AİLE HUKUKU · 6284 SAYILI KANUN

6284 Sayılı Kanun Kapsamında Uzaklaştırma ve Koruma Tedbirleri

Hukuki dayanak

Koruyucu ve önleyici tedbirler 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'da düzenlenmiştir. Kanun'un m.1 hükmüne göre amaç, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kanun'un m.2 hükmünde şiddet; kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri, buna yönelik tehdit ve baskıyı ya da özgürlüğün keyfî engellenmesini de içeren her türlü tutum ve davranış olarak tanımlanır. Aynı maddeye göre ev içi şiddet, şiddet mağduru ve şiddet uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddeti ifade eder. Kanun'da hâkim, aile mahkemesi hâkimini ifade eder.

Hangi tedbirler verilebilir?

Hâkimin verebileceği önleyici tedbirler

Kanun'un m.5 hükmüne göre şiddet uygulayanlarla ilgili olarak kanunda sayılan önleyici tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere hâkim tarafından karar verilebilir. Bu tedbirlerden başlıcaları şunlardır:

• Şiddet mağduruna yönelik şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması
• Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi
• Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması
• Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi
• Kanunen izin verilen silahları kolluğa teslim etmesi
• Çocuklarla ilgili daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kurma kararı varsa, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması ya da tümüyle kaldırılması

Kanun'un m.5/3 hükmüne göre hâkim, bu tedbirlerle birlikte Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında karar vermeye yetkilidir. Velayet ve kişisel ilişkiye dair genel kurallar için velayet davası içeriğine bakılabilir.

Koruyucu tedbirler

Kanun'un m.3 hükmüne göre mülki amir; barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım yapılması, rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi ve hayati tehlike hâlinde geçici koruma altına alınma gibi koruyucu tedbirlere karar verebilir. Kanun'un m.4 hükmüne göre hâkim ise işyerinin değiştirilmesi, evli olunması hâlinde müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesi ve kanundaki şartlarla aile konutu şerhi konulması gibi koruyucu tedbirlere karar verebilir.

Süreç nasıl işler?

Kanun'un m.8 hükmüne göre tedbir kararı, ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir. Tedbir kararları en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir. Kanun'un m.7 hükmüne göre şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin varlığı hâlinde herkes bu durumu resmî makam veya mercilere ihbar edebilir.

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde m.5'in (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki tedbirler ilgili kolluk amirlerince de alınabilir; hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar. Önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir.

Kanun'un m.8/4 hükmüne göre tedbir kararı korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; tedbir talebinin reddine ilişkin karar ise sadece korunan kişiye tebliğ edilir. Kanun'un m.10/5 hükmüne göre tedbir kararının ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemesi, kararın uygulanmasına engel teşkil etmez. Gerekli bulunması hâlinde korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri ve adresleri tüm resmî kayıtlarda gizli tutulabilir.

Kanun'un m.20 hükmüne göre bu Kanun kapsamındaki başvurular ile verilen kararların icra ve infazı için yapılan işlemlerden yargılama giderleri, harç, posta gideri ve benzeri hiçbir ad altında masraf alınmaz.

Salihli'de koruma tedbiri başvurusu: Salihli'de hâkim kararı gerektiren tedbirler, adliye ana binasındaki 1. ve 2. Aile Mahkemelerince verilir. Aynı binada Salihli Cumhuriyet Başsavcılığı'nın aile suçları soruşturma bürosu ile Salihli Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü de bulunur. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre bu müdürlükte 9 personel görev yapmaktadır. Takip niteliğindeki davranışlar için ısrarlı takip suçu, adliyedeki birimler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler yazısına bakılabilir.

Deliller ve belgeler

Kanun'un m.8/3 hükmüne göre koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Bununla birlikte mesajlar, çağrı kayıtları, sağlık kayıtları, tanık anlatımları ve önceki kararlar, tedbirin türünün ve süresinin belirlenmesinde ya da ihlal iddialarının değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. Dijital yazışmaların değerlendirilmesi için WhatsApp yazışmaları delil olur mu? içeriğine bakılabilir.

Süreler ve itiraz

Kanun'un m.8/2 hükmüne göre tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hâllerde re'sen ya da talep üzerine tedbirlerin süresinin veya şeklinin değiştirilmesine, kaldırılmasına veya aynen devam etmesine karar verilebilir.

Kanun'un m.9 hükmüne göre bu Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

Tedbire aykırılığın sonuçları

Kanun'un m.8/5 hükmüne göre tedbir kararının tefhim ve tebliğ işlemlerinde, karara aykırılık hâlinde şiddet uygulayan hakkında zorlama hapsinin uygulanacağı ihtarı yapılır. Kanun'un m.13 hükmüne göre tedbir kararının gereklerine aykırı hareket eden şiddet uygulayan, fiili bir suç oluştursa bile ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Aykırılığın her tekrarında zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadardır; ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez.

Kanun'un m.12 hükmüne göre tedbir kararlarının uygulanmasında hâkim kararı ile teknik araç ve yöntemler kullanılabilir; ancak bu suretle kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz.

Önemli noktalar ve sık yapılan hatalar

• Uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme kanunda ayrı bentlerde düzenlenmiş ayrı tedbirlerdir; kararda hangilerinin yer aldığı tek tek kontrol edilmelidir.
• Yalnız yaklaşmama kararı bulunan bir dosyada, iletişim yasağının da verildiği varsayılmamalıdır.
• Tedbir süresinin dolacağı tarih takip edilmeli; risk devam ediyorsa uzatma talebi zamanında değerlendirilmelidir.
• İki haftalık itiraz süresi tefhim veya tebliğ tarihinden başlar.
• Boşanma veya velayet süreci devam ediyorsa tedbir kararları bu süreçle birlikte değerlendirilmelidir; genel çerçeve için aile ve boşanma hukuku sayfasına bakılabilir.

Uzaklaştırma veya yaklaşmama tedbirine rağmen mağdurun ısrarla takip edilmesi, TCK m.123/A'ya göre ısrarlı takip suçunun ağırlaştırılmış hâlini oluşturur ve bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir; bu suç ısrarlı takip suçu yazısında anlatılmıştır.

6284 sayılı Kanunda tedbirler ve süreler: özet tablo

6284 sayılı Kanun, tedbirleri kararı veren makama ve tedbirin kime yönelik olduğuna göre ayırır. Temel kurallar şöyledir:

İlgili içerikler