CEZA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Şantaj Suçu: Unsurları, Cezası, Sosyal Medyada Şantaj ve Şikâyet Süreci
KISACA
TCK m.107’ye göre hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Yarar sağlamak amacıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek hususların açıklanacağı tehdidinde bulunmak da aynı cezayı gerektirir. Özel görüntülerin yayılacağı söylenerek para istenmesi bu kapsamdadır. Şantaj şikâyete bağlı değildir, uzlaştırma kapsamında yer almaz ve asliye ceza mahkemesinde görülür.
Şantaj suçu nedir?
Şantaj, Türk Ceza Kanunu m.107’de düzenlenmiştir. Birinci fıkraya göre hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
İkinci fıkra ise en sık karşılaşılan hâli düzenler: kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması hâlinde de aynı ceza verilir. Özel fotoğrafların, mesajların veya bir sırrın “yayılacağı” söylenerek para ya da başka bir şey istenmesi bu fıkranın kapsamına girer.
Şantajın unsurları
Birinci fıkradaki hâl: Fail, aslında yapmaya hakkı olan bir şeyi araç olarak kullanır. Örneğin bir kişinin suç işlediğini bilen birinin “bana para vermezsen seni şikâyet ederim” demesi böyledir. Şikâyet etmek bir haktır; ancak bu hakkın haksız bir çıkar için pazarlık konusu yapılması şantajı oluşturur. Aynı şekilde bir işverenin işçiye “şu belgeyi imzalamazsan maaşını yatırmam” demesi, kişiyi yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya zorlama niteliğindedir.
İkinci fıkradaki hâl: Burada fail, mağdurun şerefine veya saygınlığına zarar verecek bir hususu açıklamakla ya da bir isnatta bulunmakla tehdit eder. Açıklanacağı söylenen bilginin doğru veya yanlış olması sonucu değiştirmez; madde metni hem açıklamayı hem de isnadı kapsar. Fail bu tehditle kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacını taşımalıdır.
Şantaj ile tehdit ve yağma arasındaki fark
Tehdit suçu (TCK m.106), kişinin hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına ya da malvarlığına saldırıda bulunulacağının bildirilmesidir. Şantajda ise fail kural olarak bir saldırı ile değil, hakkı olan bir işlemi yapmak veya bir hususu açıklamakla korkutur. Fail hayata, vücuda veya malvarlığına yönelik bir saldırı tehdidi ya da cebir kullanarak bir malın teslimine zorlarsa yağma suçu (TCK m.148) gündeme gelir; 5235 sayılı Kanun m.12’ye göre yağma davaları ağır ceza mahkemesinde görülür. Tehdit suçu ile ilgili ayrıntılar tehdit suçu yazısında anlatılmıştır.
| Suç | Fail ne yapar? | Ceza |
|---|---|---|
| Şantaj (TCK m.107) | Hakkı olan bir şeyi yapacağını ya da sır sayılan bir konuyu açıklayacağını söyleyerek kişiyi bir şey yapmaya zorlar | 1 – 3 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası |
| Tehdit (TCK m.106/1) | Kişinin hayatına, vücuduna, malvarlığına saldıracağını bildirerek korkutur | 6 ay – 2 yıl hapis (basit hâl) |
| Yağma (TCK m.148) | Cebir veya tehdit kullanarak malın teslimine ya da alınmasına karşı koymamaya zorlar | 6 – 10 yıl hapis; ağır ceza mahkemesinde görülür |
İnternet ve sosyal medya üzerinden şantaj
Şantaj sosyal medya hesapları, mesajlaşma uygulamaları veya e-posta yoluyla da işlenebilir; kanun suçun hangi araçla işlendiğine göre bir ayrım yapmaz. Özel görüntülerin yayılacağı söylenerek para istenmesi hâlinde, görüntülerin hukuka aykırı olarak elde edilmesi veya yayılması ayrıca özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m.134) ya da kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme ve yayma (TCK m.136) suçlarını oluşturabilir. Bu suçlar ekran görüntüsü paylaşmak suç mu yazısında açıklanmıştır.
Bu tür olaylarda fail ile yapılan yazışmalar, istenen para için verilen IBAN veya hesap bilgileri ve tehdidin geldiği hesap adı en önemli delillerdir. Yazışmaların delil değeri WhatsApp yazışmaları delil olur mu yazısında ele alınmıştır.
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| Delilleri saklamak | Mesajlar, ekran görüntüleri, arama kayıtları, banka dekontları silinmemeli |
| Ödeme yapmamak | Ödeme yapılması fiili ortadan kaldırmaz; yeni taleplerin yolunu açabilir |
| Suç duyurusu | Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da sözlü başvuru |
| İçeriğin kaldırılması | İçerik yayılmışsa ayrıca erişim engeli ve kaldırma talebi |
Şikâyet ve soruşturma
TCK m.107’de şikâyet şartı öngörülmemiştir. Bu nedenle şantaj suçu, Cumhuriyet savcılığınca öğrenildiğinde resen soruşturulur; mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez. Şantaj, CMK m.253’te sayılan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında da yer almaz.
Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına, polis veya jandarmaya yapılabilir. Dilekçeye mesajların ekran görüntüleri, tarih ve saatleri, failin kullandığı telefon numarası veya hesap adı eklenmelidir. Başvurunun nasıl yapılacağı suç duyurusu nasıl yapılır yazısında anlatılmıştır.
Görevli mahkeme ve ceza
Şantaj suçunun cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. 5235 sayılı Kanun m.12’ye göre ağır ceza mahkemeleri, kanunda ayrıca belirtilen suçlar dışında on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar. Şantaj bu sınırın altında kaldığından dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Salihli’de bu davalar Salihli asliye ceza mahkemelerine açılır; mahkemelerin dağılımı Salihli ceza mahkemeleri sayfasında yer almaktadır.
Hapis cezası iki yıl veya daha az olarak belirlenirse hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi koşulları ayrıca değerlendirilir. Bu kurumların farkı hapis cezasının ertelenmesi ile HAGB farkı yazısında anlatılmıştır.
Önemli noktalar
- Şantaj, kişiyi hakkı olan bir şeyi yapmakla veya bir sırrı açıklamakla korkutarak zorlamaktır.
- Açıklanacağı söylenen bilginin doğru olması suçu ortadan kaldırmaz.
- Ceza 1 – 3 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır.
- Şantaj şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz.
- Mesajlar, ekran görüntüleri ve ödeme bilgileri silinmeden saklanmalıdır.
- Görüntülerin yayılması ayrıca TCK m.134 ve m.136 kapsamında ayrı suç oluşturabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Şantaj suçunun cezası nedir?
TCK m.107’ye göre bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
Fotoğraflarımı yaymakla tehdit edip para istiyor, bu şantaj mı?
TCK m.107/2’ye göre yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek hususların açıklanacağı tehdidinde bulunmak şantaj suçunu oluşturur. Görüntüler yayılırsa ayrıca TCK m.134 ve m.136’daki suçlar gündeme gelebilir.
Şantaj şikâyete bağlı bir suç mu?
Hayır. TCK m.107’de şikâyet şartı yoktur; suç resen soruşturulur ve şikâyetten vazgeçme soruşturmayı sona erdirmez.
Şantaj suçunda uzlaştırma var mı?
Şantaj, CMK m.253’te uzlaştırmaya tabi olarak sayılan suçlar arasında yer almaz.
Söylenen bilgi doğruysa yine şantaj olur mu?
Evet. TCK m.107/2 hem bir hususun açıklanacağı hem de isnat edileceği tehdidini kapsar; bilginin doğru olması suçu ortadan kaldırmaz.
Şantaj davası hangi mahkemede görülür?
Ceza üst sınırı on yılı aşmadığından dava asliye ceza mahkemesinde görülür.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.106, m.107, m.134, m.136 ve m.148.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.253.
- 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, m.12.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.