SİGORTA HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
DASK (Zorunlu Deprem Sigortası) Hasar Ödemesi: Kapsam, 30 Günlük Süre, Ret ve İtiraz
KISACA
Zorunlu deprem sigortası (DASK), 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu’na göre binalarda depremin ve deprem kaynaklı yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasının neden olduğu maddi zararları poliçe bedeli kadar karşılar; ev eşyası kapsamda değildir. Kat mülkiyetine tabi bölümler ve tapulu mesken binaları için zorunludur; köyde sürekli oturanlarca köy yerleşik alanında yapılan binalar kapsam dışındadır. Tazminat, belgeler ve hasar tespiti tamamlandıktan sonra en geç otuz gün içinde ödenir. Hasar projeye aykırı ve taşıyıcı sistemi zayıflatan bir tadilattan doğmuşsa tazminat hakkı kaybedilir. Ret hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye başvurulabilir.
Zorunlu deprem sigortası (DASK) nedir?
Zorunlu deprem sigortası, 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu ile düzenlenmiştir ve kamuoyunda DASK adıyla bilinir. Kanunun 2/ğ maddesine göre bu sigorta, binalarda depremin doğrudan neden olduğu maddi zararlar ile deprem nedeniyle ortaya çıkan yangın, infilak, dev dalga (tsunami) ve yer kayması sonucu oluşan maddi zararları teminat altına alır.
Teminatı veren kuruluş Doğal Afet Sigortaları Kurumu’dur. Kanunun 7/1 maddesine göre zorunlu deprem sigortası teminatı münhasıran Kurum tarafından verilir; poliçe sigorta şirketleri veya acenteler aracılığıyla düzenlense de riski üstlenen Kurum’dur. Deprem sonrasında hak kaybı yaşanmaması için bu sigortanın kapsamını ve hasar sürecini önceden bilmek gerekir.
Hangi binalar için zorunlu?
6305 sayılı Kanun m.10/1’e göre Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler, tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binalar, bu binaların içinde yer alan ve ticarethane, büro ve benzeri amaçlarla kullanılan bağımsız bölümler ile doğal afetler nedeniyle devlet tarafından yaptırılan veya sağlanan kredi ile yapılan meskenler zorunlu deprem sigortasına tabidir.
Kanunun 10/2 maddesi bazı binaları kapsam dışında bırakır. Bunlar arasında köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlarca köy yerleşik alanları ve civarında yapılan binalar da vardır. Salihli’ye bağlı köylerde, köy yerleşik alanında köylü tarafından yapılmış evler bu istisnaya girebilir; bu evler için sigorta zorunlu değildir, ancak isteğe bağlı olarak konut sigortası yaptırılabilir.
| Bina türü | Zorunlu mu? |
|---|---|
| Kat mülkiyetine tabi bağımsız bölümler (daire, dükkân) | Evet |
| Tapulu özel mülk üzerinde mesken olarak yapılmış binalar | Evet |
| Bu binalardaki ticarethane ve büro olarak kullanılan bölümler | Evet |
| Afet nedeniyle devletçe yaptırılan veya kredisi verilen meskenler | Evet |
| Kamu konutları ve kamu hizmet binaları | Hayır |
| Köyde sürekli oturanlarca köy yerleşik alanında yapılan binalar | Hayır |
| Tamamı ikamet dışı amaçla kullanılan binalar | Hayır |
Sigortayı malik veya intifa hakkı sahibi yaptırır ve sigorta her yıl yenilenir (m.10/3). Tapu müdürlükleri, sigortaya tabi binalarla ilgili tescil işlemlerini zorunlu deprem sigortasının yaptırıldığı ve işlem tarihi itibarıyla geçerli olduğu belgelenmedikçe yapamaz (m.11/2). Su ve elektrik aboneliği işlemlerinde de sigortanın varlığı kontrol edilir (m.11/3).
Teminatın sınırı
Kanunun 13/1 maddesine göre zorunlu deprem sigortasına ilişkin tarife ve talimatlar ile azami teminat tutarı her yıl Bakan tarafından belirlenir ve Resmî Gazete’de yayımlanır. Bu nedenle ödenecek tazminat, poliçede yazan sigorta bedeli ile sınırlıdır. Binanın gerçek değeri bu tutarı aşıyorsa aradaki fark için isteğe bağlı konut sigortası yaptırılabilir.
Kanundaki tanım binalarda oluşan maddi zararları kapsar; ev eşyasından söz etmez. Eşya hasarı için ayrıca konut sigortası gerekir. Kasko ile ilgili uyuşmazlıklar kasko ödemeyi reddederse yazısında ele alınmıştır.
Tazminat ne zaman ödenir?
6305 sayılı Kanun m.13/2’ye göre zorunlu deprem sigortası bulunan ve deprem nedeniyle hasar gören binalara ilişkin tazminat, gerekli bilgi ve belgeler ile hasar tespitinin tamamlanmasını müteakip en geç otuz gün içinde ödenir. Süre, hasar ihbarından değil; belgelerin tamamlanması ve hasar tespitinin bitmesinden itibaren başlar. Bu nedenle hasar bildiriminden sonra istenen belgelerin eksiksiz verilmesi ödemenin gecikmemesi bakımından belirleyicidir.
Hasar bildiriminde poliçe numarası, tapu bilgisi, binanın adresi ve hasarın fotoğrafları hazır bulundurulmalıdır. Ekspertiz sırasında hasarın görüldüğü tüm bölümler gösterilmeli ve ekspertiz raporunun bir örneği istenmelidir.
Tazminat hangi durumlarda ödenmez?
Projeye aykırı tadilat: 6305 sayılı Kanun m.12/1’e göre malik veya intifa hakkı sahibi, binanın ve her bir bağımsız bölümün projeye aykırı olarak ve taşıyıcı sistemi olumsuz yönde etkileyecek şekilde tadil edilmesine veya zayıflatılmasına karşı gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Hasarın bu tür bir tadilat nedeniyle ortaya çıktığı tespit edilirse sigortadan tazminat alma hakkı kaybedilir (m.12/2). Kolon veya kiriş kesilmesi, taşıyıcı duvarın kaldırılması bu kapsamdadır.
Ruhsata aykırı binalar: Kurum, ilgili mevzuata ve projeye aykırı olarak inşa edilen binaları sigortalamama hakkına sahiptir; taşıyıcı sistemi olumsuz yönde etkileyecek şekilde tadil edildiği tespit edilen binaları ise sigortalamaz (m.10/4). Kaçak yapılarla ilgili kurallar kaçak yapı ve imar kirliliği yazısında anlatılmıştır.
Poliçenin sona ermesi: Sigorta her yıl yenilenmesi gereken bir sigortadır. Deprem tarihinde geçerli bir poliçe yoksa tazminat istenemez.
| Aşama | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tazminatın ödenmesi | Bilgi ve belgeler ile hasar tespiti tamamlandıktan sonra en geç 30 gün | 6305 s. K. m.13/2 |
| Projeye aykırı tadilat | Hasar taşıyıcı sistemi olumsuz etkileyen tadilattan doğmuşsa tazminat hakkı kaybedilir | 6305 s. K. m.12/2 |
| Ret veya eksik ödeme | Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru; zorunlu sigortalarda kurum üye olmasa da mümkün | 5684 s. K. m.30/1 |
| Komisyona başvuru şartı | Önce kuruma başvuru; 15 iş günü cevap yoksa başvurulabilir | 5684 s. K. m.30/13 |
Ödeme reddedilir veya eksik yapılırsa
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30/1’e göre ilgili mevzuat ile zorunlu tutulan sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklar için ilgili kuruluş sigorta tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahipleri tahkim usulünden faydalanabilir. Zorunlu deprem sigortası bu kapsamdadır. Komisyona başvurmadan önce Kurum’a yazılı başvuru yapılmalıdır; başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap verilmemesi de Komisyona başvuru için yeterlidir (m.30/13). Başvuru şartları Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yazısında açıklanmıştır.
Tahkim yerine genel mahkemelerde dava açmak da mümkündür. Salihli’de bu davalar Salihli asliye hukuk mahkemelerinde görülür. Ekspertiz raporuna itiraz edilecekse bağımsız bir bilirkişi raporu veya mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırılması, bina onarılmadan önce hasarın kayıt altına alınmasını sağlar.
Önemli noktalar
- Zorunlu deprem sigortası binayı kapsar; ev eşyası için ayrı sigorta gerekir.
- Tazminat, belgeler ve hasar tespiti tamamlandıktan sonra en geç 30 gün içinde ödenir.
- Taşıyıcı sistemi zayıflatan projeye aykırı tadilat varsa tazminat hakkı kaybedilir.
- Köyde sürekli oturanlarca köy yerleşik alanında yapılan binalar zorunlu sigortaya tabi değildir.
- Sigorta her yıl yenilenmelidir; tapu işlemleri ve abonelikte geçerli poliçe aranır.
- Ret veya eksik ödemede Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye başvurulabilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
DASK tazminatı kaç günde ödenir?
6305 sayılı Kanun m.13/2’ye göre gerekli bilgi ve belgeler ile hasar tespitinin tamamlanmasından sonra en geç otuz gün içinde ödenir.
DASK ev eşyasını karşılar mı?
Kanundaki tanım binalarda oluşan maddi zararları kapsar; ev eşyası için ayrıca konut sigortası yaptırılması gerekir.
Köydeki evim için DASK zorunlu mu?
6305 sayılı Kanun m.10/2’ye göre köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlarca köy yerleşik alanları ve civarında yapılan binalar zorunlu deprem sigortasına tabi değildir.
DASK hangi durumda ödeme yapmaz?
Hasar, projeye aykırı olarak ve taşıyıcı sistemi olumsuz etkileyecek şekilde yapılan bir tadilat nedeniyle ortaya çıkmışsa malik tazminat alma hakkını kaybeder (m.12/2). Deprem tarihinde geçerli poliçe yoksa da ödeme yapılmaz.
DASK ödemesine nasıl itiraz edilir?
Önce Kurum’a yazılı başvuru yapılır. Talep reddedilirse veya 15 iş günü içinde cevap verilmezse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir; mahkemede dava açmak da mümkündür.
DASK olmadan tapu işlemi yapılır mı?
Hayır. 6305 sayılı Kanun m.11/2’ye göre tapu müdürlükleri, sigortaya tabi binalarla ilgili tescil işlemlerini geçerli bir zorunlu deprem sigortası belgelenmedikçe yapamaz.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu, m.2, m.7, m.10, m.11, m.12 ve m.13.
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, m.30.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.