İCRA VE İFLAS HUKUKU · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
İcra Takibinde Mal Beyanı: Süreler, Beyan Edilmezse Tazyik Hapsi ve Gerçeğe Aykırı Beyanın Cezası
KISACA
İİK m.74’e göre mal beyanı, borçlunun malını, alacaklarını, gelirini ve borcunu nasıl ödeyebileceğini icra dairesine bildirmesidir. Beyan ilamsız ve ilamlı takipte yedi gün, kambiyo senedine dayalı takipte on gün içinde, itirazın kaldırılması veya iptali kararından sonra ise üç gün içinde yapılır. Beyanda bulunmayan borçlu, alacaklının talebiyle icra mahkemesince bir defaya mahsus ve en çok üç ay tazyik hapsine tabi tutulabilir; beyan verilince hapis sona erer. Mal beyanında bulunmamayı ayrıca cezalandıran hüküm Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. Gerçeğe aykırı beyan ise şikâyet üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası gerektirir. 2026’da 33.030 TL’nin altındaki alacaklarda, nafaka takipleri hariç, tazyik hapsi uygulanmaz.
Mal beyanı nedir?
İcra ve İflas Kanunu m.74’e göre mal beyanı, borçlunun kendisinde ve üçüncü kişilerin elinde bulunan mallarını, alacaklarını ve haklarını; her türlü kazanç ve gelirini; yaşam tarzına göre geçim kaynaklarını ve borcunu nasıl ödeyebileceğini yazılı veya sözlü olarak icra dairesine bildirmesidir. Beyanda borca yetecek miktarda malın türü, niteliği ve özellikleri gösterilir.
Mal beyanı borçlunun takipteki bir yükümlülüğüdür. Borçlu takibe itiraz etmez ve borcu ödemezse, kanunda gösterilen süre içinde mal beyanında bulunmak zorundadır. Bu yükümlülük ödeme emrinde ve icra emrinde ayrıca ihtar edilir. Takibin genel işleyişi icra takibi nasıl başlatılır yazısında anlatılmıştır.
Mal beyanı hangi sürede yapılır?
Süre takibin türüne göre değişir. İlamsız takipte ödeme emri, borcun yedi gün içinde ödenmesini ve itiraz edilmezse yine bu yedi gün içinde mal beyanında bulunulmasını ihtar eder (İİK m.60/4). İlamlı takipte icra emri de aynı yedi günlük süreyi içerir (m.32). Çek ve senet gibi kambiyo senetlerine dayalı takipte ise itiraz edilmez ve borç ödenmezse mal beyanı süresi on gündür (m.168/6).
Borçlu takibe itiraz etmiş, ancak alacaklı itirazın kaldırılmasını veya iptalini sağlamışsa borçlu, bu kararın kendisine tebliğinden itibaren üç gün içinde mal beyanında bulunmak zorundadır (m.75). Karar borçlunun yüzüne karşı verilmişse süre tefhimden başlar. İtirazın nasıl yapıldığı icra takibine itiraz yazısında anlatılmıştır.
| Takip türü | Mal beyanı süresi | Dayanak |
|---|---|---|
| İlamsız takip (ödeme emri) | Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün | İİK m.60/4 |
| İlamlı takip (icra emri) | İcra emrinin tebliğinden itibaren 7 gün | İİK m.32 |
| Kambiyo senedine dayalı takip | Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 10 gün | İİK m.168/6 |
| İtirazın kaldırılması veya iptali sonrası | Kararın tebliğinden itibaren 3 gün | İİK m.75 |
| Sonradan edinilen mal ve gelir artışı | Edinmeden itibaren 7 gün içinde bildirim | İİK m.77 |
Mal beyanı nasıl yapılır?
Beyan, dosyanın bulunduğu icra dairesine yazılı dilekçeyle verilebileceği gibi icra dairesinde sözlü olarak da yapılabilir; sözlü beyan tutanağa geçirilir. Beyanda şunların gösterilmesi gerekir:
- Taşınmazlar (tapu bilgileriyle), araçlar ve diğer değerli taşınırlar,
- Banka hesapları ve başkalarından olan alacaklar,
- Maaş, ücret, emekli aylığı, kira geliri ve diğer düzenli gelirler,
- Malı ve geliri yoksa geçimin nasıl sağlandığı,
- Borcun nasıl ödenebileceğine dair beyan.
Malı olmayan borçlu da beyanda bulunmak zorundadır. “Malım yok” demek, hiç beyanda bulunmamaktan farklıdır; malı olmadığını ve geçimini nasıl sağladığını bildiren borçlu yükümlülüğünü yerine getirmiş olur. Haczedilemeyen eşyalar beyanda gösterilse bile haczedilemez; bu malların listesi haczedilemeyen mallar yazısındadır.
Mal beyanında bulunmazsam hapse girer miyim?
Ödeme emrinde ve icra emrinde “mal beyanında bulunmazsa hapisle tazyik olunacağı” ve “hapisle cezalandırılacağı” ihtarları yer alır. Bu ifadeler kanun metninden gelir; ancak bugün iki farklı durumu karşılarlar.
Tazyik hapsi. İİK m.76’ya göre mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine, beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hâkimi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur; bu hapis üç ayı geçemez. Tazyik hapsi bir ceza değil, beyan vermeye zorlama aracıdır. Borçlu beyanda bulunduğu anda amacı gerçekleşmiş olur ve hapis sona erer. Kendiliğinden uygulanmaz; alacaklının icra mahkemesinden istemesi gerekir.
Mal beyanında bulunmamanın cezası. Mal beyanında bulunmayan borçluyu ayrıca cezalandıran İİK m.337’nin birinci fıkrası, Anayasa Mahkemesi’nin 28 Şubat 2008 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle mal beyanında hiç bulunmamanın bugün kanunda ayrı bir hapis cezası yoktur; yaptırım m.76’daki tazyik hapsidir. Ödeme emrindeki “cezalandırılacağı” ihtarı ise bugün esas olarak gerçeğe aykırı beyan için anlam taşır.
Borç yüzünden hapis konusu daha geniş olarak borç yüzünden hapis yatılır mı yazısında anlatılmıştır.
Gerçeğe aykırı beyanın cezası
Mal beyanında bulunan borçlunun doğru beyan vermesi gerekir. İİK m.338/1’e göre kanuna göre istenen beyanı gerçeğe aykırı yapan kimse, alacaklının şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Üzerine kayıtlı aracı gizleyen, maaş aldığı hâlde gelirim yok diyen ya da tapulu tarlasını beyan etmeyen borçlu bu suçu işlemiş olur.
Beyandan sonra edinilen mallar için de yükümlülük devam eder. Malı olmadığını bildiren veya borca yetecek mal göstermeyen borçlu, sonradan kazandığı malları ve gelirindeki artışları yedi gün içinde icra dairesine bildirmek zorundadır (m.77). Bunu bildirmeyen borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine on gün, malı elden çıkarmışsa bir aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır; borç tamamen ödenirse ceza düşer (m.339).
Bu suçlarda şikâyet süresi sınırlıdır. İİK m.347’ye göre şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer.
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Mal beyanında hiç bulunmamak | Alacaklının talebiyle, beyanda bulununcaya kadar en çok 3 ay tazyik hapsi (bir defaya mahsus) | İİK m.76 |
| Gerçeğe aykırı beyan | Alacaklının şikâyeti üzerine 3 aydan 1 yıla kadar hapis | İİK m.338/1 |
| Sonradan edinilen malı bildirmemek | Alacaklının şikâyeti üzerine 10 gün, mal elden çıkarılmışsa 1 aya kadar disiplin hapsi | İİK m.339 |
| Alacak 33.030 TL’nin altında (nafaka hariç) | Tazyik ve disiplin hapsi uygulanmaz | İİK m.354/3 |
Küçük alacaklarda hapis uygulanmaz
İİK m.354/3’e göre nafaka alacaklarına ilişkin takipler hariç, alacak miktarı Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlenen aylık en yüksek brüt asgari ücret tutarının altında kalan takiplerde kanunda öngörülen disiplin ve tazyik hapsi uygulanmaz. 2026 yılında aylık brüt asgari ücret 33.030 TL’dir. Buna göre 2026’da alacağı 33.030 TL’nin altında olan bir takipte, nafaka takibi değilse, mal beyanında bulunmayan borçluya tazyik hapsi verilmez.
Aynı maddeye göre icra mahkemesinin verdiği tazyik veya disiplin hapsi kararı, kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilmez (m.354/2). Şikâyete bağlı suçlarda alacaklının şikâyetinden vazgeçmesi veya borcun ödendiğinin anlaşılması hâlinde dava ve bütün sonuçlarıyla birlikte ceza düşer (m.354/1).
Mal beyanı verilmezse haciz yapılamaz mı?
Hayır. Mal beyanı borçlunun yükümlülüğüdür; alacaklının haciz hakkı ona bağlı değildir. İİK m.78’e göre ödeme emrindeki süre geçtikten ve borçlu itiraz etmişse itirazı kaldırıldıktan sonra alacaklı, mal beyanını beklemeksizin haciz konmasını isteyebilir. Alacaklı ayrıca UYAP üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayabilir ve tespit edilen mallar elektronik ortamda haczedilir. Borçlu kendi dosyasını e-Devlet üzerinden takip edebilir; adımlar e-Devlet icra dosyası sorgulama yazısında gösterilmiştir.
Salihli’de mal beyanı ve tazyik hapsi
Mal beyanı, takibin yürüdüğü icra dairesine yapılır. Dosya Salihli İcra Dairesi’ndeyse beyan bu daireye dilekçeyle verilebilir veya dairede sözlü olarak tutanağa geçirilebilir; dosya başka bir şehirdeyse beyan o dosyanın bulunduğu icra dairesine yapılır. Tazyik hapsi talepleri ile gerçeğe aykırı beyan ve sonradan edinilen malı bildirmeme şikâyetleri, Salihli’deki dosyalarda Salihli İcra Ceza Mahkemesi’nde incelenir. Salihli Adalet Komisyonu’nun 2025 faaliyet raporuna göre bu mahkemede “hakikate muhalif beyanda bulunmak” dosyaları ortalama 764 günde, “beyandan sonra mal ve kazanç artışını bildirmemek” dosyaları ise ortalama 94 günde sonuçlanmıştır. Salihli’deki icra birimleri Salihli İcra Mahkemesi ve İcra Dairesi sayfasında anlatılmıştır.
Önemli noktalar
- Mal beyanı süresi ilamsız ve ilamlı takipte 7 gün, kambiyo senedine dayalı takipte 10 gündür.
- İtirazın kaldırılması veya iptali kararından sonra süre 3 gündür.
- Malı olmayan borçlu da beyanda bulunmalı ve geçimini nasıl sağladığını bildirmelidir.
- Beyanda bulunmayan borçluya, alacaklının talebiyle en çok 3 ay tazyik hapsi verilebilir; beyan verilince hapis sona erer.
- Gerçeğe aykırı beyanın cezası, alacaklının şikâyeti üzerine 3 aydan 1 yıla kadar hapistir.
- 2026’da 33.030 TL’nin altındaki alacaklarda, nafaka hariç, tazyik ve disiplin hapsi uygulanmaz.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Mal beyanı kaç gün içinde verilir?
İlamsız ve ilamlı takipte ödeme veya icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün, kambiyo senedine dayalı takipte on gündür. İtirazın kaldırılması veya iptali kararından sonra süre üç gündür.
Mal beyanında bulunmazsam hapse girer miyim?
İİK m.76’ya göre alacaklı talep ederse icra mahkemesi, beyanda bulununcaya kadar bir defaya mahsus ve en çok üç ay tazyik hapsi verebilir. Beyan verildiğinde hapis sona erer.
Malım yoksa yine de mal beyanı vermem gerekir mi?
Evet. Malı olmayan borçlu da beyanda bulunmalı, malı olmadığını ve geçimini nasıl sağladığını bildirmelidir. Bu durumda yükümlülük yerine getirilmiş olur.
Yanlış mal beyanının cezası nedir?
İİK m.338’e göre gerçeğe aykırı beyanda bulunan kişi, alacaklının şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Küçük borçlarda tazyik hapsi uygulanır mı?
İİK m.354’e göre nafaka takipleri hariç, alacak aylık brüt asgari ücretin altındaysa tazyik ve disiplin hapsi uygulanmaz. 2026’da bu tutar 33.030 TL’dir.
Mal beyanı verilmeden haciz yapılabilir mi?
Evet. İİK m.78’e göre ödeme emrindeki süre geçtikten sonra alacaklı mal beyanını beklemeden haciz isteyebilir ve UYAP üzerinden borçlunun mallarını sorgulayabilir.
Sonradan maaş almaya başlarsam bildirmem gerekir mi?
Evet. Malı olmadığını bildiren borçlu, sonradan edindiği malları ve gelir artışlarını yedi gün içinde icra dairesine bildirmek zorundadır (İİK m.77).
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m.32, m.60, m.74–78, m.168, m.337, m.338, m.339, m.347 ve m.354.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 2026 yılı asgari ücret tablosu, aylık brüt asgari ücret.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.