CEZA MUHAKEMESİ · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
HAGB Kararına İtiraz ve Beş Yıllık Denetim Süresi
KISACA
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedildiğinde, kanundaki şartlar varsa hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını sağlar (CMK m.231). Sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulur. HAGB kararına karşı istinaf değil, iki hafta içinde itiraz yoluna gidilir.
Hukuki dayanak
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.231/5–14'te düzenlenmiştir. Kurum, sanığın mahkûmiyetine hükmedilmekle birlikte bu hükmün belirli bir süre açıklanmamasını ve denetim süresinin iyi halle geçirilmesi halinde davanın düşmesini öngörür.
HAGB'nin şartları
- Yargılama sonunda hükmedilen cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması.
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olması.
- Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarına göre yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması.
- Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, eski hale getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi.
- Sanığın HAGB'yi kabul etmesi; sanık kabul etmezse HAGB kararı verilemez.
Denetim süresi
HAGB kararı verilen sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur; suç tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış olanlar için bu süre üç yıldır. Mahkeme bu süre içinde sanığın bir yükümlülüğe uymasına, örneğin bir eğitim programına devam etmesine karar verebilir.
Denetim süresinin sonuçları
- Denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve düşme kararı verilir.
- Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenir veya yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar. Bu durumda mahkûmiyet hükmü sonuç doğurur.
HAGB kararına itiraz
CMK m.231/12 uyarınca HAGB kararına karşı itiraz yoluna gidilebilir. İtiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye yapılır (CMK m.268; bu süre 7499 sayılı Kanun ile yedi günden iki haftaya çıkarılmıştır) ve bir üst mahkeme tarafından incelenir. İtirazda; delillerin yeterliliği, suçun sübutu, hukuki nitelendirme ve usul hataları ileri sürülebilir. Sanık beraat edeceğini düşünüyorsa, HAGB'yi kabul etmeme seçeneğini de yargılama sırasında değerlendirmelidir.
HAGB adli sicile işler mi?
HAGB kararı adli sicil kaydında görünmez; yalnızca bu amaçla tutulan özel bir sisteme kaydedilir ve ancak soruşturma veya kovuşturma amacıyla ilgili makamlarca görülebilir. Bu nedenle kural olarak sabıka kaydında yer almaz. Ancak bazı meslekler ve kamu görevine giriş bakımından özel mevzuatta farklı düzenlemeler bulunabilir.
Önemli noktalar
HAGB kararı, beraat kararı değildir. Denetim süresindeki davranışlar hükmün akıbetini doğrudan belirler. Ceza yargılamasının diğer aşamaları için ceza hukuku ve adli sicile ilişkin bilgiler için adli sicil ve arşiv kaydı içeriğine bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
HAGB kararına istinaf yoluna gidilebilir mi?
Hayır. HAGB kararına karşı kanun yolu itirazdır ve iki hafta içinde yapılır (CMK m.231/12, m.268).
Denetim süresi ne kadardır?
Kural olarak beş yıl; suç tarihinde on sekiz yaşından küçük olanlar için üç yıldır.
Denetim süresi biterse ne olur?
Kasıtlı yeni suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.
HAGB sabıka kaydında görünür mü?
Kural olarak hayır. Özel bir sisteme kaydedilir ve yalnızca yargı mercilerince görülebilir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.231 ve m.268.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.