CEZA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
WhatsApp ve Sosyal Medyada Hakaret Suçu: Şikâyet ve Önödeme
KISACA
Bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek şekilde somut bir fiil isnat etmek veya sövmek hakaret suçunu oluşturur. Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle, örneğin WhatsApp mesajıyla işlenmesi de aynı şekilde cezalandırılır (TCK m.125). Suç kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi altı aydır. Hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez; kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında önödeme hükümleri uygulanır.
Hukuki dayanak
Hakaret suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m.125'te düzenlenmiştir. Hüküm, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmeyi ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırmayı cezalandırır. Soruşturma ve kovuşturmanın şikâyete bağlı olması TCK m.131'de, şikâyet süresi TCK m.73'te düzenlenmiştir.
WhatsApp mesajıyla hakaret
TCK m.125/2 uyarınca fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hâlinde de hakaret suçu oluşur. Bu nedenle doğrudan kişiye gönderilen WhatsApp, SMS veya e-posta mesajları, yüz yüze söylenmiş gibi değerlendirilir. Mağdurun bulunmadığı bir ortamda yapılan hakaretin cezalandırılabilmesi için ise fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.
Sosyal medya ve WhatsApp grupları
TCK m.125/4 uyarınca hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda bir oranında artırılır. Herkese açık sosyal medya paylaşımları ve çok sayıda kişinin bulunduğu gruplarda yapılan paylaşımlar, olayın özelliklerine göre aleniyet unsuru bakımından değerlendirilir. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret edilmesi gibi bazı hâllerde ise daha ağır hükümler uygulanır ve suç şikâyete bağlı değildir.
Şikâyet süresi
Kişiye yönelik hakaret suçu şikâyete bağlıdır. TCK m.73 uyarınca şikâyet, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Ayrıca hakaret suçunda şikâyet süresi, her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/2). Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir. Şikâyetten vazgeçme kural olarak davayı düşürür; ancak sanık vazgeçmeyi kabul etmezse düşme kararı verilmez.
Uzlaştırma ve önödeme
Hakaret suçu şikâyete bağlı olsa da CMK m.253/3 uyarınca hakaret suçunda (TCK m.125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Bunun yerine TCK m.75/6 uyarınca hakaret suçu bakımından önödeme hükümleri uygulanır; kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret (TCK m.125/3-a) bu kapsamın dışındadır. Önödemede Cumhuriyet savcılığı kanundaki esaslara göre belirlenen miktarı şüpheliye tebliğ eder. Şüpheli bu miktarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz; on gün içinde talep edilmesi hâlinde ödeme birer ay arayla üç eşit taksitle de yapılabilir (TCK m.75/1). Bu suçun beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde aynı suçtan dolayı önödeme hükümleri uygulanmaz. Önödeme, mağdurun tazminat talebini etkilemez (TCK m.75/5).
Delillerin korunması
Elektronik mesajlarla işlenen hakarette delillerin kaybolmaması önemlidir. Ekran görüntüleri tek başına zaman zaman tartışmalı olabildiğinden, mesajların bulunduğu cihazın korunması ve gerekirse mesajların bilirkişi incelemesine sunulabilecek şekilde saklanması önerilir. Elektronik delillerin değerlendirilmesi için WhatsApp yazışmaları mahkemede delil olur mu? içeriğine bakılabilir.
Haksız tahrik ve karşılıklı hakaret
TCK m.129 uyarınca hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi hâlinde ceza indirilebilir veya verilmeyebilir; karşılıklı hakaret hâlinde de taraflar hakkında cezaya hükmedilmeyebilir. Bu değerlendirme somut olayın akışına göre yapılır.
Salihli'de hakaret davaları: Hakaret suçu, 5235 sayılı Kanun m.11 uyarınca asliye ceza mahkemesinin görev alanındadır; CMK m.12'ye göre de davaya bakmak yetkisi kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesine aittir. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre hakaret davaları Salihli'de 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nde ortalama 182 günde, 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde 266 günde, 4. Asliye Ceza Mahkemesi'nde 298 günde, 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nde ise 247 günde sonuçlanmıştır. Bu süreler mahkemedeki yargılamaya ilişkindir; şikâyetten iddianameye kadar geçen soruşturma evresi bunlara dahil değildir. Adliyedeki diğer mahkemeler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler ve Salihli'de dava süreleri yazılarına bakılabilir.
Hakaret suçunda ceza ve indirim hâlleri
Hakaretin cezası, fiilin kime karşı ve hangi koşullarda işlendiğine göre değişir. Aşağıdaki tablo TCK m.125 ve m.129'daki kuralları bir arada gösterir:
| Durum | Kanundaki sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Yüz yüze veya mağduru muhatap alan mesajla hakaret | Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası | TCK m.125/1-2 |
| Mağdurun bulunmadığı ortamda hakaret | En az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir | TCK m.125/1 |
| Kamu görevlisine görevinden dolayı, inanç veya kutsal değerler nedeniyle | Cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz | TCK m.125/3 |
| Alenen işlenmesi | Ceza altıda biri oranında artırılır | TCK m.125/4 |
| Haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi | Ceza üçte birine kadar indirilebilir veya ceza verilmeyebilir | TCK m.129/1 |
| Kasten yaralamaya tepki olarak işlenmesi | Ceza verilmez | TCK m.129/2 |
| Karşılıklı hakaret | Taraflardan biri veya ikisi hakkında indirim ya da cezadan vazgeçme | TCK m.129/3 |
İsim verilmeden yapılan paylaşımlar
Sosyal medyada sık görülen bir durum, hedef alınan kişinin adının yazılmaması veya imalı bir dil kullanılmasıdır. TCK m.126'ya göre mağdurun ismi açıkça belirtilmemiş veya isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, niteliğinde ve mağdurun şahsına yönelik bulunduğunda duraksanmayacak bir durum varsa hem ismi belirtilmiş hem de hakaret açıklanmış sayılır. Bu nedenle paylaşımın bağlamı, önceki yazışmalar ve paylaşımı görenlerin kimi anladığı önem taşır.
İsnadın ispatı ve dilekçelerdeki ifadeler
Somut bir olay isnat edilerek yapılan hakarette, TCK m.127'ye göre isnat edilen ve suç oluşturan fiilin ispat edilmiş olması hâlinde kişiye ceza verilmez. Bu ispat her zaman istenemez; kesinleşmiş mahkûmiyet dışındaki hâllerde ispat isteminin kabulü, fiilin doğru olup olmadığının anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına veya şikâyetçinin ispata razı olmasına bağlıdır. İspat edilmiş bir fiilden söz edilerek kişiye hakaret edilmesi ise yine cezalandırılır.
Mahkemeye, savcılığa veya idareye verilen dilekçelerdeki ifadeler için ayrı bir kural vardır. TCK m.128'e göre yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında kişilerle ilgili somut isnatlarda ya da olumsuz değerlendirmelerde bulunulması hâlinde ceza verilmez; ancak bunların gerçek ve somut vakıalara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir. Uyuşmazlıkla ilgisi olmayan sövgüler bu korumadan yararlanmaz.
Önemli noktalar
Ceza miktarları ve uygulanacak usul kanun değişikliklerine göre değişebileceğinden güncel mevzuatın kontrol edilmesi gerekir. Ceza yargılamasının genel çerçevesi için ceza hukuku sayfasına bakılabilir.
Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık şikâyet süresi, hakarette fiilden itibaren iki yıllık üst sınır ve şikâyetten vazgeçmenin sonuçları şikâyet süresi yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
WhatsApp mesajıyla hakaret suç mudur?
Evet. Mağduru muhatap alan yazılı, sesli veya görüntülü bir iletiyle yapılan hakaret de TCK m.125 kapsamında suçtur.
Hakaret suçunda şikâyet süresi nedir?
Fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı aydır; bu süre her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73).
Hakaret davası uzlaştırmaya gider mi?
Hayır. CMK m.253/3 uyarınca hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez; kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında önödeme hükümleri uygulanır (TCK m.75/6).
Sosyal medyada hakaret daha mı ağırdır?
Hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda bir oranında artırılır (TCK m.125/4).
İsim vermeden yapılan paylaşım hakaret sayılır mı?
Paylaşımın kime yönelik olduğu konusunda duraksanmayacak bir durum varsa, isim yazılmamış olsa bile mağdurun ismi belirtilmiş sayılır (TCK m.126).
Mahkemeye verilen dilekçedeki sözler hakaret sayılır mı?
Yargı mercileri veya idari makamlar önündeki iddia ve savunmalarda yapılan, gerçek ve somut vakıalara dayanan ve uyuşmazlıkla bağlantılı olan isnat ve değerlendirmeler için ceza verilmez (TCK m.128).
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.73, m.75, m.125, m.129 ve m.131.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.253.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, mahkemeler ve ortalama bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.