İDARE HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Sokak Köpeği Isırırsa Tazminat: Belediyenin Sorumluluğu, Sahipli Köpek ve Dava Yolu
KISACA
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na göre sahipsiz köpekleri toplamak, hayvan bakımevine götürmek ve rehabilite edilen köpekleri sahiplendirilinceye kadar bakımevinde barındırmak belediyelerin yükümlülüğüdür. Sokak köpeğinin ısırmasıyla zarar gören kişi, Anayasa m.125 uyarınca belediyeden tazminat isteyebilir; bunun için olayın öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde belediyeye yazılı başvuru yapılır ve talep reddedilirse idare mahkemesinde tam yargı davası açılır. Sahipli köpekte ise TBK m.67’ye göre köpeğin bakımını üstlenen kişi sorumludur ve gerekli özeni gösterdiğini ispat etmedikçe zararı öder. Tedavi gideri, kazanç kaybı ve manevi tazminat istenebilir.
Sokak köpeği ısırırsa kim sorumludur?
Sahipsiz köpeklerin ısırması sonucunda yaralanan kişinin tedavi giderlerini, iş göremediği günlerin kaybını ve manevi zararını kimden isteyebileceği, ısıran köpeğin sahipsiz mi yoksa sahipli mi olduğuna göre değişir. Sahipsiz köpeklerde sorumluluk, bu hayvanları toplamakla ve bakımevinde barındırmakla yükümlü olan belediyededir; sahipli köpeklerde ise köpeğin bakımını üstlenen kişidedir.
Belediyenin yükümlülükleri
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m.6’ya göre sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunludur. 30.7.2024 tarihli 7527 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle bakımevlerine alınan hayvanların Bakanlık veri sistemine kaydedileceği ve rehabilite edilen köpeklerin sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılacağı düzenlenmiştir.
Kanunun ek 1. maddesine göre büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve sahiplendirilinceye kadar bakımı için hayvan bakımevleri kurar; bu hayvanlar ilgili belediyeler tarafından bakımevine götürülür. Bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ve il özel idareleri ise sorumluluk alanlarındaki hayvanları en yakın bakımevine götürür. Aynı madde, bu amaçla ayrılması gereken kaynağı ayırmayan veya başka amaçlarla harcayan belediye başkanı ve yetkilileri için altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörür.
Kanunun 13. maddesine göre bakımevine alınan köpeklerden insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyenler bakımından ayrıca tedbir uygulanır.
Belediyeden tazminat: tam yargı davası
Belediyenin sahipsiz köpekleri toplama ve bakımevinde barındırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi, kamu hizmetinin hiç ya da gereği gibi işlememesi niteliğindedir. Anayasa m.125’e göre idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Bu nedenle sokak köpeğinin ısırması sonucu zarar gören kişi, belediyeye karşı tam yargı davası açabilir.
Dava açmadan önce belediyeye yazılı başvuru zorunludur. İYUK m.13’e göre idari eylemlerden hakları ihlal edilenler, eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurmalıdır; idare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve idare mahkemesinde dava açılabilir. Başvuru, süreler ve yetkili mahkeme idarenin hizmet kusuru ve tam yargı davası yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
| Sahipsiz (sokak) köpeği | Sahipli köpek | |
|---|---|---|
| Sorumlu | Sahipsiz hayvanları toplamakla yükümlü belediye | Köpeğin bakımını ve yönetimini üstlenen kişi |
| Dayanak | 5199 s. K. m.6 ve Ek m.1; Anayasa m.125 | TBK m.67; 5199 s. K. m.5 |
| Ön şart | Dava öncesi belediyeye yazılı başvuru (İYUK m.13) | Ön başvuru şartı yok |
| Mahkeme | İdare mahkemesi (tam yargı davası) | Adli yargı (Salihli’de asliye hukuk veya sulh hukuk) |
| Ceza yönü | — | Hayvanı tehlikeli şekilde serbest bırakmak: TCK m.177 |
Sahipli köpek ısırırsa
TBK m.67’ye göre bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür. Hayvan bulunduran, bu zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz. Yani ispat yükü köpek sahibindedir: tasmanın takılı olduğunu, köpeğin kontrol altında tutulduğunu kanıtlaması gerekir.
5199 sayılı Kanun m.5’e göre de hayvan sahipleri, hayvanlarından kaynaklanan ve insanlara verilebilecek zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirleri almakla yükümlüdür ve zamanında ve yeterli tedbir alınmamasından kaynaklanan zararları tazmin etmek zorundadır. Sahipli köpek için açılacak dava adli yargıda görülür; Salihli’de mahkemelerin görev alanları Salihli Asliye Hukuk Mahkemesi sayfasında açıklanmıştır.
Ceza yönünden TCK m.177’ye göre gözetimi altında bulunan hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişi, altı aya kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Isırık sonucu yaralanma meydana gelmişse ayrıca taksirle yaralama hükümleri gündeme gelebilir.
Hangi zararlar istenebilir?
TBK m.54’e göre bedensel zararlar özellikle tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır. Kuduz aşısı ve yara tedavisi masrafları, iş göremezlik süresince kaybedilen kazanç, kalıcı iz veya sakatlık hâlinde çalışma gücü kaybı bu kapsamdadır. TBK m.56’ya göre bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde ayrıca manevi tazminat istenebilir. Çocukların ısırılmasında yaşanan korku ve travma da manevi tazminatın belirlenmesinde değerlendirilir.
| Adım | Neden? |
|---|---|
| Hemen sağlık kuruluşuna başvurmak | Tedavi ve kayıt; tedavi belgeleri tazminatın delilidir |
| Olay yeri, köpek ve yaranın fotoğrafı | Olayın yeri ve köpeğin sahipsiz olup olmadığının tespiti |
| Kolluğa veya zabıtaya bildirim, tutanak | Resmî kayıt; varsa köpek sahibinin tespiti |
| Belediyeye yazılı bildirim | Hayvanın toplatılması ve tazminat başvurusu için başlangıç |
| Tanıkların iletişim bilgileri | Olayın nasıl gerçekleştiğinin ispatı |
Önemli noktalar
- Sahipsiz köpekleri toplamak ve bakımevinde barındırmak belediyelerin kanuni yükümlülüğüdür.
- Sokak köpeğinin ısırmasında tazminat için önce belediyeye yazılı başvuru yapılır; sonra idare mahkemesinde dava açılabilir.
- Belediyeye başvuru süresi olayın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıldır.
- Sahipli köpekte köpeğin sahibi sorumludur; gerekli özeni gösterdiğini ispat yükü ondadır.
- Köpeğini tehlikeli şekilde serbest bırakan kişi TCK m.177’ye göre cezalandırılır.
- Tedavi gideri, kazanç kaybı ve manevi tazminat istenebilir; tedavi belgeleri saklanmalıdır.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Sokak köpeği ısırdı, belediyeden tazminat alabilir miyim?
Sahipsiz köpekleri toplamak ve bakımevinde barındırmak 5199 sayılı Kanun’a göre belediyelerin yükümlülüğüdür. Anayasa m.125’e göre idare eylem ve işlemlerinden doğan zararı öder; önce belediyeye başvurulur, sonra idare mahkemesinde dava açılabilir.
Belediyeye başvuru süresi ne kadar?
İYUK m.13’e göre olayın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde olay tarihinden itibaren beş yıldır. Belediye otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır.
Komşunun köpeği ısırırsa ne olur?
TBK m.67’ye göre köpeğin bakımını üstlenen kişi zararı gidermekle yükümlüdür; gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz.
Köpeğini başıboş bırakmak suç mu?
TCK m.177’ye göre gözetimi altındaki hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan kişi altı aya kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
Köpek ısırmasında hangi masraflar istenebilir?
TBK m.54’e göre tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücü kaybı; TBK m.56’ya göre manevi tazminat istenebilir.
Belediyelerin sokak köpekleri için yükümlülüğü nedir?
5199 sayılı Kanun’a göre sahipsiz hayvanlar en hızlı şekilde hayvan bakımevine götürülür, Bakanlık veri sistemine kaydedilir ve rehabilite edilen köpekler sahiplendirilinceye kadar bakımevinde barındırılır.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, m.5, m.6, m.13 ve ek m.1.
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m.125.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m.13.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.54, m.56 ve m.67.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.177.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.