ERÇAKIRHUKUK BÜROSU0553 321 85 93
← Hukuki içeriklere dön

CEZA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Mala Zarar Verme Suçu (TCK m.151–152): Cezası, Şikâyet Süresi, Uzlaştırma ve Tazminat

Yazar ve içerik sorumlusu: · Erçakır Hukuk Bürosu, Salihli/Manisa
Yayın tarihi: 21.11.2026 · Son güncelleme: 21.11.2026 · 8 dk okuma

KISACA

TCK m.151’e göre başkasının taşınır veya taşınmaz malını yıkan, tahrip eden, bozan, kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikâyeti üzerine dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Şikâyet, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır ve temel hâl uzlaştırmaya tabidir. Kamu malına, dikili ağaç, fidan ve bağ çubuğuna, sulama ve içme suyu tesislerine zarar verilmesi gibi nitelikli hâllerde ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir; bu hâllerde şikâyet aranmaz. Zararı kovuşturmadan önce tamamen gideren failin cezası üçte ikisine kadar indirilir. Mağdur zararını ayrıca hukuk mahkemesinde isteyebilir.

Mala zarar verme suçu nedir?

Türk Ceza Kanunu m.151/1’e göre başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kişi mala zarar verme suçunu işler. Suçun konusu başkasına ait bir maldır; kişinin kendi malına verdiği zarar bu suçu oluşturmaz.

Gündelik hayatta karşılaşılan örnekler çoktur: park hâlindeki aracın boyasının çizilmesi, camının kırılması, bahçe duvarının ya da tel örgünün yıkılması, komşunun kapısına boya atılması, kiracının taşınırken eve kasıtlı olarak zarar vermesi bunlardan bazılarıdır. Kırsal bölgelerde ise tarlanın sürülerek ekinin bozulması, sınır taşlarının ve çitlerin sökülmesi, sulama borularının kesilmesi gibi olaylarla karşılaşılır.

Suç ancak kasten işlenebilir. Dikkatsizlik sonucu verilen zarar, örneğin geri manevra yaparken komşunun duvarına çarpılması, mala zarar verme suçu oluşturmaz; bu durumda yalnızca hukuki tazminat sorumluluğu doğar. Hayvanın başkasının tarlasına girerek verdiği zararda ise hayvan bulunduranın tazminat sorumluluğu ayrıca düzenlenmiştir; bu konu hayvanın tarlaya verdiği zarar yazısında anlatılmıştır.

Cezası ne kadar?

Suçun temel hâlinde ceza, mağdurun şikâyeti üzerine dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m.151/1). Kanun hapis ile adli para cezası arasında seçimlik bir yaptırım öngörür; hâkim somut olaya göre bunlardan birine hükmeder.

TCK m.152 ise suçun daha ağır cezalandırılan nitelikli hâllerini sayar. Mala zarar verme suçu bu hâllerden biriyle işlenirse fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu hâllerden Salihli ve çevresi gibi tarım bölgelerinde özellikle iki tanesi öne çıkar:

Kamu kurumlarına ait veya kamu hizmetine ayrılmış yer, bina ve eşya ile yangın, sel ve benzeri felaketlere karşı korunmaya ayrılmış tesisler de m.152/1’de sayılmıştır. Suç yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak ya da sel ve toprak kaymasına neden olarak işlenirse ceza bir katına kadar artırılır (m.152/2).

Mala zarar verme suçunda cezalar (TCK m.151–152)
HâlCezaŞikâyet / uzlaştırma
Temel hâl (m.151/1)4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıŞikâyete bağlı; uzlaştırmaya tabi
Kamuya ait veya kamu hizmetine ayrılmış yer, bina, eşya (m.152/1-a)1 yıldan 4 yıla kadar hapisŞikâyete bağlı değil; uzlaştırma yok
Dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu (m.152/1-c)1 yıldan 4 yıla kadar hapisŞikâyete bağlı değil; uzlaştırma yok
Sulama ve içme suyu tesisleri (m.152/1-d)1 yıldan 4 yıla kadar hapisŞikâyete bağlı değil; uzlaştırma yok
Yakarak veya yakıcı madde kullanarak (m.152/2-a)Ceza bir katına kadar artırılırŞikâyete bağlı değil
Zarar tamamen giderilirse (m.168)Kovuşturmadan önce 2/3’e, hükümden önce 1/2’ye kadar indirimEtkin pişmanlık

Şikâyet süresi ve şikâyetten vazgeçme

Temel hâldeki mala zarar verme suçu şikâyete bağlıdır. TCK m.73’e göre şikâyete bağlı suçlarda yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Süre, mağdurun fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar. Bu nedenle failin kim olduğu bilinmiyorsa süre henüz işlemeye başlamamıştır; kamera kaydı veya tanık sayesinde fail sonradan öğrenilirse altı ay o tarihten itibaren hesaplanır.

Şikâyetçi, karar kesinleşinceye kadar şikâyetinden vazgeçebilir. TCK m.73/4’e göre kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür. Vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklayan kişi, artık hukuk mahkemesinde tazminat davası da açamaz (m.73/7). Bu nedenle uzlaşma veya ödeme karşılığı vazgeçilecekse, tazminat hakkının saklı tutulup tutulmadığı açıkça yazılmalıdır. Şikâyet süresinin ayrıntıları şikâyet süresi ve şikâyetten vazgeçme yazısında anlatılmıştır.

m.152’deki nitelikli hâller ise şikâyete bağlı değildir. Bu hâllerde savcılık suçu öğrendiği anda kendiliğinden soruşturma başlatır ve mağdurun vazgeçmesi davayı düşürmez.

Uzlaştırma

CMK m.253/1-a’ya göre soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda şüpheli ile mağdurun uzlaştırılması girişiminde bulunulur. Temel hâldeki mala zarar verme suçu şikâyete bağlı olduğundan uzlaştırmaya tabidir. Uzlaştırmacı tarafları görüşür; fail zararı ödemeyi veya onarmayı kabul eder ve taraflar anlaşırsa dosya kapanabilir. Uzlaştırmanın işleyişi uzlaştırma hangi suçlarda uygulanır yazısında anlatılmıştır.

m.152’deki nitelikli hâller şikâyete bağlı olmadığı gibi CMK m.253’teki uzlaştırma listesinde de yer almaz. Bu dosyalarda uzlaştırma yapılmaz; ancak zararın giderilmesi aşağıda anlatılan etkin pişmanlık hükmü bakımından yine sonuç doğurur.

Zararı ödemek cezayı azaltır mı? Etkin pişmanlık

TCK m.168 mala zarar verme suçunda etkin pişmanlığı düzenler. Fail, suç tamamlandıktan sonra fakat hakkında kovuşturma başlamadan önce pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir. Etkin pişmanlık kovuşturma başladıktan sonra, ancak hüküm verilmeden önce gösterilirse indirim yarısına kadardır.

Zarar yalnızca kısmen giderilmişse indirim uygulanabilmesi için mağdurun buna rıza göstermesi gerekir (m.168/4). Kırılan camı yaptıran, çizilen aracın boya masrafını ödeyen veya söktüğü çiti yeniden diken failin bunu belgelerle dosyaya sunması gerekir.

Aile içinde verilen zarar

TCK m.167, mala karşı işlenen suçlarda bazı akrabalar için özel bir kural koyar. Suç, hakkında ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun ya da aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenirse ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz. Örneğin aynı evde yaşayan kardeşinin telefonunu öfkeyle kıran kişiye ceza verilmez; ancak zararı ödeme yükümlülüğü devam eder.

Suç, ayrılık kararı verilmiş eşin, aynı konutta yaşamayan kardeşin veya aynı evde yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen gibi akrabaların zararına işlenmişse şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir (m.167/2).

Zararın tazmini

Ceza davası, mağdurun zararını kendiliğinden ödetmez. Türk Borçlar Kanunu m.49’a göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Mağdur, onarım veya yerine koyma bedelini, malı kullanamadığı süredeki kaybını ve şartları varsa manevi zararını hukuk mahkemesinde ayrıca isteyebilir. Ceza dosyasında alınan bilirkişi raporu ve fotoğraflar bu davada delil olarak kullanılabilir.

Zararın tespiti için olaydan hemen sonra fotoğraf ve video çekilmesi, onarım için alınan teklif ve faturaların saklanması, tanıkların isimlerinin not edilmesi sonradan ispatı kolaylaştırır. Zarar büyükse ve kısa sürede kaybolacaksa (örneğin ekin), mahkemeden delil tespiti istenebilir.

Salihli’de şikâyet nereye yapılır?

Şikâyet Salihli Cumhuriyet Başsavcılığı’na dilekçeyle ya da en yakın polis merkezi veya jandarma karakoluna sözlü olarak yapılabilir. Köylerde ve jandarma sorumluluk bölgesindeki yerlerde başvuru jandarmaya yapılır; olay yerinde tutulan tutanak sonradan önemli bir delil olur. Savcılık soruşturmayı tamamladıktan sonra iddianame düzenlerse dava Salihli Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülür. Suç duyurusunun nasıl yapılacağı suç duyurusu nasıl yapılır yazısında, Salihli’deki ceza mahkemeleri ise Salihli ceza mahkemeleri sayfasında anlatılmıştır.

Önemli noktalar

SIK SORULAN SORULAR

Sık sorulan sorular

Mala zarar verme suçunun cezası nedir?

TCK m.151/1’e göre temel hâlde ceza, mağdurun şikâyeti üzerine dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Nitelikli hâllerde ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir.

Mala zarar verme şikâyete bağlı mı?

Temel hâl şikâyete bağlıdır ve şikâyet altı ay içinde yapılmalıdır. TCK m.152’deki nitelikli hâller ise şikâyete bağlı değildir.

Arabama zarar verildi, şikâyetten sonra vazgeçebilir miyim?

Temel hâlde şikâyetten vazgeçme davayı düşürür. Vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiği açıkça belirtilirse hukuk mahkemesinde tazminat davası açılamaz.

Mala zarar verme suçunda uzlaştırma var mı?

Temel hâl şikâyete bağlı olduğu için CMK m.253’e göre uzlaştırmaya tabidir. Nitelikli hâllerde uzlaştırma yapılmaz.

Zararı ödersem ceza alır mıyım?

TCK m.168’e göre zarar kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir.

Bağ çubuklarını kesmek hangi suçu oluşturur?

TCK m.152/1-c’ye göre dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğuna zarar verilmesi mala zarar vermenin nitelikli hâlidir ve bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir.

Kardeşim eşyama zarar verirse ceza alır mı?

TCK m.167’ye göre suç aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenmişse cezaya hükmolunmaz. Aynı konutta yaşamayan kardeş için ise şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir.

İlgili içerikler

KAYNAKLAR

Başlıca kaynaklar