CEZA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Kasten Yaralama Suçu (TCK 86–87): Cezası, Şikâyet ve Uzlaştırma

Kasten yaralama nedir?

Kasten yaralama, bir kişinin bilerek ve isteyerek başkasının vücuduna acı vermesi ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasına neden olmasıdır. Tokat atmak, yumruk vurmak, itip düşürmek veya bir cisimle vurmak bu suçu oluşturabilir. Fiilin iz bırakması şart değildir; acı vermek de yeterlidir.

Türk Ceza Kanunu (TCK) m.86/1'e göre kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu alt sınır 2025 yılında bir yıldan bir yıl altı aya çıkarılmıştır.

Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama

TCK m.86/2'ye göre kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.

Yaralamanın "basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir" olup olmadığı, olaydan sonra alınan adli rapora göre belirlenir. Bu nedenle olayın hemen ardından hastaneye veya sağlık kuruluşuna başvurulup adli rapor alınması, hem mağdur hem de şüpheli açısından belirleyicidir. Bu hâlde şikâyet, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73).

Nitelikli hâller

TCK m.86/3'e göre kasten yaralama suçunun;

• üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı,
• beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
• kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
• kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılarak,
• silahla,
• canavarca hisle

işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaksızın verilecek ceza yarı oranında, canavarca his bakımından ise bir kat artırılır. Yani eşe karşı işlenen yaralamada, yaralanma hafif olsa bile soruşturma kendiliğinden yürür ve şikâyetten vazgeçilmesi davayı düşürmez.

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama

TCK m.87, yaralamanın mağdurda bıraktığı ağır sonuçlara göre cezayı artırır. Kasten yaralama; duyulardan veya organlardan birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, konuşmada sürekli zorluğa, yüzde sabit ize veya yaşamı tehlikeye sokan bir duruma neden olmuşsa ceza bir kat artırılır. İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa, bir organın işlevinin yitirilmesine veya yüzün sürekli değişikliğine neden olmuşsa ceza iki kat artırılır.

Yaralamanın vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması hâlinde ise ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır. Bu ağırlaştırıcı sonuçlar da adli tıp raporlarıyla tespit edilir.

Şikâyet, uzlaştırma ve zamanaşımı

Şikâyet

Yalnızca basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama (TCK m.86/2) şikâyete bağlıdır. Diğer hâllerde savcılık kendiliğinden soruşturma yapar.

Uzlaştırma

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.253'e göre kasten yaralama, üçüncü fıkradaki nitelikli hâller hariç olmak üzere uzlaştırma kapsamındadır; ihmali davranışla yaralama (TCK m.88) da kapsamdadır. Buna karşılık eşe, kardeşe, üstsoya veya altsoya karşı ya da silahla işlenen yaralama uzlaştırmaya tabi değildir. Ayrıntılar uzlaştırma yazısındadır.

Zamanaşımı

Üst sınırı beş yılı aşmayan yaralama hâllerinde dava zamanaşımı TCK m.66'ya göre sekiz yıldır. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamada ceza üst sınırı yükseldiğinden zamanaşımı süresi de uzar.

Kasten ve taksirle yaralama farkı

Kasten yaralamada fail sonucu bilerek ve isteyerek gerçekleştirir. Taksirle yaralamada ise sonuç, dikkatsizlik veya özensizlik yüzünden ortaya çıkar; trafik kazalarındaki yaralanmalar çoğunlukla bu türdendir. TCK m.89'a göre taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının bozulmasına neden olan kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Yargılama sonunda ne olur?

Kasten yaralamanın temel hâlinde ceza bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis olduğundan, hükmolunan ceza iki yıl veya daha az ise şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (CMK m.231) veya cezanın ertelenmesine (TCK m.51) karar verilebilir. HAGB kararında sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur; bu süre yükümlülüklere uygun geçirilirse dava düşer. Zararın giderilmesi, bu kararların verilmesinde de önemli bir ölçüttür.

Meşru müdafaa

Kendisine veya bir başkasına yönelen haksız bir saldırıyı savuşturmak için karşılık veren kişi her zaman cezalandırılmaz. TCK m.25'e göre gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez. Orantılılık burada belirleyicidir: saldırı sona erdikten sonra vurmaya devam etmek veya saldırıyla orantısız bir karşılık vermek meşru müdafaa sayılmayabilir. Kavga ortamlarında kimin saldırgan kimin savunan olduğunun tanık ve kamera kayıtlarıyla ortaya konması bu nedenle önemlidir.

Tazminat

Ceza davasından bağımsız olarak mağdur, tedavi giderleri, iş göremezlik nedeniyle kazanç kaybı ve manevi zarar için tazminat isteyebilir. Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.49'a göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Hastane faturaları, raporlar ve çalışılamayan günleri gösteren belgeler bu nedenle saklanmalıdır.

Mağdur ne yapmalı?

• Olaydan hemen sonra sağlık kuruluşuna başvurup adli rapor almak,
• Tanıkların adlarını ve iletişim bilgilerini not etmek, varsa kamera kayıtlarının silinmeden istenmesini sağlamak,
• Şikâyet için savcılığa veya kolluğa başvurmak,
• Aile içi şiddette ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri istemek,
• Tedavi giderleri ve iş göremezlik için ayrıca tazminat yollarını değerlendirmek.

Terimlerin kısa açıklamaları için hukuk sözlüğü, genel bilgi için ceza hukuku sayfasına bakılabilir.

Salihli'de yaralama davaları: Kasten yaralama davaları Salihli'de asliye ceza mahkemelerinde görülür. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre kasten yaralama davaları 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde ortalama 364, 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nde ortalama 235 günde; basit yaralama davaları ise 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nde ortalama 146 günde sonuçlanmıştır. Bu süreler ortalamadır; her dosyanın süresi kendi özelliklerine göre değişebilir. Ayrıntılar için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler ve Salihli'de dava süreleri yazılarına bakılabilir.

Kasten yaralamada ceza tablosu

Kasten yaralamada ceza, yaralamanın ağırlığına, kime karşı ve nasıl işlendiğine göre belirlenir. Temel kurallar şöyledir:

Tabloda görüldüğü gibi şikâyet şartı yalnızca basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif yaralamada aranır; aile bireylerine karşı, silahla veya kamu görevi nedeniyle işlenen yaralamada soruşturma şikâyet aranmaksızın yürütülür. Yaralamanın sonucu, adli tıp veya hastane raporlarıyla belirlenir.

İlgili içerikler