CEZA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Adli Sicil Kaydı ve Arşiv Kaydı Ne Zaman Silinir?
KISACA
Kesinleşmiş mahkûmiyet kararları adli sicile kaydedilir. Ceza infaz edildiğinde adli sicil kaydı silinir ve arşiv kaydına alınır; arşiv kaydı ise kanunda öngörülen sürelerin dolması veya kişinin ölümüyle silinir (5352 sayılı Kanun m.12). Bazı mahkûmiyetler nedeniyle yasaklanan hakların geri kazanılması için ayrıca memnu hakların iadesi istenebilir.
Hukuki dayanak
Adli sicil ve arşiv kayıtları 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ile düzenlenmiştir. Kanun, hangi kararların adli sicile kaydedileceğini, bu kayıtların ne zaman arşive alınacağını ve arşiv kayıtlarının ne zaman tamamen silineceğini belirler.
Adli sicil ve arşiv kaydı farkı
- Adli sicil kaydı: Kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını içerir ve halk arasında "sabıka kaydı" olarak bilinir. Kişinin kendisi tarafından alınan adli sicil belgesinde görünür.
- Arşiv kaydı: Adli sicilden silinen kayıtların aktarıldığı kayıttır. Kural olarak yalnızca soruşturma ve kovuşturma amacıyla adli makamlar ve kanunda sayılan bazı kurumlar tarafından görülebilir.
Adli sicil kaydı ne zaman silinir?
5352 sayılı Kanun m.12 uyarınca adli sicil kaydı; cezanın infaz edilmesi, ceza zamanaşımının dolması veya cezanın genel af gibi sebeplerle ortadan kalkması halinde silinerek arşiv kaydına alınır. Bu nedenle cezası infaz edilen kişinin adli sicil belgesinde, kural olarak mahkûmiyet artık görünmez.
Arşiv kaydı ne zaman silinir?
Arşiv kaydı, kanunda öngörülen sürelerin dolmasıyla silinir. Genel kural olarak arşiv kaydı, adli sicilden silinme tarihinden itibaren on beş yıl geçmekle ve kişinin bu süre içinde yeni bir suç nedeniyle mahkûm olmaması halinde silinir. Kişinin ölümü halinde de kayıtlar silinir. Bazı ağır suçlar ve güvenlik soruşturması gerektiren durumlar bakımından kanunda farklı süreler ve kurallar öngörülmüştür; bu nedenle somut kayıt için kanun metninin kontrol edilmesi gerekir.
Memnu hakların iadesi
Bazı mahkûmiyetler, kamu görevine girme veya belirli meslekleri icra etme gibi haklarda yasaklılık doğurur. 5352 sayılı Kanun m.13/A uyarınca kanunda öngörülen süreler geçtikten ve iyi hal şartı gerçekleştikten sonra, mahkûmiyete bağlı bu yasaklılıkların kaldırılması için mahkemeden memnu hakların iadesi istenebilir. Memnu hakların iadesi adli sicil kaydının silinmesinden ayrı bir işlemdir.
HAGB ve diğer kararlar
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları adli sicile değil, özel bir sisteme kaydedilir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ve beraat kararları mahkûmiyet kaydı oluşturmaz. Ayrıntılar için HAGB kararına itiraz içeriğine bakılabilir.
Adli sicil belgesi nasıl alınır?
Kişi, kendi adli sicil belgesini e-Devlet üzerinden veya adliyelerdeki adli sicil birimlerinden alabilir. Belgede görünmesi gerekmediğini düşündüğü bir kayıt varsa, ilgili mahkeme veya Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü nezdinde düzeltme talep edilebilir.
Önemli noktalar
Arşiv kaydının silinme süreleri suçun türüne göre değişebilir. İnfaz süreleri için müddetname içeriğine ve ceza hukuku sayfasına bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Sabıka kaydı ne zaman silinir?
Ceza infaz edildiğinde adli sicil kaydı silinir ve arşiv kaydına alınır (5352 s.K. m.12).
Arşiv kaydı ne zaman silinir?
Genel kural olarak adli sicilden silinmeden itibaren on beş yıl geçmesi ve bu sürede yeni mahkûmiyet olmaması halinde; bazı suçlarda farklı kurallar uygulanır.
Arşiv kaydını kimler görebilir?
Kural olarak yalnızca soruşturma ve kovuşturma amacıyla adli makamlar ve kanunda sayılan kurumlar.
Memnu hakların iadesi nedir?
Mahkûmiyete bağlı hak yasaklılıklarının, kanundaki şartlar gerçekleşince mahkeme kararıyla kaldırılmasıdır (5352 s.K. m.13/A).
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, m.12 ve m.13/A.
- Adli Sicil Yönetmeliği.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.