TEBLİGAT · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

e-Tebligat Nedir? Kimler Zorunlu, Tebliğ Ne Zaman Yapılmış Sayılır?

e-Tebligat nedir?

Tebligat, mahkeme, icra dairesi, savcılık veya kamu kurumlarının belgelerinin ilgilisine kanunda belirtilen usulle ulaştırılmasıdır. İtiraz, cevap ve dava açma sürelerinin çoğu tebliğ tarihinden başladığından, tebligatın ne zaman yapılmış sayıldığı hak kaybı açısından belirleyicidir.

Elektronik tebligat, bu belgelerin kâğıt yerine elektronik ortamda gönderilmesidir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a'ya göre elektronik tebligat işlemleri, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi (PTT) tarafından kurulan ve işletilen Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi üzerinden yürütülür. Sisteme e-Devlet üzerinden erişilir.

Kimler için zorunlu?

Tebligat Kanunu m.7/a'ya göre aşağıdakilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur:

• Kamu idareleri, mahallî idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve kanunla kurulan diğer kamu kurum ve kuruluşları,
• Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları,
• Kanunla kurulanlar da dahil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişileri, yani şirketler, dernekler ve vakıflar,
• Noterler,
• Baro levhasına yazılı avukatlar,
• Sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler.

Bu nedenle bir limited veya anonim şirket sahibi, e-Tebligat adresini düzenli kontrol etmek zorundadır; şirkete gelen icra ödeme emri veya dava dilekçesi, kimse bakmasa bile beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır.

Bireyler için

Aynı maddeye göre zorunluluk kapsamı dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir ve bu durumda bu kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunlu hâle gelir. Yani e-Tebligat adresi alan bir vatandaşa artık kural olarak kâğıt tebligat gönderilmez; adresin düzenli kontrol edilmesi gerekir. Elektronik yolla tebligatın zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde ise kanundaki diğer usullerle tebligat yapılır.

Tebliğ ne zaman yapılmış sayılır? Beşinci gün kuralı

Tebligat Kanunu m.7/a'ya göre elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Belgeyi açtığınız gün veya e-Devlet bildirimini gördüğünüz gün esas alınmaz.

Örnek: Bir ödeme emri 3 Mart pazartesi günü e-Tebligat adresinize ulaştıysa, izleyen beşinci gün 8 Mart'tır ve tebligat 8 Mart günü sonunda yapılmış sayılır. Yedi günlük itiraz süresi 9 Mart'tan itibaren işlemeye başlar ve 15 Mart günü sona erer. Belgeyi 4 Mart'ta açmanız bu hesabı değiştirmez; belgeyi hiç açmamanız da tebliğin yapılmış sayılmasını engellemez.

Süre hesabının ayrıntıları ve sık karşılaşılan süreler için hukuki süreler tablosuna bakılabilir.

Kâğıt tebligatta dikkat edilecekler

Muhtara bırakılan tebligat

Elektronik adresi olmayan kişilere tebligat posta yoluyla yapılır. Muhatap adreste bulunmazsa tebligat muhtara bırakılır ve kapıya bir ihbarname yapıştırılır. Tebligat Kanunu m.21'e göre ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır. Evrakı muhtardan daha sonra almanız süreyi uzatmaz.

Adres kayıt sistemindeki adres

Aynı maddeye göre gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi ise, muhatap o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa bile, tebliğ evrakı muhtara bırakılır ve ihbarname kapıya yapıştırılır. Bu nedenle taşındığınızda yerleşim yeri adresinizi güncellemeniz önemlidir; aksi hâlde eski adresinize yapılan tebligat geçerli sayılabilir.

Adres değişikliği

Tebligat Kanunu m.35'e göre kendisine veya adresine usulüne uygun tebliğ yapılmış olan kişi adresini değiştirirse, yenisini hemen tebliği yaptıran mercie bildirmek zorundadır. Yeni adres bildirilmez ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit edilemezse, tebliğ olunacak evrak eski adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır.

Tebligat hangi adrese yapılır?

Elektronik adresi bulunmayan kişilere tebligat, Tebligat Kanunu m.10'a göre tebliğ yapılacak kişiye bilinen en son adresinde yapılır. Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığı anlaşılırsa veya tebligat yapılamazsa, kişinin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi bilinen en son adres kabul edilir ve tebligat buraya yapılır. Ayrıca kişinin başvurusu veya kabulü şartıyla her yerde tebligat yapılabilir; örneğin adliyede kendisine evrak verilen kişiye o anda tebligat yapılmış olur.

Usulsüz tebligat ne zaman geçerli sayılır?

Tebligat kanuna aykırı yapılmışsa, örneğin muhtara bırakılmasına rağmen kapıya ihbarname yapıştırılmamışsa, tebligat kural olarak usulsüzdür. Ancak Tebligat Kanunu m.32'ye göre tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliğe muttali olmuşsa, yani belgenin içeriğini öğrenmişse tebligat geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi kabul edilir. Bu nedenle usulsüz bir tebligatı fark eden kişinin, öğrendiği tarihi belirterek hukuki yollara süresi içinde başvurması gerekir. Usulsüz tebligata dayanan bir icra takibi veya kesinleşmiş bir karar, bu yolla yeniden tartışılabilir.

e-Tebligat kullanırken pratik öneriler

• e-Devlet bildirimlerini açık tutun ve e-Tebligat kutunuzu en az haftada bir kontrol edin.
• Bir belge geldiğinde ulaştığı tarihi not alın; süreyi beşinci günün sonundan itibaren hesaplayın.
• Şirket yöneticisiyseniz e-Tebligat kontrolünü bir kişiye görev olarak verin; tatil dönemlerinde de kontrol aksamamalıdır.
• Dosyanızı bir avukat takip ediyorsa, Tebligat Kanunu m.11'e göre vekil aracılığıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır; yine de size doğrudan ulaşan bir belgeyi gecikmeden avukatınıza iletin.
• Tebligatın usule aykırı yapıldığını düşünüyorsanız, bunu fark ettiğiniz anda hukuki yollara başvurun; usulsüz tebligatın sonuçları ayrıca değerlendirilir.

Salihli'deki dosyalarda tebligat: Salihli'deki bir mahkeme dosyasında tebligatın ne zaman yapılmış sayıldığı konusunda tereddüt varsa, tebliğ tarihi UYAP Vatandaş Portalı'ndan veya dosyanın bulunduğu mahkemenin ön bürosundan öğrenilebilir. Salihli'de hukuk ve ceza mahkemelerinin ön büroları adliye ana binasındadır. Portaldan sorgulamanın adımları UYAP dava dosyası sorgulama yazısında anlatılmıştır.

Sık yapılan hatalar

• Süreyi belgenin açıldığı günden başlatmak; tebliğ, ulaşma tarihini izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.
• e-Tebligat adresi aldıktan sonra kontrol etmemek; kâğıt tebligat beklemek.
• Muhtara bırakılan evrakta süreyi evrakın teslim alındığı günden başlatmak.
• Taşındıktan sonra adres kayıt sistemindeki adresi güncellememek.

Tebliğle başlayan itiraz yolları için icra takibine itiraz ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz yazılarına bakılabilir.

Tebligat kuralları: özet tablo

Elektronik ve kâğıt tebligata ilişkin temel kurallar 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nda yer alır:

İlgili içerikler