AİLE HUKUKU · 6284 SAYILI KANUN · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

6284 Sayılı Kanun Kapsamında Uzaklaştırma ve Koruma Tedbirleri

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, yalnızca fiziksel şiddet sonrasında başvurulan bir düzenleme değildir. Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişiler bakımından koruyucu ve önleyici tedbirler öngörür. Salihli ve Manisa'da yapılan başvurularda da aynı kanuni çerçeve uygulanır; hangi tedbirin gerekli olduğu somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Uzaklaştırma kararı, 6284 kapsamındaki tedbirlerden yalnızca biridir. Yaklaşmama, iletişim yoluyla rahatsız etmeme, müşterek konuttan uzaklaştırma, konutun korunan kişiye tahsisi, silah teslimi ve gerektiğinde geçici koruma gibi farklı tedbirler de gündeme gelebilir.

6284 sayılı Kanun kimleri korur?

Kanun; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını kapsar. Koruma için tarafların mutlaka evli olması gerekmez. Kanunun kapsamı, aile içi şiddetin yanında tek taraflı ısrarlı takip gibi durumları da içerir.

Şiddet kavramı yalnızca fiziksel saldırıdan ibaret değildir. Fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik davranışlar ile tehdit, baskı ve özgürlüğün keyfî biçimde engellenmesi somut olayın niteliğine göre Kanun kapsamında değerlendirilebilir.

Koruyucu ve önleyici tedbir arasındaki fark nedir?

Koruyucu tedbirler, şiddet mağdurunun güvenliğini ve yaşam koşullarını korumaya yöneliktir. Önleyici tedbirler ise şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali bulunan kişinin davranışlarını sınırlamaya yöneliktir.

Bu ayrım önemlidir; çünkü hangi makamın hangi tedbiri verebileceği ve kararın niteliği buna göre değişebilir.

Hangi koruyucu tedbirler verilebilir?

Somut olayın gerektirdiği hâllerde barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım, rehberlik ve danışmanlık hizmetleri, geçici koruma, işyerinin değiştirilmesi, ayrı yerleşim yeri belirlenmesi, aile konutu şerhi ve ağır şartlarda kimlik ile diğer bilgilerin değiştirilmesi veya gizlenmesi gibi tedbirler gündeme gelebilir.

Kanunda sayılan tedbirler her başvuruda topluca uygulanmaz. Amaç, mevcut riskle orantılı ve korumayı sağlayacak tedbirin belirlenmesidir.

Uzaklaştırma ve yaklaşmama kararı neleri kapsayabilir?

Hakim, şiddet uygulayan hakkında müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhal uzaklaştırma ve müşterek konutun korunan kişiye tahsisi kararı verebilir. Bunun yanında korunan kişiye, konuta, okula veya işyerine yaklaşmama; gerekli hâllerde korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve çocuklarına yaklaşmama tedbiri de uygulanabilir.

Somut olayda ayrıca şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürücü söz ve davranışlarda bulunmama; iletişim araçlarıyla veya başka şekilde rahatsız etmeme; silahı kolluğa teslim etme gibi tedbirler de karara bağlanabilir.

Başvuru nereye yapılabilir?

Tedbir kararları en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek hâkimden, mülki amirden veya kolluk biriminden talep edilebilir. Tedbir kararı ilgilinin talebi yanında ilgili kamu birimleri, kolluk veya Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine de gündeme gelebilir.

Gecikmesinde sakınca bulunan bazı hâllerde kolluk amiri de Kanunda belirtilen koruyucu veya önleyici tedbirlere karar verebilir. Bu kararların kanunda öngörülen süre içinde yetkili merciin onayına sunulması gerekir.

Darp raporu veya başka bir delil şart mıdır?

Hayır. 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı konusunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı da Kanunun amacını tehlikeye sokacak şekilde geciktirilemez.

Bununla birlikte mesajlar, çağrı kayıtları, kamera görüntüleri, sağlık kayıtları, tanık anlatımları veya önceki başvuru ve kararlar somut uyuşmazlıkta olayın niteliğinin ve riskin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. Elektronik yazışmalar bakımından WhatsApp yazışmalarının delil niteliği hakkındaki içeriğimiz de incelenebilir.

Tedbir kararı ne kadar süreyle verilir?

6284 kapsamında tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Ancak şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşılması hâlinde tedbirlerin süresi veya şekli değiştirilebilir, tedbir kaldırılabilir ya da aynen devam ettirilebilir.

Bu nedenle sürenin sona ermesi her olayda koruma ihtiyacının sona erdiği anlamına gelmez. Risk devam ediyorsa uzatma talebi gündeme gelebilir.

Tedbir kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. 6284 sayılı Kanun uyarınca verilen kararlara karşı, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir; itiraz üzerine verilen karar kesindir.

İtirazda yalnızca kararın varlığına değil; somut tedbirin kapsamına, olayın özelliklerine, ölçülülüğe ve dosyadaki bilgi ve belgelere göre değerlendirme yapılır.

Tedbir kararına uyulmazsa ne olur?

Hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan kişinin kararın gereklerine aykırı hareket etmesi hâlinde, eylem ayrıca suç oluştursa dahi, hakim tarafından ilk ihlalde üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulanabilir.

Tedbir kararına aykırılığın tekrarında zorlama hapsi on beş günden otuz güne kadar uygulanabilir. Zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez.

Tedbir nafakası verilebilir mi?

Şiddet uygulayan kişi aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan veya buna katkıda bulunan kişi ise hakim, korunan kişinin yaşam düzeyini göz önünde bulundurarak talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir. Nafaka yönünden mevcut başka bir karar varsa uygulama o kararın niteliğiyle birlikte değerlendirilir.

Çocuklarla kişisel ilişki nasıl etkilenir?

Tedbir kararı verilirken çocukların güvenliği ayrıca değerlendirilir. Çocuklarla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin mevcut bir karar varsa hakim gerekli görürse kişisel ilişkiyi refakatçi eşliğinde kurma, sınırlama veya tamamen kaldırma yönünde karar verebilir.

Bu nedenle 6284 kapsamındaki yaklaşmama tedbiri ile aile mahkemesindeki velayet veya kişisel ilişki düzenlemesi birlikte incelenmelidir. Velayet uyuşmazlıkları hakkında ayrıca velayet ve velayetin değiştirilmesi içeriğimiz bulunmaktadır.

Sonuç

6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu ve önleyici tedbirler, şiddet veya şiddet tehlikesine hızlı müdahale amacı taşır. Uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim yasağı gibi tedbirlerin kapsamı karar metnine göre belirlenir; tedbirin süresi, uzatılması, itirazı ve ihlal sonuçları birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.