CEZA HUKUKU · TRAFİK · HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Alkollü Araç Kullanma Cezası (2026): Promil Sınırı, Ehliyet ve Hapis

Promil sınırı kaç?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m.48'e göre uyuşturucu veya uyarıcı madde almış sürücüler ile alkollü sürücülerin karayolunda araç sürmesi yasaktır. Kanun, idari yaptırım için şu sınırları öngörür:

• Hususi otomobil sürücüleri: 0.50 promilin üzeri,
• Hususi otomobil dışındaki araçlar (taksi, minibüs, kamyon, otobüs, motosiklet gibi): 0.21 promil alt sınır olarak uygulanır.

Alkol miktarı kolluk tarafından teknik cihazlarla veya test kitleriyle tespit edilir. Cihaz ölçümüne itiraz eden ya da cihazla ölçüm yapılmasına izin vermeyen sürücüler, en yakın adli tıp kurumuna, adli tabipliğe veya sağlık kuruluşuna götürülerek vücutlarından kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır.

İdari para cezası ve ehliyetin geri alınması

KTK m.48'deki tutarlar 12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla yeniden belirlenmiştir:

• İlk sefer: 25.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin altı ay süreyle geri alınması,
• Son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde ikinci sefer: 50.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin iki yıl süreyle geri alınması,
• Üç veya daha fazla sefer: 150.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin her seferinde beşer yıl süreyle geri alınması.

Bu yaptırımlar, fiil ayrıca suç oluştursa bile uygulanır. Sürücü belgesi başka bir nedenle geçici olarak geri alınmışsa, alkol nedeniyle geri alma süresi geçici alma süresinin bitiminde başlar.

Ölçüm yaptırmamak

Alkol veya uyuşturucu ölçümü yaptırmayı reddeden sürücüye 150.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır. Bu yaptırım ilk seferdeki alkol cezasından ağırdır; bu nedenle ölçümü reddetmek sürücünün lehine sonuç doğurmaz.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde

Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücüye 150.000 TL idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi iptal edilir. Bu kişiler, belgenin iptalinden itibaren en az beş yıl geçmeden yeniden sürücü kursuna başlayamaz; ayrıca psiko-teknik değerlendirme ve sağlık kurulu raporu gibi şartları yerine getirmeleri gerekir. Ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır.

Hapis cezası: 1.00 promil ve üzeri

KTK m.48'e göre 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu (TCK) m.179/3 uygulanır. Bu hükme göre alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek hâlde olmasına rağmen araç kullanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Bu suç için Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.250'deki seri muhakeme usulü uygulanabilir: soruşturma aşamasında şüphelinin kabul etmesi hâlinde ceza daha hızlı ve indirimli olarak belirlenir. Kısa süreli hapis cezalarının paraya veya başka yaptırımlara çevrilmesi için kısa süreli hapis cezası paraya çevrilir mi yazısına bakılabilir.

Ehliyet nasıl geri alınır?

Geri alma süresi dolduğunda sürücü belgesinin iade edilebilmesi için, KTK m.48'e göre ilgili kişi hakkında bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması gerekir. Beş yıl içinde ikinci kez ehliyeti geri alınan sürücüler sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine; üç veya daha fazla kez geri alınan sürücüler ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatrik muayeneye tabi tutulur. Bu nedenle tekrarlayan ihlallerde ehliyetin iadesi yalnızca sürenin dolmasına değil, eğitim ve muayene şartlarının tamamlanmasına ve cezaların ödenmesine de bağlıdır. Süre dolduğu hâlde bu şartlar tamamlanmamışsa belge iade edilmez.

Seri muhakeme nasıl işler?

TCK m.179/3 kapsamındaki suçta, soruşturma aşamasında şüpheliye seri muhakeme usulü önerilebilir. CMK m.250'ye göre savcı, belirlediği temel cezadan yarı oranında indirim yaparak yaptırımı belirler. Bu şekilde belirlenen hapis cezası, koşulları varsa seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya ertelenebilir; şartları bulunursa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler de kıyasen uygulanabilir. Seri muhakeme, şüphelinin kabulüne bağlıdır ve kabul edilmezse genel hükümlere göre iddianame düzenlenir.

Salihli'de alkollü araç kullanma davaları: TCK m.179/3'teki suç 5235 sayılı Kanun m.11 uyarınca asliye ceza mahkemesinde görülür ve CMK m.250'ye göre seri muhakeme usulünün uygulanabildiği suçlar arasındadır. Salihli Adalet Komisyonu'nun 2025 faaliyet raporuna göre Salihli 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nde alkol ve uyuşturucu maddenin etkisinde araç kullanma davaları ortalama 84 günde sonuçlanmıştır. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma başlığındaki davalar ise 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nde ortalama 82, 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde 69, 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nde 59 günde sonuçlanmıştır. Bu süreler, aynı mahkemelerdeki yaralama ve tehdit davalarının ortalamalarından belirgin biçimde kısadır. Adliyedeki diğer mahkemeler için Salihli Adliyesi'ndeki mahkemeler ve Salihli'de dava süreleri yazılarına bakılabilir.

Alkollü sürücünün kazaya karışması

Yaralanmalı, ölümlü veya kolluğun müdahil olduğu maddi hasarlı trafik kazasına karışan sürücünün alkol muayenesine tabi tutulması zorunludur. Hususi otomobil sürücüleri bakımından 0.50 promilin, diğer araç sürücüleri bakımından 0.20 promilin üzerinde alkollü olan sürücünün kazaya sebep olması hâlinde ayrıca TCK'nın ilgili hükümleri uygulanır; örneğin kazada biri yaralanmışsa taksirle yaralama suçu gündeme gelir.

Alkol, sigorta ve tazminat yönünden de sonuç doğurur. Kaza sonrası kusur ve sigorta süreci için trafik kazasında tutanak, kusur ve sigorta yazısına bakılabilir.

Cezaya itiraz

Alkollü araç kullanma nedeniyle verilen idari para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması kararına karşı, tebliğden itibaren kanuni süre içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Süre kısa olduğu için tutanak tarihi ve tebliğ tarihi hemen not edilmelidir. İtiraz yolunun ayrıntıları trafik cezasına itiraz yazısında anlatılmıştır.

Sık yapılan hatalar

• "Bir iki kadeh sorun olmaz" diye düşünmek; alkolün kandaki seviyesi kişiden kişiye ve zamana göre değişir.
• Ölçümü reddetmenin cezadan kurtaracağını sanmak; ret, ilk sefer alkol cezasından daha ağır yaptırım doğurur.
• Ticari araç kullananların, sınırın hususi otomobilden daha düşük olduğunu bilmemesi.
• Beş yıl içindeki ikinci ihlalin çok daha ağır sonuç doğuracağını hesaba katmamak.

Genel bilgi için ceza hukuku sayfasına, terimler için hukuk sözlüğüne bakılabilir.

Alkollü araç kullanmada yaptırımlar: özet tablo

KTK m.48, alkollü araç kullanmanın idari yaptırımlarını ihlalin tekrarına göre kademelendirir; belirli promilin üzerinde ayrıca ceza hükümleri uygulanır:

Tablodaki tutarlar KTK m.48'in metninde yer alan tutarlardır; idari para cezalarına uygulanan yıllık güncelleme ayrıca kontrol edilmelidir.

İlgili içerikler