İCRA HUKUKU · TÜKETİCİ HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Kredi Kartı veya Tüketici Kredisi Borcu İçin İcra Takibi Gelirse Ne Yapılmalı?

Ödeme emri geldi: ilk yedi gün

Bankalar kredi kartı ve tüketici kredisi alacakları için çoğunlukla ilamsız icra takibi başlatır. Bu takipte borçluya bir ödeme emri gönderilir. Ödeme emri tebliğ edildiği anda süre işlemeye başlar ve bu süre çok kısadır: İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.62'ye göre itiraz etmek isteyen borçlu, itirazını ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmek zorundadır. Borçlu itirazla birlikte yurt içinde bir adres de bildirmelidir.

Süresinde yapılan itirazın sonucu önemlidir: İİK m.66'ya göre süresi içinde yapılan itiraz takibi durdurur. Borçlu borcun yalnızca bir kısmına itiraz ederse, takibe kabul ettiği miktar için devam edilir. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve banka maaş, hesap ve mallar üzerinde haciz isteyebilir. İtirazın genel kuralları için icra takibine itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi itirazlar ileri sürülebilir?

Bankanın talep ettiği tutar her zaman doğru olmayabilir. Sık karşılaşılan itiraz konuları şunlardır:

• Borcun bir kısmının veya tamamının ödenmiş olması,
• Faiz oranının veya işletilen faiz türünün sözleşmeye ya da mevzuata aykırı olması,
• Talep edilen masraf ve komisyonların dayanaksız olması,
• Kredi taksitlerinin henüz muaccel olmaması, yani bankanın borcun tamamını isteme şartlarının oluşmaması,
• Borcun zamanaşımına uğramış olması (bu konuda zamanaşımına uğramış borç için icra takibi yazımıza bakabilirsiniz).

Tutarın bir kısmı kabul ediliyorsa, borcun tamamına değil yalnızca itiraz edilen kısmına itiraz edilmesi, ileride doğabilecek tazminat riskini azaltır. Ancak dikkat: İİK m.62'ye göre borcun bir kısmına itiraz eden borçlu, o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermelidir; aksi takdirde itiraz edilmemiş sayılır.

Taksitli kredide muacceliyet: iki taksit ve otuz gün

Taksitli bir tüketici kredisinde bir taksidin gecikmesi, bankaya hemen borcun tamamını isteme hakkı vermez. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.28'e göre belirli süreli kredi sözleşmelerinde tüketicinin taksitleri ödemede temerrüde düşmesi durumunda, kredi veren borcun tamamının ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak ancak kredi verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması ve tüketicinin de birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi hâlinde kullanılabilir. Kredi verenin bu hakkı kullanabilmesi için tüketiciye en az otuz gün süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması zorunludur. Muaccel kılınan taksitlerin hesaplanmasında faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz.

Bu hüküm belirli süreli kredi sözleşmeleri içindir; olağan kredi kartı borcu belirli süreli kredi niteliğinde değildir. Kredi kartıyla yapılan taksitli işlemlerin tüketici kredisi sayılması mümkündür; ancak bu durumda m.28'in uygulanıp uygulanamayacağı somut sözleşmeye göre değerlendirilir. Aynı Kanunun m.22'sine göre kredi kartı sözleşmeleri, faiz veya benzeri bir menfaat karşılığında ödemenin üç aydan daha uzun süre ertelenmesi veya benzer şekilde taksitle ödeme imkânı sağlanması hâlinde tüketici kredisi sözleşmesi olarak değerlendirilir; bu durumda uygulanacak faiz oranı kredi kartı sözleşmesindeki orandan fazla olamaz.

Borcu kapatmak isteyen için: erken ödeme indirimi

Takip öncesinde veya sırasında borcu kapatmak isteyen tüketicinin bir hakkı daha vardır. 6502 m.27'ye göre tüketici, vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksit ödemesinde bulunabilir veya kredi borcunun tamamını erken ödeyebilir; bu hâllerde kredi veren, erken ödenen miktara göre gerekli tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarına ilişkin indirim yapmakla yükümlüdür. Bankayla ödeme planı konuşulurken bu indirimin hesaba yansıtılıp yansıtılmadığı kontrol edilmelidir.

Banka itirazın iptalini isterse

İtiraz takibi durdurduğunda banka iki yoldan birini seçebilir. Takip, imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış bir borç ikrarı belgesine dayanıyorsa alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68). Diğer yol itirazın iptali davasıdır: İİK m.67'ye göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

Bu dava borçlu için bir risk de taşır: davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötüniyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edilir. Bu nedenle itiraz, gerçekten itiraz edilebilecek kalemlerle sınırlı tutulmalıdır.

Görevli mahkeme ve dava öncesi yollar

Kredi kartı ve tüketici kredisi uyuşmazlıkları tüketici işlemidir. 6502 m.73'e göre tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir ve tüketici davaları tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.

• Tüketici hakem heyeti: İİK'daki haklar saklı kalmak kaydıyla, kanunda otuz bin Türk lirası olarak belirlenen ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılan sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur.
• Arabuluculuk: 6502 m.73/A'ya göre tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; ancak tüketici hakem heyetinin görevi kapsamındaki uyuşmazlıklar ile hakem heyeti kararlarına itirazlar bu şartın dışındadır.

Borçlu olmadığınızı düşünüyorsanız: menfi tespit

İtiraz süresi kaçırılmış veya takip başka nedenle kesinleşmiş olabilir. İİK m.72'ye göre borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Takipten sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verilemez; ancak borçlu, alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere teminat göstererek icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir. Ayrıntılar için menfi tespit davasında icra takibi durur mu yazımıza bakabilirsiniz.

Haciz aşamasında korunan değerler

Takip kesinleşse bile her şey haczedilemez. Maaşın ancak bir kısmı haczedilebilir, ev eşyası ve haline münasip ev gibi mallar ise kanunla korunur. Bu sınırlar için haczedilemeyen mallar ve emekli maaşına haciz yazılarımıza bakabilirsiniz.

İlgili içerikler