CEZA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Adli Sicil Kaydı ve Arşiv Kaydı Ne Zaman Silinir?
KISACA
Kesinleşmiş mahkûmiyet kararları adli sicile kaydedilir. Ceza infaz edildiğinde adli sicil kaydı silinir ve arşiv kaydına alınır (5352 sayılı Kanun m.9); arşiv kaydı ise kanunda öngörülen sürelerin dolması veya kişinin ölümüyle silinir (5352 sayılı Kanun m.12). Bazı mahkûmiyetler nedeniyle yasaklanan hakların geri kazanılması için ayrıca memnu hakların iadesi istenebilir.
Hukuki dayanak
Adli sicil ve arşiv kayıtları 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ile düzenlenmiştir. Kanun, hangi kararların adli sicile kaydedileceğini, bu kayıtların ne zaman arşive alınacağını ve arşiv kayıtlarının ne zaman tamamen silineceğini belirler.
Adli sicil ve arşiv kaydı farkı
- Adli sicil kaydı: Kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını içerir ve halk arasında "sabıka kaydı" olarak bilinir. Kişinin kendisi tarafından alınan adli sicil belgesinde görünür.
- Arşiv kaydı: Adli sicilden silinen kayıtların aktarıldığı kayıttır. Kişinin kendi adli sicil belgesinde görünmez; ancak kişinin kendisi, soruşturma ve kovuşturma kapsamında adli makamlar, yetkili seçim kurulları ve özel kanunlarda gösterilen hâllerde kamu kurumları tarafından istenebilir (5352 sayılı Kanun m.10).
Adli sicil kaydı ne zaman silinir?
5352 sayılı Kanun m.9 uyarınca adli sicil kaydı; cezanın infaz edilmesi, ceza zamanaşımının dolması veya cezanın genel af gibi sebeplerle ortadan kalkması hâlinde silinerek arşiv kaydına alınır. Bu nedenle cezası infaz edilen kişinin adli sicil belgesinde, kural olarak mahkûmiyet artık görünmez.
Arşiv kaydı ne zaman silinir?
Arşiv kaydı, 5352 sayılı Kanun m.12'de öngörülen sürelerin dolmasıyla tamamen silinir. Genel kural olarak arşiv kaydı, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmekle silinir. Anayasa m.76 ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda bir hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde ise bu süre, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş yıl, böyle bir karar alınmamışsa otuz yıldır. Kişinin ölümü hâlinde de kayıtlar silinir. Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması veya kanun yararına bozma ya da yargılamanın yenilenmesi sonucunda beraat kararı verilmesi gibi hâllerde ise kayıtlar süre beklenmeksizin tamamen silinir.
Memnu hakların iadesi
Bazı mahkûmiyetler, kamu görevine girme veya belirli meslekleri icra etme gibi haklarda yasaklılık doğurur. 5352 sayılı Kanun m.13/A uyarınca, Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların mahkûmiyete bağladığı bu yasaklılıkların kaldırılması için; cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmesi, bu sürede yeni bir suç işlenmemesi ve iyi hâl kanaati oluşması şartıyla mahkemeden memnu hakların iadesi (yasaklanmış hakların geri verilmesi) istenebilir. Memnu hakların iadesi adli sicil kaydının silinmesinden ayrı bir işlemdir.
HAGB ve diğer kararlar
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları adli sicile değil, özel bir sisteme kaydedilir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ve beraat kararları mahkûmiyet kaydı oluşturmaz. Ayrıntılar için HAGB kararına itiraz içeriğine bakılabilir.
Adli para cezası ve ertelenen cezalar sicilde görünür mü?
Pek çok kişi küçük bir adli para cezası veya ertelenen bir hapis cezası yüzünden "sabıkalı" olduğunu düşünür. Oysa 5352 sayılı Kanun m.9'a göre adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler, adli sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir. Bu nedenle kişinin kendi aldığı adli sicil belgesinde bu kararlar görünmez; yalnızca arşiv kaydında yer alır ve kanunda sayılan makamlarca görülebilir.
Hapis cezasının ertelenmesi ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) birbirinden farklı kurumlardır; aradaki fark ertelenme ile HAGB farkı yazısında anlatılmıştır.
Örnek: kayıtlar hangi tarihte silinir?
Hapis cezasının infazı 1 Mart 2026'da tamamlanan ve mahkûmiyeti Anayasa m.76 veya TCK dışındaki kanunlarda bir hak yoksunluğuna yol açmayan bir kişiyi düşünelim:
- 1 Mart 2026: İnfazın tamamlanmasıyla kayıt adli sicilden silinir ve arşive alınır (m.9). Kişinin e-Devlet'ten alacağı adli sicil belgesinde artık kayıt görünmez.
- 1 Mart 2031: Arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçtiği için arşiv kaydı da tamamen silinir (m.12).
Mahkûmiyet, kamu görevine girme gibi bir hak yoksunluğu doğuran türdense arşiv kaydının silinmesi için yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla on beş yıl, böyle bir karar alınmamışsa otuz yıl geçmesi gerekir.
Yakınların kaydı ve 18 yaşından küçükler
Kanun, kişinin bir yakınının sicilinden dolayı zarar görmesini açıkça yasaklar. 5352 sayılı Kanun m.10'a göre kanunda açıkça belirtilmediği takdirde, kişi hakkında alınacak bir karar veya yapılacak bir işlemle ilgili olarak bir yakınının adli sicil ve arşiv kayıtları istenemez ve bu bilgiler kişiyi herhangi bir haktan yoksun bırakmak için dayanak olarak kullanılamaz. Örneğin bir iş başvurusunda adayın kardeşinin sabıka kaydı sorulamaz.
On sekiz yaşından küçüklerle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtları ise ancak soruşturma ve kovuşturma kapsamında değerlendirilmek üzere Cumhuriyet başsavcılıkları, hâkim veya mahkemelerce istenebilir. Küçük yaşta işlenen bir suç, yetişkinlikteki iş başvurularında bu nedenle kural olarak karşınıza çıkmaz.
Memnu hakların iadesinde süre ve görevli mahkeme
Memnu hakların iadesi için genel kural, cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmesidir. Ancak cezanın infazına genel af veya etkin pişmanlık dışında başka bir hukuki nedenle son verilmişse, hükmün kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl geçmesi gerekir ve bu süre mahkûm olunan hapis cezasına üç yıl eklenerek bulunacak süreden az olamaz (m.13/A). Talep, hükümlü veya vekili tarafından hükmü veren mahkemeye ya da hükümlünün ikametgâhının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır. Kesinleşen karar adli sicil arşivine kaydedilir.
Adli sicil belgesi nasıl alınır?
Kişi, kendi adli sicil belgesini e-Devlet üzerinden veya adliyelerdeki adli sicil birimlerinden alabilir. Belgede görünmesi gerekmediğini düşündüğü bir kayıt varsa, ilgili mahkeme veya Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü nezdinde düzeltme talep edilebilir.
Salihli'de adli sicil işlemleri: Salihli Adliyesi'nde adli sicil işlemleri, ek hizmet binasındaki adli sicil bürosunda yürütülür. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre bu birimde 1 personel görev yapmaktadır. Adli sicil belgesi e-Devlet üzerinden de alınabildiğinden, büroya gitmek çoğu durumda gerekmez. Adliyedeki diğer birimler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler yazısına bakılabilir.
Adli sicil ve arşiv kaydında süreler: özet tablo
Kayıtların silinmesine ilişkin süreler, mahkûmiyetin bir hak yoksunluğu doğurup doğurmadığına göre değişir:
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İnfazın tamamlanması, ceza zamanaşımı, genel af | Adli sicilden silinip arşiv kaydına alınır | 5352 s. K. m.9/1 |
| İlgilinin ölümü | Adli sicil ve arşiv bilgileri tamamen silinir | 5352 s. K. m.9/2, m.12/1-a |
| Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyet, memnu hakların iadesi kararıyla | Arşive alınma koşullarından itibaren 15 yıl | 5352 s. K. m.12/1-b |
| Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyet, karar olmaksızın | Arşive alınma koşullarından itibaren 30 yıl | 5352 s. K. m.12/1-b |
| Diğer mahkûmiyetler | Arşive alınma koşullarından itibaren 5 yıl | 5352 s. K. m.12/1-c |
| Fiilin suç olmaktan çıkarılması | Kayıtlar talep aranmaksızın tamamen silinir | 5352 s. K. m.12/2 |
| Memnu hakların iadesi şartı | İnfazın tamamlanmasından itibaren 3 yıl ve iyi hâl | 5352 s. K. m.13/A |
Önemli noktalar
Arşiv kaydının silinme süreleri suçun türüne göre değişebilir. İnfaz süreleri için müddetname içeriğine ve ceza hukuku sayfasına bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Sabıka kaydı ne zaman silinir?
Ceza infaz edildiğinde adli sicil kaydı silinir ve arşiv kaydına alınır (5352 s.K.).
Arşiv kaydı ne zaman silinir?
Genel kural olarak arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle silinir; Anayasa m.76 ve TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde bu süre on beş veya otuz yıldır (5352 s.K. m.12).
Arşiv kaydını kimler görebilir?
Kural olarak yalnızca soruşturma ve kovuşturma amacıyla adli makamlar ve kanunda sayılan kurumlar.
Memnu hakların iadesi nedir?
Mahkûmiyete bağlı hak yasaklılıklarının, kanundaki şartlar gerçekleşince mahkeme kararıyla kaldırılmasıdır (5352 s.K. m.13/A).
Adli para cezası sabıka kaydında görünür mü?
Hayır. 5352 sayılı Kanun m.9'a göre adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ve cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler adli sicile alınmadan doğrudan arşive kaydedilir; kişinin kendi adli sicil belgesinde görünmez.
Yakınımın sabıka kaydı benim aleyhime kullanılabilir mi?
Kanunda açıkça belirtilmedikçe hayır. 5352 sayılı Kanun m.10'a göre kişi hakkındaki bir işlemde yakınının adli sicil ve arşiv kayıtları istenemez ve kişiyi bir haktan yoksun bırakmak için kullanılamaz.
Bir fiil kanunla suç olmaktan çıkarılırsa kaydım ne olur?
5352 sayılı Kanun m.12'ye göre fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması hâlinde, bu suçtan mahkûmiyete ilişkin adli sicil ve arşiv kayıtları talep aranmaksızın tamamen silinir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, m.12 ve m.13/A.
- Adli Sicil Yönetmeliği.
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu (UYAP Mevzuat), m.9, m.10, m.12 ve m.13/A.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, mahkemeler ve ortalama bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.