CEZA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Taksirle Yaralama Suçu (TCK m.89): 2025’te Artan Cezalar, Şikâyet, Uzlaştırma ve Kusur Oranı
KISACA
TCK m.89’a göre dikkatsizlik sonucu başkasının vücuduna acı veren veya sağlığını bozan kişi taksirle yaralama suçunu işler. 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla temel ceza dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasına, birden fazla kişinin yaralandığı hâlde ise dokuz aydan beş yıla kadar hapse çıkarılmıştır. Kemik kırılması gibi ağır sonuçlarda ceza yarı oranında, daha ağır sonuçlarda bir kat artırılır. Suç şikâyete bağlıdır; ancak basit yaralama dışındaki hâllerde bilinçli taksir varsa şikâyet aranmaz. Taksirle yaralama her hâlinde uzlaştırma kapsamındadır ve ceza failin kusur oranına göre belirlenir.
Taksirle yaralama nedir?
Türk Ceza Kanunu m.22/2’ye göre taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeden gerçekleştirilmesidir. Kısaca kişi sonucu istememiş ve öngörmemiştir; ancak gerekli dikkati gösterseydi sonuç doğmayacaktı. TCK m.89/1 bu dikkatsizlik sonucunda başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişiyi cezalandırır.
Taksirle yaralamanın en sık görüldüğü olay trafik kazalarıdır. Bunun yanında iş kazaları, inşaatta yeterli önlem alınmaması, tarım makinesinin dikkatsiz kullanılması, bakımsız bırakılan bir merdivenden düşme ya da sağlık hizmetindeki özensizlik de bu suçun konusu olabilir. Kişi sonucu bilerek ve isteyerek gerçekleştirmişse taksir değil kast söz konusudur; bu fark kasten yaralama suçu yazısında anlatılmıştır.
Ceza 2025 sonunda artırıldı
24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun, taksirle yaralamanın cezalarını yükseltmiştir. Basit taksirle yaralamada ceza üç aydan bir yıla kadar iken artık dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (m.89/1). Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması hâlinde ise ceza altı aydan üç yıla kadar iken dokuz aydan beş yıla kadar hapis olmuştur (m.89/4). Bu değişiklikten önce işlenen fiillerde TCK m.7/2 gereği failin lehine olan eski hüküm uygulanır.
Yaralanmanın ağırlığına göre ceza artar. Mağdurda kemik kırılması, yüzünde sabit iz, konuşmasında sürekli zorluk, bir organın işlevinin sürekli zayıflaması ya da yaşamını tehlikeye sokan bir durum meydana gelmişse temel ceza yarısı oranında artırılır (m.89/2). İyileşmesi olanaksız bir hastalık, organ işlevinin tamamen yitirilmesi veya yüzün sürekli değişikliği gibi daha ağır sonuçlarda ise ceza bir kat artırılır (m.89/3).
| Hâl | Ceza | Şikâyet |
|---|---|---|
| Basit taksirle yaralama (m.89/1) | 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası (önceden 3 ay–1 yıl) | Şikâyete bağlı |
| Kemik kırılması, yüzde sabit iz, hayati tehlike, organ işlevinin sürekli zayıflaması gibi (m.89/2) | m.89/1’e göre belirlenen ceza yarısı oranında artırılır | Şikâyete bağlı; bilinçli taksirde şikâyet aranmaz |
| İyileşmesi olanaksız hastalık, organ işlevinin yitirilmesi, yüzün sürekli değişikliği gibi (m.89/3) | m.89/1’e göre belirlenen ceza bir kat artırılır | Şikâyete bağlı; bilinçli taksirde şikâyet aranmaz |
| Birden fazla kişinin yaralanması (m.89/4) | 9 aydan 5 yıla kadar hapis (önceden 6 ay–3 yıl) | Şikâyete bağlı; bilinçli taksirde şikâyet aranmaz |
| Bilinçli taksir (m.22/3) | Ceza üçte birden yarısına kadar artırılır | — |
Bilinçli taksir
TCK m.22/3’e göre kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın neticenin meydana gelmesi hâlinde bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. Basit taksirde fail sonucu hiç düşünmemiştir; bilinçli taksirde ise sonucun gerçekleşebileceğini görmüş, ama “bir şey olmaz” diyerek davranışına devam etmiştir. Kalabalık bir pazar yerinde yayaların arasından hızla geçmeye çalışan ve birine çarpan sürücünün durumu bilinçli taksire örnektir.
Şikâyet süresi ve şikâyetten vazgeçme
TCK m.89/5’e göre taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak birinci fıkra kapsamına giren basit yaralama dışında, suç bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz. Şikâyet süresi, TCK m.73’e göre mağdurun fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği tarihten itibaren altı aydır.
Trafik kazalarında soruşturma, kolluğun olay yerinde tuttuğu tutanakla başlar. Mağdurun ifadesinde şikâyetçi olup olmadığı sorulur. Mağdur sonradan şikâyetinden vazgeçerse, şikâyete bağlı hâllerde dava düşer. Vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiği açıkça belirtilirse hukuk mahkemesinde tazminat davası açılamaz (TCK m.73/7); bu nedenle tazminat hakkı saklı tutulmak isteniyorsa bu durum vazgeçme beyanında açıkça yazılmalıdır. Ayrıntılar şikâyet süresi ve şikâyetten vazgeçme yazısındadır.
Uzlaştırma
CMK m.253/1-b’ye göre taksirle yaralama, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır. Savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir; uzlaştırmacı tarafları görüşür. Fail zararı karşılamayı, tedavi giderlerini ödemeyi veya bir özür ve edim üstlenmeyi kabul eder ve taraflar anlaşırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilebilir. Uzlaştırma süreci uzlaştırma hangi suçlarda uygulanır yazısında anlatılmıştır.
Kusur oranı cezayı belirler
TCK m.22/4’e göre taksirle işlenen suçtan dolayı verilecek ceza failin kusuruna göre belirlenir. Birden fazla kişinin taksiriyle meydana gelen olaylarda herkes kendi kusurundan sorumludur ve her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir (m.22/5). Trafik kazalarında kusur oranı bilirkişi raporuyla tespit edilir. Bu rapor hem ceza davasında cezanın miktarını hem de hukuk davasında tazminatın paylaştırılmasını etkiler. Rapora itiraz yolları trafik kazası kusur raporuna itiraz yazısında anlatılmıştır.
Ceza verilmeyebilecek durum
TCK m.22/6 özel bir istisna içerir: Taksirli hareket sonucu neden olunan netice, münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez. Örneğin kazada kendi çocuğunun ağır yaralanmasına neden olan sürücü bu durumda olabilir. Bilinçli taksirde ise ceza verilmemesi yerine cezada yarıdan altıda bire kadar indirim yapılabilir.
Hapis cezası çevrilebilir veya ertelenebilir mi?
Basit taksirle yaralamada kanun hapis ile adli para cezası arasında seçim imkânı tanır. Hâkim hapis cezasına hükmederse ve ceza bir yıl veya daha azsa, TCK m.50’ye göre bu kısa süreli hapis cezası adli para cezasına, zararın giderilmesine ya da belirli süre kamuya yararlı bir işte çalışmaya çevrilebilir. Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak işlenen suçlarda cezanın, ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına çevrilmesi de mümkündür (m.50/1-e). Ertelenme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması seçenekleri hapis cezasının ertelenmesi ile HAGB farkı yazısında anlatılmıştır.
Tazminat ayrı bir konudur
Ceza davası mağdurun tedavi giderlerini, iş göremezlik kaybını ve manevi zararını kendiliğinden ödetmez. Bu talepler hukuk mahkemesinde ayrıca ileri sürülür; trafik kazalarında zorunlu trafik sigortasına da başvurulabilir. Kazada karşı taraf veya sigorta ödeme yapmazsa izlenecek yol trafik kazasında karşı taraf ödemezse yazısında anlatılmıştır.
Salihli’de taksirle yaralama dosyaları
Salihli Adalet Komisyonu’nun 2025 faaliyet raporuna göre taksirle yaralanmaya sebebiyet verme, Salihli Cumhuriyet Başsavcılığı’nda en sık karşılaşılan suç türlerinin başında gelir ve bu soruşturmalar ortalama 17 günde sonuçlanmıştır. Dava açılması hâlinde dosya Salihli asliye ceza mahkemelerinde görülür. Aynı rapora göre taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma davaları Salihli 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nde ortalama 226 günde, taksirle yaralama davaları Salihli 3. Asliye Ceza Mahkemesi’nde ortalama 241 günde bitirilmiştir. Mahkemelerin görev dağılımı Salihli ceza mahkemeleri sayfasında anlatılmıştır.
Önemli noktalar
- Taksirle yaralama, dikkatsizlik sonucu başkasının yaralanmasına neden olmaktır; trafik ve iş kazalarında sık görülür.
- 24.12.2025’ten itibaren temel ceza 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
- Birden fazla kişinin yaralanmasında ceza 9 aydan 5 yıla kadar hapistir.
- Suç şikâyete bağlıdır; basit yaralama dışındaki hâllerde bilinçli taksir varsa şikâyet aranmaz.
- Taksirle yaralama her hâlinde uzlaştırma kapsamındadır.
- Ceza, failin kusur oranına göre belirlenir; tazminat ayrıca hukuk mahkemesinde istenir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Taksirle yaralama suçunun cezası nedir?
24 Aralık 2025’ten itibaren TCK m.89/1’e göre dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Birden fazla kişinin yaralanmasında ceza dokuz aydan beş yıla kadar hapistir.
Trafik kazasında yaralanan kişi şikâyetten vazgeçerse dava düşer mi?
Taksirle yaralama şikâyete bağlıdır ve vazgeçme davayı düşürür. Ancak basit yaralama dışındaki hâllerde suç bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz ve vazgeçme davayı düşürmez.
Taksirle yaralamada uzlaştırma var mı?
Evet. CMK m.253’e göre taksirle yaralama, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır.
Bilinçli taksir nedir?
TCK m.22/3’e göre failin öngördüğü sonucu istememesine rağmen sonucun meydana gelmesidir. Bu durumda ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.
Kusur oranı cezayı etkiler mi?
Evet. TCK m.22/4’e göre taksirli suçta ceza failin kusuruna göre belirlenir; birden fazla failde herkes kendi kusurundan sorumludur.
Taksirle yaralamada ehliyete el konulur mu?
TCK m.50/1-e’ye göre dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak işlenen suçlarda kısa süreli hapis cezası, ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına çevrilebilir.
Kazada kendi çocuğum yaralandı, ceza alır mıyım?
TCK m.22/6’ya göre netice münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından cezayı gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez. Bilinçli taksirde ise indirim yapılabilir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.7, m.22, m.50, m.73 ve m.89.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.253.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, soruşturma ve dava bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.