CEZA MUHAKEMESİ · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
HAGB Kararına İtiraz ve Beş Yıllık Denetim Süresi
KISACA
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedildiğinde, kanundaki şartlar varsa hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını sağlar (CMK m.231). Sanık beş yıl, suç tarihinde çocuk ise üç yıl denetim süresine tabi tutulur. Bu süre kasten yeni suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçirilirse dava düşer. 1/6/2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı kanun yolu istinaftır; süre, kararın gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır. Bu tarihten önce verilen kararlarda itiraz yolu devam eder.
Hukuki dayanak
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.231/5-14'te düzenlenmiştir. Bu fıkralar 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılmış ve değişiklik 31/7/2026'da yürürlüğe girmiştir. Kanunun tanımıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.
HAGB'nin şartları
- Ceza miktarı: Yargılama sonunda hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması.
- Sabıka: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması.
- Kanaat: Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varması.
- Zararın giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi.
Sanık zararı derhal gideremiyorsa, mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir. 8/8/2026 tarihli 7593 sayılı Kanunla Çocuk Koruma Kanunu m.23'e eklenen hükme göre, zararın az olması hâlinde adli süreçteki çocuklar hakkında HAGB kararı verilebilmesi için zararın giderilmesi şartı aranmayabilir.
İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17 nci maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında HAGB uygulanmaz.
Denetim süresi
HAGB kararı verilen sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Suç tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış olanlar için Çocuk Koruma Kanunu m.23 uyarınca bu süre üç yıldır. Mahkeme bu süre içinde, bir yıldan fazla olmamak üzere, sanığın bir eğitim programına devam etmesine, gözetim altında bir işte çalıştırılmasına veya belli yerlere gitmekten yasaklanmasına karar verebilir. Aynı değişiklikle, adli süreçteki çocuklar hakkında HAGB kararı verildiğinde Kanunun 5/A maddesindeki yönlendirme tedbirlerinden uygun görülen biri veya birkaçı da denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır.
Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur. Bu süre içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez.
Salihli'de denetim süresinde yeni suç: Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporu, hakkında HAGB kararı verilip denetim süresi içinde yeniden suç işlediği için ihbarda bulunulan sanıkların sayısını da göstermektedir. Bu sayı Salihli Ağır Ceza Mahkemesi'nde 18, 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nde 67, 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde 63, 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nde 52, 4. Asliye Ceza Mahkemesi'nde 101, 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nde 53'tür. CMK m.231/11'e göre denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi hâlinde mahkeme hükmü açıklar. Adliyedeki mahkemeler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler yazısına bakılabilir.
Denetim süresinin sonuçları
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uygun davranılırsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenir veya yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar. Kanun, yalnızca yükümlülükler bakımından mahkemeye bir esneklik tanır: yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı hâlinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Bu imkân kasten yeni suç işlenmesi hâlinde uygulanmaz. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir.
HAGB kararı verilen hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez. Erteleme ile HAGB arasındaki farklar için erteleme ile HAGB arasındaki fark yazımıza bakabilirsiniz.
HAGB kararına karşı kanun yolu: istinaf
HAGB kararlarına karşı istinaf yolu 2/3/2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla getirilmiş, 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun da bu yolu korumuştur. Güncel CMK m.231/12 şöyledir: 272 nci maddenin üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf ve temyiz yolunda karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir. Yani delillerin değerlendirilmesi, suçun sübutu ve hukuki nitelendirme de istinaf incelemesine konu olabilir.
- Süre: İstinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır.
- Kesin kararlar: CMK m.272/3'teki sınırlar saklıdır. Örneğin hapis cezasından çevrilenler hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen on beş bin Türk lirası dâhil adli para cezasına ilişkin hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulamaz.
- İlk derece sıfatıyla verilen kararlar: HAGB kararı ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya yüksek mahkeme tarafından verilmişse temyiz yoluna gidilebilir.
Geçiş kuralı CMK Geçici m.6/2'de yer alır: 7499 sayılı Kanunla yapılan kanun yolu değişiklikleri, 1/6/2024 tarihi ve sonrasında verilen HAGB kararları hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilen HAGB kararları hakkında itiraz kanun yolunun uygulanmasına devam olunur ve bu kararlar bakımından sanığın kabul etmesi şartı da aranmaya devam eder.
Örnek: HAGB süreci nasıl işler?
Daha önce hiç mahkûmiyeti olmayan bir kişi, hırsızlık suçundan yargılanmış ve 10 ay hapis cezası almış olsun. Yargılama sırasında çaldığı eşyanın bedelini mağdura ödediği için zarar tamamen giderilmiştir. Mahkeme kişinin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varırsa hükmün açıklanmasını geri bırakır ve beş yıllık denetim süresi başlar.
- Kişi bu beş yıl içinde kasten yeni bir suç işlemez ve mahkemenin varsa belirlediği yükümlülüklere uyarsa, süre sonunda 10 aylık hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.
- Denetim süresinin dördüncü yılında kasten yeni bir suç işlerse, mahkeme bekletilen 10 aylık hükmü açıklar. Bu durumda HAGB verilen hükümde erteleme ve seçenek yaptırım yasağı nedeniyle cezanın infazı gündeme gelir. Yükümlülüklere uyamayan sanık için tanınan esneklik, kasten yeni suç işlenmesi hâlinde uygulanmaz.
- Kişi suç tarihinde 16 yaşında olsaydı denetim süresi üç yıl olurdu; zarar azsa giderilmesi şartı da aranmayabilirdi.
Bu örnekte HAGB kararına ilişkin itirazlarını ileri sürmek isteyen sanık, karar gerekçesiyle birlikte kendisine tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde istinaf yoluna başvurmalıdır.
HAGB adli sicile işler mi?
HAGB kararı adli sicil kaydına değil, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, maddede belirtilen amaç için kullanılabilir. Bu nedenle kural olarak sabıka kaydında görünmez. Ancak bazı meslekler ve kamu görevine giriş bakımından özel mevzuatta farklı düzenlemeler bulunabilir. Adli sicile ilişkin ayrıntılar için adli sicil ve arşiv kaydı içeriğine bakılabilir.
HAGB şartları ve sonuçları: özet tablo
CMK m.231, 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir. Güncel metne göre temel kurallar şöyledir:
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ceza sınırı | İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası | CMK m.231/5 |
| Sicil şartı | Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması | CMK m.231/6-a |
| Kanaat şartı | Yeniden suç işlemeyeceği hususunda mahkemenin kanaati | CMK m.231/6-b |
| Zararın giderilmesi | Mağdurun veya kamunun zararının tamamen giderilmesi | CMK m.231/6-c |
| Denetim süresi | Beş yıl; çocuklarda üç yıl | CMK m.231/8; 5395 s. K. m.23 |
| Süre iyi geçerse | Açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve düşme kararı verilir | CMK m.231/10 |
| Kanun yolu | İstinaf | CMK m.231/12 |
Önemli noktalar
- HAGB kararı beraat kararı değildir; denetim süresindeki davranışlar hükmün akıbetini doğrudan belirler.
- Sanık beraat edeceğini düşünüyorsa, HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurarak delillerin ve sübutun yeniden incelenmesini isteyebilir.
- Ceza yargılamasının diğer aşamaları için ceza hukuku sayfamıza bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
HAGB kararına karşı hangi kanun yoluna gidilir?
1/6/2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulur (CMK m.231/12 ve Geçici m.6/2). Bu tarihten önce verilen kararlarda itiraz yolu devam eder.
HAGB kararına karşı istinaf süresi ne kadardır?
Kararın gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (CMK m.273).
Denetim süresi ne kadardır?
Kural olarak beş yıl; suç tarihinde on sekiz yaşından küçük olanlar için üç yıldır (CMK m.231/8, 5395 m.23).
Denetim süresi biterse ne olur?
Kasten yeni suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.
Denetim süresinde yeni suç işlenirse ne olur?
Mahkeme hükmü açıklar. Cezanın bir kısmının infaz edilmemesi, ertelenmesi veya seçenek yaptırıma çevrilmesi imkânı yalnızca yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanık için öngörülmüştür; kasten yeni suç işlenmesi hâlinde bu imkân yoktur.
HAGB sabıka kaydında görünür mü?
Kural olarak hayır. Özel bir sisteme kaydedilir ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak yargı mercilerince kullanılabilir.
Zararı hemen ödeyemezsem HAGB kararı verilebilir mi?
Evet. Zararın denetim süresince aylık taksitlerle tamamen giderilmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.231, m.272, m.273 ve Geçici m.6.
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu, m.23.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, mahkemeler ve ortalama bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.