CEZA İNFAZ HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Müddetname Nedir? Yanlış İnfaz Hesabına Nasıl İtiraz Edilir?
KISACA
Müddetname, kesinleşmiş hapis cezasının infazına ilişkin süre hesabını gösteren belgedir. Mahsup, birden fazla ilam, koşullu salıverilme ve tekerrür gibi unsurlar hesabı değiştirebilir. Çektirilecek cezanın hesabında duraksama varsa 5275 sayılı Kanun'un 98. maddesi uyarınca infaz hâkimliğinden karar istenir; şikâyet ve itiraz süreleri ise 4675 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir.
Hukuki dayanak
Müddetname ve infaz hesabına ilişkin uyuşmazlıklarda temel düzenlemeler 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nda yer alır. 5275 sayılı Kanun'un 98. maddesi mahkûmiyet hükmünün yorumunda veya çektirilecek cezanın hesabında duraksamayı, 99. maddesi birden fazla hükümdeki cezaların toplanmasını, 101. maddesi ise infaz sırasında verilecek kararların mercii ve usulünü düzenler. 4675 sayılı Kanun'un 4, 5 ve 6. maddeleri ise infaz hâkimliğinin görevlerini, şikâyet yolunu ve infaz hâkimi kararlarına itirazı gösterir.
4675 sayılı Kanun m.4 uyarınca infaz hâkimliğinin görevleri arasında, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafından verilmesi gereken kararları almak yer alır.
Müddetname neyi gösterir?
Müddetname, kesinleşmiş hapis cezasının infazına ilişkin süre hesabını gösteren belgedir. 5275 sayılı Kanun m.20/4 uyarınca hükümlüye, Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen ve ceza infaz kurumuna alındığı ve salıverileceği tarih ile ceza süresini ve cezanın hangi hükme ilişkin bulunduğunu belirten bir belge verilir. Müddetname olarak anılan süre hesabı bu bilgilerle doğrudan ilişkilidir; dosyanın özelliklerine göre koşullu salıverilme ve bihakkın tahliye tarihleri de hesapta yer alabilir.
İnfaz hesabını hangi unsurlar değiştirebilir?
Aynı süreli hapis cezası her dosyada aynı infaz sonucunu doğurmayabilir. Hesabı etkileyebilecek başlıca kanuni unsurlar şunlardır:
- Mahsup: TCK m.63 uyarınca hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir.
- Konutu terk etmeme yükümlülüğü: CMK m.109/6 uyarınca bu yükümlülük altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır.
- Hastanede geçen süre: 5275 sayılı Kanun m.100 uyarınca cezanın infazına başlandıktan sonra hastalık nedeniyle hastaneye kaldırılan hükümlünün burada geçirdiği süre cezadan indirilir.
- Birden fazla ilam: 5275 sayılı Kanun m.99 uyarınca bir kişi hakkında başka başka kesinleşmiş hükümler bulunursa, koşullu salıverilme hükümlerinin uygulanabilmesi için infaz hâkimliğinden toplama kararı istenir.
- Koşullu salıverilme: 5275 sayılı Kanun m.107, koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için kurumdaki infaz süresinin iyi hâlli olarak geçirilmesini arar ve ceza türüne göre farklı süreler öngörür.
- Tekerrür: 5275 sayılı Kanun m.108, tekerrür hâlinde işlenen suçtan dolayı mahkûm olunanlar için ayrı bir infaz rejimi düzenler.
Bu unsurlardan birinin yanlış değerlendirilmesi, sonradan verilen bir kararın hesaba yansıtılmaması veya ilamlar arasındaki ilişkinin hatalı kurulması müddetnamedeki tarihleri değiştirebilir. Genel bir ön fikir için infaz hesaplama aracı kullanılabilir; ancak böyle bir araç resmî infaz hesabının yerine geçmez.
Yanlış müddetnameye karşı hangi yol izlenir?
5275 sayılı Kanun m.98/1-b uyarınca çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse, duraksamanın giderilmesi veya yerine getirilecek cezanın belirlenmesi için infaz hâkimliğinden karar istenir. Uyuşmazlık mahkûmiyet hükmünün yorumuna ilişkinse, m.98/1-a uyarınca karar hükmü veren mahkemeden istenir.
5275 sayılı Kanun m.101 uyarınca bu kararlar duruşma yapılmaksızın verilir; karar verilmeden önce Cumhuriyet savcısı ve hükümlünün görüşlerini yazılı olarak bildirmeleri istenebilir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre bu madde uyarınca verilen kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir.
Başvuruda yalnız “hesap yanlıştır” denilmesi yerine, hangi ilamın veya hangi hukuki unsurun hesaba yanlış yansıtıldığı ve bunun tahliye tarihini nasıl etkilediği somut olarak gösterilmelidir.
Süreler: hangi hüküm neyi düzenler?
Müddetnameye yönelik başvurularda süre konusu, başvurunun hukuki niteliğinden bağımsız düşünülemez. 5275 sayılı Kanun m.98, başvurunun konusunu ve hangi merciden karar isteneceğini düzenler. Buna karşılık 4675 sayılı Kanun m.5, infaz kurumundaki işlem ve faaliyetler ile Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararlarına karşı şikâyet yolunu ayrı bir hükümle düzenler.
4675 sayılı Kanun m.5'e göre ceza infaz kurumlarında hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle, öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir. Aynı Kanun'un m.6 hükmüne göre şikâyet başvurusu bu sürenin geçmesinden sonra yapılmışsa infaz hâkimi başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder.
Başvurunun m.98 kapsamında bir hesap duraksaması mı, yoksa m.5 kapsamında bir işlem veya karara karşı şikâyet mi olduğu somut dosyaya göre değerlendirilmelidir. Bu nitelendirme her zaman açık olmayabileceğinden, başvurunun 4675 sayılı Kanun m.5'te yazılı süreler içinde yapılması ihtiyatlı bir yaklaşımdır.
İnfaz hâkiminin kararlarına karşı ise 4675 sayılı Kanun m.6 uyarınca şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır.
Kimler, nasıl başvurabilir?
4675 sayılı Kanun m.5 uyarınca şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir. Şikâyet dilekçe ile doğrudan infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir; sözlü şikâyet tutanağa bağlanır.
Salihli'de müddetname: Salihli'deki mahkemelerin verdiği cezalarda müddetname, Salihli Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ilamat ve infaz bürosunca düzenlenir. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre başsavcılıkta infaz evrakı önceki yıllardan devredenlerle birlikte 67596'ya ulaşmış, yıl içinde 20680 evrak sonuçlanmıştır. Bu yoğunluk dikkate alındığında, hesaptaki bir hatanın düzeltilmesi için önce büroya yazılı başvuru yapılması ve sonuç alınamazsa infaz hâkimliğine gidilmesi yerinde olur. Salihli'de infaz hâkimliği adliye ana binasındadır.
Başvuru infazı kendiliğinden durdurur mu?
5275 sayılı Kanun m.98/2 uyarınca birinci fıkraya göre yapılan başvurular cezanın infazını ertelemez; ancak mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir. Şikâyet yolunda da 4675 sayılı Kanun m.5 aynı yaklaşımı benimser: şikâyet, işlemin yerine getirilmesini durdurmaz; infaz hâkimi ancak giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşulları birlikte gerçekleşirse erteleme veya durdurma kararı verebilir.
Başvuruda hangi belgeler önemlidir?
- Güncel müddetname veya süre belgesi
- İnfaza alınan kesinleşmiş mahkeme ilamları, kesinleşme ve suç tarihleri
- Varsa cezaların toplanmasına ilişkin kararlar
- Gözaltı, tutukluluk ve konutu terk etmeme yükümlülüğünde geçen süreleri gösteren belgeler
- Tekerrür veya özel infaz rejimine ilişkin hüküm bölümü
- İnfaz hesabını etkileyen sonradan verilmiş mahkeme veya infaz hâkimliği kararları
Sık yapılan hatalar
- Hesap uyuşmazlığı ile kurum işlemine karşı şikâyeti birbirine karıştırmak ve süreleri gözden kaçırmak
- Başvurunun infazı kendiliğinden durduracağını varsaymak
- Mahsup edilmesi gereken süreleri belgelemeden genel itirazda bulunmak
- Birden fazla ilam varken toplama kararı ihtiyacını değerlendirmemek
Tutukluluk süreleri sonradan mahsup bakımından önem taşıdığından, tutuklama kararına itiraz ve CMK 108 tutukluluk incelemesi içerikleri de bu konuyla bağlantılıdır. Genel çerçeve için ceza hukuku sayfasına bakılabilir.
Hükümlünün mükerrir sayılması koşullu salıverilme oranını değiştirir; müddetnamede bu bilginin doğru işlenip işlenmediği mükerrirlerde infaz yazısındaki kurallarla karşılaştırılmalıdır.
İnfaz hesabına itirazda yollar: özet tablo
Müddetnamedeki hataya karşı başvurulacak yol, hatanın niteliğine göre değişir:
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hükmün yorumunda duraksama | Hükmü veren mahkemeden karar istenir | 5275 s. K. m.98/1-a |
| Cezanın hesabında duraksama | İnfaz hâkimliğinden karar istenir | 5275 s. K. m.98/1-b |
| Başvurunun etkisi | Cezanın infazını ertelemez | 5275 s. K. m.98/2 |
| Savcılık kararlarına şikâyet | Öğrenmeden itibaren 15 gün, her hâlde 30 gün içinde infaz hâkimliğine | 4675 s. K. m.5 |
| Şikâyetin incelenmesi | İnfaz hâkimi dosya üzerinden 1 hafta içinde karar verir | 4675 s. K. m.6 |
| Süre geçerse | Dilekçe esasa girilmeden reddedilir | 4675 s. K. m.6 |
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Müddetname nedir?
Kesinleşmiş hapis cezasının infazına ilişkin süre hesabını gösteren belgedir. 5275 sayılı Kanun'a göre hükümlüye, kuruma alındığı ve salıverileceği tarih ile ceza süresini gösteren bir belge verilir.
Müddetname yanlış hesaplanmışsa nereye başvurulur?
Çektirilecek cezanın hesabında duraksama varsa infaz hâkimliğinden duraksamanın giderilmesi veya yerine getirilecek cezanın belirlenmesi istenir. Hükmün yorumuna ilişkin duraksamada ise karar, hükmü veren mahkemeden istenir.
Başvuru için hangi süreler gözetilmelidir?
4675 sayılı Kanun'a göre infaz kurumundaki işlemler ile Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararlarına karşı şikâyet, öğrenmeden itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde yapılabilir. Başvurunun niteliği somut dosyaya göre değerlendirilmeli ve bu süreler gözetilmelidir.
İnfaz hâkiminin kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. İnfaz hâkiminin kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde, infaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz yoluna gidilebilir.
Başvuru yapılınca infaz durur mu?
Hayır. Başvuru cezanın infazını kendiliğinden ertelemez; ancak mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre erteleme veya durdurma kararı verebilir.
Tutuklulukta geçen süre cezadan düşülür mü?
Türk Ceza Kanunu'na göre hüküm kesinleşmeden önce şahsi hürriyeti sınırlayan hâller nedeniyle geçirilen süreler hükmolunan hapis cezasından indirilir. Bu sürelerin müddetnameye doğru yansıtılıp yansıtılmadığı kontrol edilmelidir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, özellikle m.20, m.98-101, m.107 ve m.108.
- 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu, özellikle m.4, m.5 ve m.6.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.63.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.109.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, mahkemeler ve ortalama bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.