası: Kazaya karışan ve kusurlu olan aracın trafik sigortacısı, poliçe limitleri içinde değer kaybını karşılamakla yükümlüdür.
• İşleten ve sürücü: Zararın sigorta limitini aşan kısmı için kusurlu aracın işleteni ve sürücüsü sorumlu olabilir.
• Kendi kaskonuz: Kasko sigortası kural olarak değer kaybını teminat dışında tutar; bu nedenle değer kaybı genellikle kaskodan değil, karşı tarafın trafik sigortasından istenir.

Kusur oranının etkisi

Değer kaybı talebi, karşı tarafın kusuru oranında karşılanır. Örneğin kazada yüzde yetmiş beş oranında karşı taraf, yüzde yirmi beş oranında siz kusurlu bulunduysanız, tespit edilen değer kaybının yüzde yetmiş beşi talep edilebilir. Tamamen kusurlu olan sürücü, kendi aracındaki değer kaybını karşı tarafın sigortasından isteyemez. Kusur oranının belirlenmesinde kaza tespit tutanağı, görgü tanıkları ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi önem taşır; ayrıntılar için trafik kazasında tutanak, kusur ve sigorta içeriğine bakılabilir.

Değer kaybı nasıl hesaplanır?

Değer kaybı, aracın kaza öncesindeki ikinci el piyasa değeri ile onarım sonrası piyasa değeri arasındaki fark esas alınarak belirlenir. Anayasa Mahkemesi'nin 2020 yılında verdiği iptal kararından sonra mahkemeler, hesaplamada genel şartlardaki formül yerine aracın gerçek piyasa değerindeki azalmayı esas alan bilirkişi incelemesine dayanmaktadır. Hesaplamada genellikle şu unsurlar dikkate alınır:

• Aracın markası, modeli, yaşı ve kilometresi.
• Hasarın büyüklüğü, değişen ve onarılan parçalar.
• Aracın önceki hasar kayıtları (TRAMER).
• Onarımın orijinal parçayla ve usulüne uygun yapılıp yapılmadığı.

Daha önce ağır hasar kaydı bulunan veya çok yüksek kilometreli araçlarda değer kaybı düşük çıkabilir ya da hiç oluşmayabilir.

Sigortaya başvuru zorunluluğu

KTK m.97 uyarınca zarar gören, dava açmadan veya tahkime başvurmadan önce zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yazılı olarak başvurmak zorundadır. Sigortacı başvuruyu on beş gün içinde yanıtlamaz veya verdiği yanıt uyuşmazlık içerirse, zarar gören dava açabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir. Başvuruya kaza tespit tutanağı, ruhsat, ekspertiz raporu, onarım faturası, hasar fotoğrafları ve banka bilgisi eklenmesi sürecin hızlanmasını sağlar.

Sigorta Tahkim Komisyonu

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 ile kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu, değer kaybı uyuşmazlıklarında mahkemeye alternatif bir yoldur. Uyuşmazlık tutarına göre hakem kararları kesin olabilir veya itiraz yolu açık olabilir. Ayrıntılar için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru içeriğine bakılabilir.

Zamanaşımı

KTK m.109 uyarınca motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu süre uygulanır.

Hangi belgeler önemlidir?

• Kaza tespit tutanağı veya kolluk tutanağı.
• Araç ruhsatı ve sürücü belgesi.
• Ekspertiz raporu, onarım faturası ve hasar fotoğrafları.
• Sigorta şirketine yapılan yazılı başvuru ve verilen cevap.

Önemli noktalar

Değer kaybı talebi, onarım masrafı ve varsa araç mahrumiyeti gibi diğer zarar kalemlerinden ayrı değerlendirilir. Sigorta uyuşmazlıklarının genel çerçevesi için sigorta hukuku sayfasına bakılabilir.

İlgili içerikler