CEZA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Israrlı Takip Suçu: Mesajla, Telefonla veya Fiziken Rahatsız Etmenin Cezası ve Şikâyet Süresi

Neden ayrı bir suç olarak düzenlendi?

Eski bir sevgilinin her gün iş çıkışında beklemesi, yüzlerce mesaj göndermesi, engellendikçe yeni hesaplar açması veya arkadaşları aracılığıyla haber yollaması, çoğu zaman tek tek bakıldığında tehdit ya da hakaret sayılmayan davranışlardır. Ancak bunların birikmesi mağdurun hayatını ciddi şekilde kısıtlar. Kanun koyucu bu boşluğu doldurmak için 12 Mayıs 2022 tarihli 7406 sayılı Kanun'la Türk Ceza Kanunu'na m.123/A'yı eklemiştir.

Suçun unsurları

TCK m.123/A'ya göre ısrarlı bir şekilde; fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.

Bu tanımdan üç şart çıkar:

• Israr: Tek bir mesaj veya tek bir karşılaşma yeterli değildir; davranışın tekrarlanması gerekir. Kanun ısrarı belirli bir sayıyla tanımlamamıştır; davranışların sıklığı ve süresi her olayda ayrıca değerlendirilir.
• Takip veya temas kurma çabası: Fiziken peşine düşmek, evin veya işyerinin önünde beklemek, arama, mesaj, e-posta, sosyal medya, hatta ortak tanıdıklar üzerinden ulaşmaya çalışmak bu kapsamdadır.
• Sonuç: Mağdurda ciddi bir huzursuzluk veya kendisinin ya da yakınının güvenliğinden endişe oluşmalıdır.

Takip eden kişinin mağdura zarar verme niyeti olması gerekmez; "sadece konuşmak istiyordum" savunması, ısrarlı ve huzursuzluk yaratan davranışı hukuka uygun hâle getirmez. Davranışlar aynı zamanda tehdit veya hakaret içeriyorsa, bu suçlar ayrıca gündeme gelir; bu konular tehdit suçu ve hakaret suçu yazılarında anlatılmıştır.

Cezanın ağırlaştığı hâller

TCK m.123/A'nın ikinci fıkrasına göre suçun çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması ya da hakkında uzaklaştırma veya konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi hâlinde faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.

Bir örnek üzerinden değerlendirme

İlişkisi biten bir kişinin, eski partnerine üç ay boyunca her gün onlarca mesaj gönderdiğini, engellendikçe yeni numaralardan aradığını, akşamları iş yerinin önünde beklediğini ve sonunda mağdurun iş yerini değiştirmek zorunda kaldığını düşünelim. Burada hem iletişim araçlarıyla hem de fiziken ısrarlı bir temas çabası vardır ve mağdurda ciddi bir huzursuzluk oluşmuştur. Mağdur iş yerini değiştirmek zorunda kaldığı için suç, TCK m.123/A'nın ikinci fıkrasındaki ağırlaştırıcı hâle girer ve ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis olur. Taraflar evli olup boşanmışlarsa da aynı fıkra uygulanır.

Buna karşılık, ayrılıktan sonra bir kez gönderilen bir özür mesajı veya ortak bir konuyu çözmek için yapılan birkaç arama, ısrar unsuru bulunmadığından tek başına bu suçu oluşturmaz. Ortak çocuğu olan eşler arasında çocukla ilgili zorunlu iletişim de kendiliğinden suç değildir; ancak bu iletişim bahane edilerek mağdurun hayatı sürekli rahatsız ediliyorsa durum değişir.

Şikâyet, süre ve vazgeçme

TCK m.123/A'ya göre bu suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. TCK m.73'e göre şikâyete bağlı suçlarda yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; bu süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar. Israrlı takip çoğu zaman aylarca süren bir davranış olduğundan, davranışların tarihleri ayrıca kaydedilmeli ve şikâyet geciktirilmemelidir; böylece ilk davranışların süre dışında kaldığı tartışması da ortaya çıkmaz.

Şikâyetten vazgeçilebilir. TCK m.73'e göre kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür. Ancak bu suçta uzlaştırma yapılamaz: CMK m.253/3'e göre soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda ve hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez. Yani taraflar uzlaştırmacı önünde anlaşarak dosyayı kapatamaz; dosyanın sona ermesi ancak mağdurun kendi iradesiyle şikâyetinden vazgeçmesiyle mümkündür.

Koruma tedbirleri ve deliller

Ceza soruşturması zaman alabilir. Bu sırada mağdurun güvenliği için 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma ve yaklaşmama gibi koruma tedbirleri istenebilir. Bu tedbirlere rağmen takibin sürmesi, yukarıda belirtildiği gibi cezayı ağırlaştırır. Tedbirlerin nasıl istendiği 6284 sayılı Kanun ve uzaklaştırma kararı yazısında anlatılmıştır.

Israrlı takipte en önemli konu ispattır. Şu deliller bir arada sunulmalıdır:

• Mesajların, aramaların ve sosyal medya hesaplarının tarih ve saatleri görünecek şekilde ekran görüntüleri,
• Telefondaki arama kayıtları ve engellenen numaraların listesi,
• Evin veya işyerinin çevresindeki kamera kayıtları; bu kayıtlar kısa sürede silinebildiğinden erken istenmelidir,
• Takibi gören komşu, iş arkadaşı veya güvenlik görevlisi gibi tanıklar,
• İş veya okul değişikliği olduysa buna ilişkin belgeler.

Mesajların delil değeri için WhatsApp yazışmaları delil olur mu? yazısına bakılabilir.

Salihli'de ısrarlı takip şikâyetleri: Şikâyet Salihli'de kolluğa veya adliye ana binasındaki Salihli Cumhuriyet Başsavcılığı'na yapılabilir; başsavcılığın aile suçları soruşturma bürosu da ana binadadır. Mağdurlara destek veren Salihli Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü de aynı binada bulunur ve Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre müdürlükte 9 personel görev yapmaktadır. Koruma tedbirleri için 6284 sayılı Kanun'a göre uzaklaştırma ve koruma tedbirleri, adliyedeki birimler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler yazısına bakılabilir.

Önemli noktalar

Israrlı takibe maruz kalan kişinin takip eden kişiyle tartışmaya girmemesi, mesajlara cevap vermemesi ve her olayı tarihiyle not etmesi, hem güvenliği hem de delillerin düzenli olması açısından önemlidir. Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir. Ceza hukukunun genel çerçevesi için ceza hukuku sayfasına bakılabilir.

İlgili içerikler