YARGILAMA USULÜ · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
İsim ve Soyisim Değiştirme Davası: Haklı Sebep, Görevli Mahkeme, İlan ve Nüfus Kaydı
KISACA
Türk Medeni Kanunu m.27’ye göre adın değiştirilmesi ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir; soyadı değişikliği istemleri de bu çerçevede mahkemeye götürülür. Dava, kişinin yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde açılır ve nüfus müdürü veya görevlendireceği memur huzurunda görülür. Karar nüfus siciline kaydedilir ve 2024’te yapılan değişiklikle Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan edilir. Ad değişmekle kişisel durum değişmez. Soyadı değişikliğinde eşin ve ergin olmayan çocukların soyadı da düzeltilir. Salihli’de bu davalar 2025’te ortalama 57–75 günde sonuçlanmıştır.
İsim değiştirmek mümkün mü?
Türk Medeni Kanunu m.27/1’e göre adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir. Kanun “ad” kelimesini kullanır; kişinin taşıdığı soyadının değiştirilmesi istemleri de bu madde çerçevesinde mahkemeye götürülür. Yani isim veya soyisim değişikliği, kural olarak nüfus müdürlüğüne dilekçe vererek değil, mahkeme kararıyla yapılır.
Bu davadan farklı olarak, belgede doğru yazılı olan bir adın nüfus kütüğüne yanlış aktarılması bir maddi hatadır. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.35/1’e göre tescil sırasında yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir; bunun için dava açmaya gerek yoktur.
Haklı sebep ne demek?
Kanun haklı sebepleri tek tek saymaz. TMK m.4’e göre kanunun haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir. Bu nedenle her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Mahkemeye ileri sürülen sebepler arasında şunlar sayılabilir:
- Adın toplumda alay konusu olması veya kişiyi rahatsız eden bir anlamının bulunması,
- Kişinin uzun yıllardır çevresinde, okulda ve iş hayatında farklı bir adla tanınması,
- Adın yazımı veya telaffuzunun sürekli sorun yaratması,
- Kişinin aile, kültür veya inanç bağıyla ilgili gerekçeler,
- Soyadının kötü bir olayla veya kişiyle anılması.
Haklı sebebin ispatı için tanık beyanları, okul ve iş yeri kayıtları, sosyal medya hesapları, yazışmalar ve kişinin kullandığı adı gösteren belgeler sunulabilir. Ad değişikliğinin üçüncü kişileri aldatmak veya borçtan kaçmak amacıyla istenmesi haklı sebep oluşturmaz.
Dava nerede ve nasıl açılır?
5490 sayılı Kanun m.36/1-a’ya göre nüfus kayıtlarına ilişkin davalar, kişinin yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır ve nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır. Salihli’de oturan kişi davayı Salihli asliye hukuk mahkemesinde açar; nüfusun kayıtlı olduğu yer başka bir il olsa da sonuç değişmez. Mahkemenin görev alanı Salihli Asliye Hukuk Mahkemesi sayfasında açıklanmıştır.
Dava dilekçesinde mevcut ad ve soyadı, istenen yeni ad ve değişikliği gerektiren haklı sebep açıkça yazılmalı; nüfus kayıt örneği ve deliller eklenmelidir. Ergin olmayan bir çocuğun adının değiştirilmesi isteniyorsa dava, velayet hakkına sahip ebeveyn tarafından çocuk adına açılır.
| Durum | Yol | Dayanak |
|---|---|---|
| Adın veya soyadının değiştirilmesi isteniyor | Asliye hukuk mahkemesinde dava; haklı sebep aranır | TMK m.27/1 |
| Belgede doğru olan ad kütüğe yanlış yazılmış | Nüfus müdürlüğünce düzeltme; dava gerekmez | 5490 s. K. m.35/1 |
| Daha önce değiştirilen ad yeniden değiştirilmek isteniyor | Haklı sebep varsa yeniden dava | 5490 s. K. m.36/1-b |
| Ad değişikliğinden zarar gören üçüncü kişi | Öğrenmeden itibaren 1 yıl içinde kararın kaldırılması davası | TMK m.27/4 |
Karar sonrası: ilan ve nüfus kaydı
TMK m.27/2, 14.11.2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Buna göre adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur. İlanda hükmü veren mahkeme, kararın tarihi, esas ve karar numarası ile kişinin nüfusa kayıtlı olduğu yer, doğum tarihi, ana ve baba adı, önceki adı ve soyadı ile yeni adı ve soyadı yer alır.
5490 sayılı Kanun m.36/1-b’ye göre ad değişikliği hâlinde nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir. Kimlik kartı, pasaport, ehliyet, tapu ve banka kayıtlarının yeni ada göre güncellenmesi kişinin kendi başvurusuyla yapılır.
| Konu | Sonuç |
|---|---|
| Nüfus kaydı | Yeni ad nüfus siciline kaydedilir |
| İlan | Karar Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur (2024 değişikliği) |
| Çocukların kaydı | Ad değişikliğinde çocukların baba veya ana adı kaydı düzeltilir |
| Eş ve ergin olmayan çocuklar | Soyadı değişikliğinde onların soyadı da düzeltilir |
| Kişisel durum | Değişmez; borçlar, haklar, mirasçılık aynen devam eder |
Ad değişince haklar ve borçlar değişir mi?
Hayır. TMK m.27/3’e göre ad değişmekle kişisel durum değişmez. Kişinin borçları, alacakları, mirasçılık durumu, evlilik ve soybağı ilişkileri yeni adla aynen devam eder. Ancak TMK m.27/4’e göre adın değiştirilmesinden zarar gören kimse, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir.
İkinci kez isim değiştirme
5490 sayılı Kanun m.36/1-b’ye göre haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Bu hüküm 2017’de 7039 sayılı Kanunla getirilmiştir. Daha önce mahkeme kararıyla değiştirilmiş bir ad için yeniden dava açılabilir; ancak yeni bir haklı sebebin ileri sürülmesi gerekir.
Çocuğun ve evli kadının soyadı
TMK m.321’e göre çocuk, ana ve baba evli ise ailenin soyadını taşır. Boşanma sonrasında kadının soyadı ile ilgili kurallar boşanan kadının soyadı yazısında, evlilik dışı doğan çocuğun soyadı ve soybağı ile ilgili kurallar evlilik dışı çocuk yazısında ayrıca anlatılmıştır. Doğum tarihinin düzeltilmesi ise yaş düzeltme davası yazısının konusudur.
Salihli’de dava süreleri
Salihli Adalet Komisyonu’nun 2025 faaliyet raporuna göre ad ve soyadı düzeltilmesi istemli nüfus davaları Salihli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde ortalama 57 günde, Salihli 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde ortalama 75 günde sonuçlanmıştır.
Önemli noktalar
- İsim veya soyisim değişikliği, haklı sebebe dayanan bir mahkeme kararıyla yapılır.
- Dava, yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde açılır.
- Kütüğe yanlış aktarılan ad için dava gerekmez; nüfus müdürlüğü düzeltir.
- Karar Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan edilir (2024 değişikliği).
- Ad değişmekle borçlar, haklar ve mirasçılık değişmez.
- Salihli’de bu davalar 2025’te ortalama 57–75 günde sonuçlanmıştır.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
İsim değiştirmek için ne gerekir?
TMK m.27’ye göre haklı bir sebep gerekir ve değişiklik mahkeme kararıyla yapılır. Dava, yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde açılır.
İsim değiştirme davası ne kadar sürer?
Salihli Adalet Komisyonu’nun 2025 faaliyet raporuna göre ad ve soyadı düzeltilmesi istemli davalar Salihli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde ortalama 57, Salihli 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde ortalama 75 günde sonuçlanmıştır.
Soyadı değiştirilince eşin ve çocukların soyadı da değişir mi?
5490 sayılı Kanun m.36/1-b’ye göre soyadı değişikliğinde nüfus müdürlüğü eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
İsim değişince borçlar ortadan kalkar mı?
Hayır. TMK m.27/3’e göre ad değişmekle kişisel durum değişmez; borçlar ve haklar yeni adla devam eder.
İsim ikinci kez değiştirilebilir mi?
5490 sayılı Kanun m.36/1-b’ye göre haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir.
Nüfusta adım yanlış yazılmış, dava açmam gerekir mi?
Belgede doğru olan ad kütüğe yanlış aktarılmışsa bu maddi hatadır ve 5490 sayılı Kanun m.35’e göre nüfus müdürlüğünce dava açılmadan düzeltilir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.4, m.27 ve m.321.
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, m.35 ve m.36.
- Salihli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, 2025 Yılı Faaliyet Raporu, asliye hukuk mahkemelerinde dava süreleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.