TİCARET HUKUKU · TÜKETİCİ · HUKUKİ BİLGİLENDİRME
Ayıplı Ürün İadesi ve Değişim: Tüketicinin Seçimlik Hakları, 30 İş Günü ve Zamanaşımı
KISACA
6502 sayılı Kanun m.11’e göre malın ayıplı olduğu anlaşıldığında tüketici; sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim haklarından birini seçebilir ve satıcı bu talebi yerine getirmek zorundadır. Onarım veya değişim talebi en geç otuz iş günü içinde karşılanmalıdır; karşılanmazsa diğer haklar kullanılabilir. Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıplarda ürünün ayıpsız olduğunu satıcı ispat eder. Zamanaşımı teslimden itibaren iki yıldır. İnternetten alınan ürünlerde on dört gün içinde gerekçesiz cayma hakkı vardır. 2026’da 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklar tüketici hakem heyetine götürülür.
Ayıplı ürün nedir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8/1’e göre ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır.
Kanun ayıbı geniş tanımlar. Ambalajında, etiketinde, kullanma kılavuzunda, internet sitesinde ya da reklamlarında yer alan özelliklerden birini taşımayan; muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan veya tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan ya da ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı kabul edilir (m.8/2). Örneğin kısa sürede bozulan bir beyaz eşya, ilanda yazan özelliği taşımayan bir telefon veya söz verilen tarihte teslim edilmeyen bir mobilya bu kapsamdadır; süresinde teslim edilmeme ve hatalı montaj Kanunda sözleşmeye aykırı ifa olarak sayılmıştır (m.8/3).
Tüketicinin seçimlik hakları
Malın ayıplı olduğu anlaşıldığında tüketici, 6502 sayılı Kanun m.11/1’e göre dört haktan birini seçebilir: satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme, aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme veya imkân varsa satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Seçim hakkı tüketiciye aittir. Satıcının “önce tamire göndermemiz gerekiyor” diyerek iade veya değişim talebini reddetmesi bu kurala aykırıdır. Ancak onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuracaksa tüketici sözleşmeden dönme veya bedelden indirim haklarından birini kullanabilir (m.11/3).
| Hak | Ne olur? | Not |
|---|---|---|
| Sözleşmeden dönme | Ürün iade edilir, ödenen bedelin tamamı geri alınır | Bedel derhâl iade edilir (m.11/5) |
| Bedelden indirim | Ürün tüketicide kalır, ayıp oranında indirim yapılır | İndirim tutarı derhâl iade edilir |
| Ücretsiz onarım | Bütün masraflar satıcıya ait olmak üzere onarılır | En geç 30 iş günü (bazı mallarda yönetmelikteki süre) |
| Ayıpsız misli ile değişim | Ürün yenisiyle değiştirilir | En geç 30 iş günü; imkân varsa |
Onarım ve değişim süresi
Ücretsiz onarım veya değişim hakkı seçildiğinde, 6502 sayılı Kanun m.11/4’e göre bu talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur. Bu süre içinde talep karşılanmazsa tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.
Onarım ve değişim hakları yalnız satıcıya değil, üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir; bu hakların yerine getirilmesinden satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (m.11/2). Seçimlik hakların kullanılmasından doğan tüm masrafları, hakkı yerine getiren taraf karşılar. Tüketici ayrıca Türk Borçlar Kanunu’na göre tazminat da isteyebilir (m.11/6).
İspat: ilk altı ay
6502 sayılı Kanun m.10/1’e göre teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir. Karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Altı aydan sonra ortaya çıkan ayıplarda ise ayıbın teslim anında var olduğunu tüketici ispat eder; servis kayıtları, teknik rapor ve bilirkişi incelemesi bu noktada önem kazanır.
Tüketici, sözleşme kurulurken ayıptan haberdar idiyse veya haberdar olması kendisinden bekleniyorsa sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz (m.10/2). İndirimli “kusurlu ürün” satışlarında ayıbı açıklayan etiketin ve fiş üzerindeki açıklamanın tüketiciye verilmesi zorunludur (m.10/3).
Zamanaşımı
6502 sayılı Kanun m.12/1’e göre kanunlarda veya sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıldır. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan, konutlarda üç yıldan az olamaz (m.12/2). Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (m.12/3).
İkinci el araç alımlarında satıcının tüketici olup olmamasına göre farklı kurallar uygulanır; bu konu ikinci el araçta ayıp yazısında anlatılmıştır.
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Ayıbın teslimde var sayılması | Teslimden itibaren 6 ay | m.10/1 |
| Onarım veya değişim talebinin yerine getirilmesi | 30 iş günü (konutta 60 iş günü) | m.11/4 |
| Zamanaşımı (yeni ürün) | Teslimden itibaren 2 yıl (konutta 5 yıl) | m.12/1 |
| İkinci el ürün | Satıcının sorumluluğu en az 1 yıl (konutta 3 yıl) | m.12/2 |
| İnternetten alışverişte cayma | 14 gün, gerekçe göstermeden | m.48/4 |
İnternetten alınan ürünler
İnternet, telefon veya katalog yoluyla yapılan satışlar mesafeli sözleşmedir. 6502 sayılı Kanun m.48/4’e göre tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkı ayıptan bağımsızdır; ürün sağlam olsa bile kullanılabilir. Ürün ayıplıysa, cayma süresi geçmiş olsa da yukarıdaki seçimlik haklar kullanılabilir. Satıcı, tüketicinin isteğine göre hazırlanan mallar dışında siparişi en geç otuz gün içinde teslim etmelidir (m.48/3).
Satıcı talebi reddederse
Talep yazılı olarak (e-posta, iadeli taahhütlü mektup veya noter ihtarnamesiyle) satıcıya iletilmeli ve cevap saklanmalıdır. Satıcı talebi reddederse 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurulur. Bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açılır; 6502 sayılı Kanun m.73/A’ya göre tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Başvuru yolu tüketici hakem heyetine başvuru yazısında anlatılmıştır. Salihli’de ayrı bir tüketici mahkemesi bulunmadığından bu davalar Salihli asliye hukuk mahkemelerinde görülür.
Önemli noktalar
- İade, indirim, ücretsiz onarım veya değişim arasında seçim hakkı tüketicinindir.
- Onarım veya değişim en geç 30 iş günü içinde yapılmalıdır; yapılmazsa diğer haklar kullanılabilir.
- İlk 6 ayda ortaya çıkan ayıplarda, ürünün ayıpsız olduğunu satıcı ispat eder.
- Zamanaşımı teslimden itibaren 2 yıldır; hile ile gizlenen ayıplarda zamanaşımı uygulanmaz.
- İnternetten alınan ürünlerde 14 gün içinde gerekçesiz cayma hakkı vardır.
- 2026’da 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklar tüketici hakem heyetine götürülür.
SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Ayıplı ürünü iade edebilir miyim?
Evet. 6502 sayılı Kanun m.11’e göre tüketici, satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönebilir; ödenen bedel derhâl iade edilir.
Satıcı önce tamir zorunlu diyebilir mi?
Seçim hakkı tüketicinindir; satıcı tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ancak onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici iade veya indirim haklarından birini kullanır.
Tamir ne kadar sürede yapılmalı?
Talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren en geç otuz iş günü içinde; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda altmış iş günü içinde yapılmalıdır.
Ayıplı ürün için zamanaşımı ne kadar?
6502 sayılı Kanun m.12’ye göre teslim tarihinden itibaren iki yıldır. Ayıp hile veya ağır kusurla gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz.
Ürün 6 ay içinde bozuldu, ispat kime ait?
6502 sayılı Kanun m.10’a göre teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslimde var olduğu kabul edilir; malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir.
İnternetten aldığım ürünü iade edebilir miyim?
6502 sayılı Kanun m.48/4’e göre on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayma hakkı kullanılabilir.
İlgili içerikler
KAYNAKLAR
Başlıca kaynaklar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m.8, m.10, m.11, m.12, m.48 ve m.73/A.
- 6502 Sayılı Kanunun 68 inci ve Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliğinin 6 ncı Maddelerinde Yer Alan Parasal Sınırların Artırılmasına İlişkin Tebliğ (Resmî Gazete, 23.12.2025, sayı 33116), m.3.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — güncel kanun metinleri.