AİLE HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Boşanmada Ev Kime Kalır? Tapu, Evlilikten Önce Alınan Ev, Miras Kalan Ev ve Aile Konutu

Boşanmada ev kime kalır?

Boşanma davasında en çok sorulan sorulardan biri evin akıbetidir. Kanunda "boşanınca ev kadına kalır" veya "çocuklar kimdeyse ev onundur" gibi bir kural yoktur. Ev, tapuda kimin adına kayıtlıysa onun mülkiyetinde kalır. Diğer eşin hakkı ise çoğu zaman evin kendisi üzerinde değil, mal rejiminin tasfiyesinde doğan para alacağı şeklindedir.

TMK m.202'ye göre eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. TMK m.218'e göre bu rejim, edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsar. Evin hangi gruba girdiği, diğer eşin ne isteyebileceğini belirler. Bu yüzden ilk bakılması gereken şey evin ne zaman ve hangi parayla alındığıdır.

Evlilik içinde alınan ev

TMK m.219'a göre edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir; özellikle çalışmasının karşılığı olan edinimler bu kapsamdadır. Evlendikten sonra maaşla, ortak birikimle veya evlilik içinde çekilen bir krediyle alınan ev, tapuda yalnızca bir eşin adına kayıtlı olsa bile kural olarak edinilmiş maldır. TMK m.222'ye göre de bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.

Edinilmiş malda diğer eşin hakkı TMK m.236'da düzenlenmiştir: her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur. Örnek: Evlilik içinde yalnızca kocanın maaşıyla alınan ve tapusu kocanın adına olan, borcu kalmamış bir evin tasfiye tarihindeki değeri 3.000.000 TL ise, kadın eş kural olarak bu değerin yarısı olan 1.500.000 TL'yi katılma alacağı olarak isteyebilir. Gerçek hesapta evin üzerindeki borçlar, eşlerin diğer malları ve karşılıklı alacaklar da dikkate alınır ve alacaklar takas edilir.

TMK m.235'e göre mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar, tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır. Bu nedenle evin değeri alındığı tarihteki fiyatla değil, dava sırasında yapılan bilirkişi incelemesiyle güncel değeri üzerinden belirlenir.

Evlilikten önce alınan veya miras kalan ev

TMK m.220'ye göre mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri kişisel maldır. Babadan kalan ev, evlenmeden önce alınmış daire veya anne-babanın bağışladığı ev bu gruptadır ve diğer eş bu evin yarısını isteyemez.

Ancak diğer eşin hiç hakkı yoktur demek de doğru olmaz. TMK m.227'ye göre eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur. Kadın eşin kendi birikimiyle eşine ait miras evin çatısını yaptırması veya evin kredisinin bir bölümünü ödemesi buna örnektir. Evlenmeden önce alınıp kredisi evlilik içinde maaşla ödenen evlerde ise hesap, ödemelerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan yapıldığına göre ayrıştırılır; bu nedenle ödeme dekontları ve kredi dökümleri belirleyicidir.

2002'den önce evlenenler için durum

Türk Medeni Kanunu 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girmiştir (TMK m.1029). 4722 sayılı Kanun m.10'a göre bu tarihten önce evlenmiş olan eşler arasında bu tarihe kadar tabi oldukları mal rejimi devam eder; eşler bir yıl içinde başka bir rejim seçmedikleri takdirde, bu tarihten geçerli olmak üzere yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar. Uygulamada bu, 1990'larda evlenmiş bir çiftin 2002'den önce aldığı ev ile sonra aldığı ev için farklı kuralların uygulanması anlamına gelir. Eski dönemde edinilen mallarda katkı payı alacağı gibi farklı talepler gündeme gelir ve hesap iki döneme bölünerek yapılır.

Dava sürerken evde kim oturur?

Mülkiyet sorusu ile dava sürecinde evde kimin kalacağı sorusu ayrıdır. TMK m.169'a göre boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır. Çocuklarla birlikte evde kalan eşin barınma ihtiyacı bu kapsamda değerlendirilir; tedbir nafakası da aynı hüküm çerçevesinde istenebilir.

Evlilik devam ederken aile konutu ayrıca korunur. TMK m.194'e göre eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz; malik olmayan eş tapu kütüğüne aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir. Boşanma kararından önce evin satılması endişesi varsa bu şerh önemli bir güvencedir. Ayrıntılar için aile konutu şerhi ve boşanmadan önce mal kaçırma yazılarına bakılabilir.

Alacak para olarak mı ödenir, ev devredilebilir mi?

TMK m.239'a göre katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir; ayni ödemede malların sürüm değeri esas alınır. Katılma alacağının derhal ödenmesi borçlu eş için ciddi güçlük doğuracaksa, borçlu eş ödemelerin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir. Eşler anlaşırsa, örneğin ev bir eşe bırakılıp diğer eşin alacağı karşılığında başka bir mal verilebilir veya ev satılıp bedeli paylaşılabilir. Tapuda iki eşin adına paylı kayıtlı bir evde ise TMK m.698'e göre paydaşlardan her biri malın paylaşılmasını isteyebilir; bu konu ortaklığın giderilmesi davası yazısında anlatılmıştır.

Mal rejimi, boşanma hâlinde dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225). Dava açıldıktan sonra bir eşin kendi emeğiyle edindiği mallar artık ortak hesaba girmez. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada ise TMK m.236'ya göre hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.

Salihli'de mal paylaşımı davaları

Salihli'de mal rejiminden kaynaklanan davalara adliyedeki iki aile mahkemesi bakar. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre mal rejiminden kaynaklanan davalar 1. Aile Mahkemesi'nde ortalama 528 günde, 2. Aile Mahkemesi'nde ortalama 574 günde sonuçlanmıştır. Bu davalarda evin değerinin bilirkişiyle belirlenmesi ve banka kayıtlarının toplanması sürenin uzamasının başlıca nedenlerindendir. Bunlar ortalama sürelerdir; her dosyanın süresi kendi özelliklerine göre değişebilir. Ayrıntılar için Salihli'de dava süreleri yazısına bakılabilir.

Önemli noktalar

Evin akıbetini tapudaki isimden çok, evin alındığı tarih ve ödemenin kaynağı belirler. Tapu senedi, satış sözleşmesi, kredi sözleşmesi ve ödeme planı, banka dekontları, tadilat faturaları ve varsa mirasçılık belgesi gibi belgelerin baştan toplanması, katılma alacağı veya değer artış payı hesabının doğru yapılmasını sağlar. Mal paylaşımının diğer yönleri için boşanmada mal paylaşımı ve katılma alacağı yazısına bakılabilir.

İlgili içerikler