GAYRİMENKUL HUKUKU · ECRİMİSİL
Paydaşlar Arasında Ecrimisilde İntifadan Men Şartı Nedir?
KISACA
Kural olarak bir paydaşın diğer paydaştan ecrimisil isteyebilmesi için, ecrimisil istenen dönemden önce taşınmazdan veya gelirinden yararlanma isteğini karşı tarafa bildirmiş olması aranır. Uygulamada bu kuralın istisnaları vardır; somut taşınmazın kullanım biçimi belirleyicidir.
Ecrimisil nedir?
Ecrimisil, bir taşınmazın malikinin izni olmadan kullanılması hâlinde, malikin bu haksız kullanım nedeniyle talep edebildiği tazminattır; uygulamada “haksız işgal tazminatı” olarak da anılır. Kanuni dayanağını Türk Medeni Kanunu’nun zilyetliğe ilişkin hükümleri oluşturur: iyiniyetli zilyet, iyiniyetle kullandığı dönem için kural olarak tazminat ödemez (TMK m.993); kötüniyetli zilyet ise hak sahibine geri vermediği süre için yararlanma karşılığını ve doğan zararı ödemekle yükümlüdür (TMK m.995).
Ecrimisilin ayırt edici yönü, malikin gerçekte bir zarara uğradığını ayrıca ispat etmesinin gerekmemesidir. Haksız kullanım olgusu ve kullanılan dönem ortaya konduğunda, tazminat taşınmazın o dönemdeki olağan kullanım değeri üzerinden belirlenir.
İntifadan men ne demektir?
İntifadan men, paydaşın ortak taşınmazdan veya taşınmazın gelirinden yararlanmak istediğini diğer paydaşa bildirmesi ve buna rağmen yararlanmasının engellenmesi bağlamında kullanılan bir kavramdır. Paydaşlar arasındaki ecrimisil uyuşmazlıklarında başlangıç tarihini etkileyebilir.
Bu şart kanunda açıkça düzenlenmemiş olup uygulamada yerleşik biçimde aranmaktadır. Paylı mülkiyette her paydaş, payı oranında ortak taşınmazın tamamından yararlanma hakkına sahip olduğundan, bir paydaşın taşınmazı kullanması kendiliğinden haksız sayılmaz. Bu nedenle kural olarak, diğer paydaşın yararlanma isteğini bildirmesine rağmen kullanıma devam edilmesi hâlinde kullanım haksız hale gelir ve ecrimisil ancak bu tarihten sonraki dönem için istenebilir.
Bildirim nasıl yapılır?
Yerleşik uygulamada yararlanma isteğinin bildirilmesi belirli bir şekle bağlı kabul edilmemektedir. Bununla birlikte noter ihtarnamesi gibi tarih ve içeriği açıkça ispatlanabilen yöntemler ispatı kolaylaştırır.
İntifadan men her durumda aranır mı?
Hayır. Uygulamada kamu malı niteliği, doğal ürün veya hukuki semere elde edilen bazı taşınmazlar, diğer paydaşların paydaşlığının inkâr edilmesi, kullanım anlaşması ve daha önce açılmış elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi veya ecrimisil davası gibi durumlar istisna olarak değerlendirilebilmektedir. İstisnanın uygulanıp uygulanmayacağı somut olaya göre belirlenir.
Ortaklığın giderilmesi davası önemli midir?
Uygulamada daha önce açılmış ortaklığın giderilmesi davası, koşulları varsa intifadan men olgusunun gerçekleşmesi bakımından dikkate alınabilmektedir. Ecrimisilin hangi tarihten itibaren istenebileceği önceki davanın tarafları ve tebliğ tarihi gibi verilere bağlıdır.
Salihli'de ecrimisil ve ortaklığın giderilmesi: Paydaşlar arasındaki ecrimisil davası bir malvarlığı davası olduğundan, HMK m.2 uyarınca asliye hukuk mahkemesinde görülür. Ortaklığın giderilmesi davaları ise HMK m.4'e göre sulh hukuk mahkemesinin görevindedir. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde haksız işgal tazminatı (ecrimisil) davaları ortalama 393 günde sonuçlanmıştır. Ortaklığın giderilmesi davaları 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde ortalama 329 günde sonuçlanmıştır. 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde bu süre paylı mülkiyette 653, miras nedeniyle oluşan ortaklıkta 311 gündür. Davanın ayrıntıları için ortaklığın giderilmesi davası, adliyedeki diğer mahkemeler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler ve Salihli'de dava süreleri yazılarına bakılabilir.
Tarla ve ürün gelirlerinde değerlendirme
Tarım arazilerinde kullanım biçimi, ürünün niteliği ve gelirin nasıl elde edildiği ayrıca incelenir. Doğal ürün veren taşınmazlara ilişkin uygulamada kabul edilen istisnalar bulunduğundan, her dosyada yalnız ihtar bulunup bulunmadığına bakılarak sonuç çıkarılmamalıdır.
Kanunda paydaşların kullanma hakkı
Paydaşlar arasındaki ecrimisil uyuşmazlıklarını anlamak için önce kanunun paydaşlara tanıdığı kullanma hakkına bakmak gerekir. TMK m.688'e göre paylı mülkiyette birden çok kimse, maddi olarak bölünmüş olmayan bir şeyin tamamına belli paylarla maliktir; başka türlü belirlenmedikçe paylar eşit sayılır. Bu nedenle hissesi az olan paydaş da tarlanın belirli bir köşesine değil, tamamına payı oranında maliktir.
TMK m.693 ise kullanma hakkının sınırını çizer: Paydaşlardan her biri, diğerlerinin hakları ile bağdaştığı ölçüde paylı maldan yararlanabilir ve onu kullanabilir. Uyuşmazlık hâlinde yararlanma ve kullanma şeklini hâkim belirler; bu belirleme, kullanımın zaman veya yer itibarıyla paydaşlar arasında bölünmesi biçiminde de olabilir. Örneğin bir tarlanın bir yıl bir paydaş, ertesi yıl diğer paydaş tarafından ekilmesine ya da tarlanın kuzey yarısının birine, güney yarısının diğerine bırakılmasına karar verilebilir. Paydaşlar ecrimisil davasına gitmeden önce bu yolu da değerlendirebilir.
Kullanma hakkı dışında, paydaşın taşınmaz üzerindeki diğer hakları da kanunda düzenlenmiştir. TMK m.683'e göre malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir. Haksız kullanımın sona erdirilmesi için elatmanın önlenmesi davası, ortaklığın tamamen sona erdirilmesi için ise ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir. Ecrimisil bu davalarla birlikte veya ayrıca istenebilir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Paylı mülkiyetin niteliği | Her paydaş malın tamamına payı oranında maliktir; aksi belirlenmedikçe paylar eşittir | TMK m.688 |
| Kullanma hakkı | Diğer paydaşların hakları ile bağdaştığı ölçüde kullanılabilir | TMK m.693 |
| Kullanımda anlaşmazlık | Kullanma şeklini hâkim belirler; zaman veya yer itibarıyla bölüşülebilir | TMK m.693 |
| Haksız elatma | Elatmanın önlenmesi davası açılabilir | TMK m.683 |
| İyiniyetli kullanan | İyiniyetle kullandığı dönem için tazminat ödemek zorunda değildir | TMK m.993 |
| İyiniyetli olmayan kullanan | Zararları ve elde ettiği ya da elde etmeyi ihmal ettiği ürünler karşılığında tazminat öder | TMK m.995 |
| Dava öncesi | Ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında arabulucuya başvuru zorunludur | 6325 s. K. m.18/B |
Ecrimisil nasıl hesaplanır?
Ecrimisil miktarı, mahkemece bilirkişi incelemesiyle belirlenebilir. Konut ve işyerlerinde taşınmazın serbest piyasadaki emsal kira değeri, tarım arazilerinde ise bölgedeki ürün deseni, verim ve ortalama ürün fiyatları esas alınabilir. Paydaşlar arasındaki davalarda davacı paydaş, taşınmazın tamamının değil yalnızca kendi payına düşen kısmın ecrimisilini isteyebilir; işgalci paydaş kendi payı oranındaki kullanım için ecrimisil ödemez.
Uygulamada ecrimisil kural olarak dava tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem için istenebilir. Dönemler arasında kira değerlerinde artış olması hâlinde hesap, her dönem için ayrı yapılır ve önceki dönemin değeri ÜFE gibi endekslerle sonraki dönemlere taşınabilir.
Ecrimisil davasında ispat ve deliller
Paydaşlar arasındaki bir ecrimisil davasında şu hususların ispatı gerekir:
- Davacının taşınmazda paydaş olduğu (tapu kaydı, mirasçılık belgesi)
- Davalının taşınmazı tek başına veya payını aşacak şekilde kullandığı
- İntifadan men olgusunun gerçekleştiği tarih veya bir istisnanın bulunduğu
- Kullanım dönemi ve taşınmazın kullanım değeri
Bu olgular tanık anlatımları, keşif, bilirkişi raporu, ihtarname, önceki dava dosyaları ve tapu kayıtlarıyla ortaya konabilir. Mirasçılar arasındaki uyuşmazlıklarda miras bırakanın ölüm tarihi ve mirasın paylaşılıp paylaşılmadığı da değerlendirmeyi etkiler.
Ecrimisil ile kira bedeli arasındaki fark
Ecrimisil bir kira bedeli değildir; taraflar arasında bir sözleşme bulunmadığı halde yapılan haksız kullanımın karşılığıdır. Paydaşlar arasında bir kullanım veya kira anlaşması varsa, uyuşmazlık ecrimisil değil sözleşme hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Ortak taşınmazın kullanımı sürekli uyuşmazlık konusu oluyorsa, kalıcı çözüm için ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelebilir.
Paydaşlardan biri Hazine ise ecrimisil, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'e göre Hazine payı üzerinden ayrıca istenir; bu süreç Hazine arazisine ecrimisil yazısında anlatılmıştır.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Noter ihtarı zorunlu mu?
Bildirim belirli bir şekle bağlı kabul edilmemekle birlikte, ispat bakımından yazılı ve tarihli bildirim tercih edilmelidir.
Ortaklığın giderilmesi davası açılmışsa ecrimisil istenebilir mi?
Koşulları varsa önceki dava intifadan men değerlendirmesinde dikkate alınabilir; talep dönemi ve tebliğ tarihi ayrıca incelenmelidir.
Ecrimisil kaç yıl geriye dönük istenebilir?
Uygulamada kural olarak dava tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem için istenebilir.
Paydaş kendi payı için de ecrimisil öder mi?
Hayır. Davacı paydaş yalnızca kendi payına düşen kısmın ecrimisilini isteyebilir; kullanan paydaş kendi payı oranındaki kullanım için ecrimisil ödemez.
Ecrimisil miktarı nasıl belirlenir?
Mahkemece bilirkişi incelemesiyle; konut ve işyerlerinde emsal kira değeri, tarım arazilerinde ürün deseni ve verim esas alınarak belirlenir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.683, m.688 ve m.993–995.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.2 ve m.4.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, mahkemeler ve ortalama bitirilme süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.