İŞ HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Maaşı Geç Yatan İşçi İstifa Edip Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
KISACA
Maaşın (ücretin) kanun veya sözleşme hükümlerine göre zamanında ve tam ödenmemesi, işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshetme hakkı verir (İş K. m.24/II-e). Bu şekilde ayrılan işçi, en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak işçi bu durumda ihbar tazminatı alamaz.
Hukuki dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e uyarınca işveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartları uyarınca hesap edilmez veya ödenmezse işçi, iş sözleşmesini süresini beklemeksizin feshedebilir. Kıdem tazminatına hak kazanma şartları ise yürürlükteki 1475 sayılı İş Kanunu m.14'te düzenlenmiştir; İş K. m.24 uyarınca yapılan fesih, kıdem tazminatı doğuran haller arasındadır.
"İstifa" ile haklı fesih farkı
Gündelik dilde "istifa" denilen durum, hukuken iki farklı şekilde olabilir:
- Sebep göstermeden istifa: İşçi kendi isteğiyle ayrılır; kural olarak kıdem tazminatı alamaz.
- Haklı nedenle fesih: İşçi, kanunda sayılan bir sebebe dayanarak sözleşmeyi feshettiğini bildirir; kıdem tazminatına hak kazanır.
Bu nedenle fesih bildiriminde ayrılma sebebinin, yani ücretin ödenmediğinin veya geç ödendiğinin açıkça yazılması önemlidir. Bildirimin noter kanalıyla veya ispat edilebilir başka bir yolla yapılması önerilir. Sadece "istifa ediyorum" yazan bir dilekçe, sonradan haklı fesih iddiasını zorlaştırabilir.
Maaşın geç ödenmesi de haklı neden midir?
Yargıtay uygulamasında ücretin sürekli ve önemli ölçüde geç ödenmesi, eksik ödenmesi veya fazla çalışma, hafta tatili gibi ücret alacaklarının ödenmemesi de haklı fesih nedeni olarak kabul edilmektedir. Ücretin ödenmemesi süregelen bir durum olduğundan, İş K. m.26'daki altı iş günlük fesih süresi bu hallerde kural olarak uygulanmaz.
İş görmekten kaçınma hakkı
İş K. m.34 uyarınca ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görmekten kaçınabilir. Bu durumdaki işçinin iş görmekten kaçınması nedeniyle iş sözleşmesi feshedilemez. Ayrıca geciken ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz istenebilir.
Hangi haklar istenebilir?
- Kıdem tazminatı: En az bir yıllık kıdem şartıyla.
- Ödenmeyen ücretler: Geçmiş ücret, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil alacakları.
- Kullanılmayan yıllık izin ücreti.
- İhbar tazminatı: İşçi kendisi feshettiğinden ihbar tazminatı alamaz.
Arabuluculuk ve zamanaşımı
İşçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). Kıdem tazminatı ve ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.
Önemli noktalar
Ücret ödemelerini gösteren banka kayıtları ve bordrolar, geç ödemenin ispatında en önemli delillerdir. Kıdem tutarının ön hesabı için kıdem tazminatı hesaplama aracına, genel çerçeve için kıdem ve ihbar tazminatı içeriğine bakılabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Maaşı geç yatan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Evet. Ücretin ödenmemesi veya geç ödenmesi nedeniyle haklı fesihte, en az bir yıllık kıdem varsa kıdem tazminatı alınır (İş K. m.24/II-e).
Bu durumda ihbar tazminatı alınır mı?
Hayır. Sözleşmeyi işçi feshettiği için ihbar tazminatı istenemez.
Fesih dilekçesine ne yazılmalı?
Ayrılma sebebinin ücretin ödenmemesi veya geç ödenmesi olduğu ve sözleşmenin İş K. m.24/II-e uyarınca haklı nedenle feshedildiği açıkça yazılmalıdır.
Maaş ödenmezse çalışmayı bırakabilir miyim?
Ücret, ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmezse işçi iş görmekten kaçınabilir (İş K. m.34).
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu, m.24, m.26 ve m.34.
- 1475 sayılı (mülga) İş Kanunu, m.14.
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m.3.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.